Samādhikkhandhavaṇṇanā
Samādhikkhandhavaṇṇanā
454. Kasmā panettha thero samādhikkhandhaṃ puṭṭho indriyasaṃvarādike vissajjesi , nanu evaṃ sante aññaṃ puṭṭho aññaṃ byākaronto ambaṃ puṭṭho labujaṃ byākaronto viya hotīti īdisī codanā idha anokāsāti dassento ‘‘ kathañca māṇava bhikkhu … pe … samādhikkhandhaṃ dassetukāmo
V1.343 ārabhī ’’ ti āha , tenettha indriyasaṃvarādayopi samādhiupakārataṃ upādāya samādhikkhandhapakkhikāni uddiṭṭhānīti dasseti rūpajjhānāneva āgatāni , na arūpajjhānāni rūpāvacaracatutthajjhānadesanānantaraṃ abhiññādesanāya avasaroti katvā .
454. Kasmā panettha thero samādhikkhandhaṃ puṭṭhopi indriyasaṃvarādike vissajjesi , nanu evaṃ sante aññaṃ puṭṭho aññaṃ byākaronto ambaṃ puṭṭho labujaṃ byākaronto viya hotīti īdisī codanā idha anokāsāti dassento ‘‘ kathañca … pe … ārabhī ’’ ti āha , tenettha indriyasaṃvarādayopi samādhiupakārakataṃ upādāya samādhikkhandhapakkhikabhāvena uddiṭṭhāti dasseti .
Ye te indriyasaṃvarādayoti sambandho .Rūpāvacaracatutthajjhānapādikā hi saparibhaṇḍā chapi abhiññāyo .
Lokiyā abhiññā
P1.505 pana sijjhamānā yasmā aṭṭhasu samāpattīsu cuddasavidhena cittaparidamanena vinā na ijjhanti , tasmā abhiññāsu desiyamānāsu arūpajjhānānipi desitāneva honti nānantariyabhāvato , tenāha ‘‘ ānetvā pana dīpetabbānī ’’ ti .
Vuttanayena desitāneva katvā saṃvaṇṇakehi pakāsetabbānīti attho .
Rūpāvacaracatutthajjhānadesanānantaraṃ abhiññādesanāya avasaroti katvā rūpajjhānāneva āgatāni , na arūpajjhānāni .
Rūpāvacaracatutthajjhānapādikā hi saparibhaṇḍā chapi abhiññāyo .
Yasmā pana lokiyābhiññāyoV2.359 ijjhamānā aṭṭhasu samāpattīsu cuddasavidhena cittaparidamanena vinā na ijjhanti , tasmā abhiññāsu desiyamānāsu arūpajjhānānipi desitāneva honti nānantarikabhāvato .
Tenāha ‘‘ ānetvā pana dīpetabbānī ’’ ti , vuttanayena desitāneva katvā saṃvaṇṇakehi pakāsetabbānīti attho .Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ catutthajjhānaṃ upasampajja viharatī ’’ ti imināva arūpajjhānampi saṅgahitanti dassetuṃ ‘‘ catutthajjhānena hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Catutthajjhānañhi rūpavirāgabhāvanāvasena pavattaṃ ‘‘ arūpajjhānan ’’ ti vuccatīti .
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ catutthajjhānaṃ upasampajja viharatī ’’ ti imināva arūpajjhānampi saṅgahitanti dassetuṃ ‘‘ catutthajjhānena hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Catutthajjhānameva hi rūpavirāgabhāvanāvasena pavattaṃ ‘‘ arūpajjhānan ’’ ti vuccati .
471-480.
471-480.
Na cittekaggatāmattakenevāti ettha heṭṭhā vuttanayānusārena attho veditabbo .
Lokiyassa samādhikkhandhassa adhippetattā ‘‘ na citte … pe … atthī ’’ ti vuttaṃ .
Ariya-saddo cettha suddhapariyāyo , na lokuttarapariyāyo .
Tathā heṭṭhāpi lokiyābhiññāpaṭisambhidāhi vināva arahatte adhigate nattheva uttariṃkaraṇīyanti sakkā vattuṃ yadatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussati , tassa siddhattā .
Idha pana lokiyābhiññāpi āgatā eva .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Subhasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā .
Na cittekaggatāmattakenevāti ettha heṭṭhā vuttanayānusārena ṭhānāṭhānapayuttassa evasaddassānurūpamattho veditabbo .
Lokiyasamādhikkhandhassa
M2.408 pana adhippetattā ‘‘ na cittekaggatā … pe … atthī ’’ ti vuttaṃ .
Ariyo samādhikkhandhoti ettha hi ariyasaddo suddhamattapariyāyova , na lokuttarapariyāyo .
Yathā cettha , tathā ariyo sīlakkhandhoti etthāpi .
Itoti paññākkhandhato , so ca ukkaṭṭhato arahattaphalapariyāpanno evāti āha ‘‘ arahattapariyosānan ’’ tiādi .
Lokiyābhiññāpaṭisambhidāhi vināpi hi arahatte adhigate ‘‘ nattheva uttarikaraṇīyan ’’ ti sakkā vattuṃ yadatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussati , tassa siddhattā .
Idha pana lokiyābhiññāyopi āgatāyeva .
Sesamettha suviññeyyaṃ .Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya paramasukhumagambhīraduranubodhatthaparidīpanāya suvimalavipulapaññāveyyattiyajananāya sādhuvilāsiniyā nāma līnatthapakāsaniyā subhasuttavaṇṇanāya līnatthapakāsanā .
Subhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .