Khattiyaseṭṭhabhāvavaṇṇanā
Khattiyaseṭṭhabhāvavaṇṇanā
275. Samassāsanatthamāha karuṇāyanto , na kulīnabhāvadassanatthaṃ , tenāha ‘‘ atha kho bhagavā ’’ tiādi .
275. Brāhmaṇesūti vohāramattaṃ , brāhmaṇānaṃ samīpe brāhmaṇehi laddhabbāni āsanādīni labhethāti vuttaṃ hoti .
Tena vuttaṃ ‘‘ brāhmaṇānaṃ
M2.264 antare ’’ ti .Kevalaṃ vedasatthānurūpaṃ paralokagate saddhāya eva kātabbaṃ , na tadaññaṃ kiñci abhipatthentenāti saddhan ti nibbacanaṃ dassetuṃ ‘‘ matake uddissa katabhatte ’’ ti vuttaṃ .
Maṅgalādibhatteti ettha ādi saddena ussavadevatārādhanādibhatte saṅgaṇhāti .
Yaññabhatteti pāpasaññamādivasena katabhatte .
‘‘ Pāpasaññamādibhatto bhavissatī ’’ tiādinā hi aggihomo idha yaññaṃ .
Brāhmaṇesūti brāhmaṇānaṃ samīpe , tato brāhmaṇehi laddhabbaṃ āsanādiṃ sandhāya ‘‘ brāhmaṇānaṃ antare ’’ ti vuttaṃ .
Pāhunakānan ti atithīnaṃ .
Anāgantukānampi pāheṇakabhattaṃ ‘‘ pāhunan ’’ tveva vuccatīti āha ‘‘ paṇṇākārabhatte vā ’’ ti .
Kevalaṃ
P1.397 saddhāya kātabbaṃ saddhaṃ , paralokagate sandhāya na tato kiñci apatthentena kātabbanti attho , tenāha ‘‘ matake uddissa katabhatte ’’ ti .
Āvaṭaṃ nivāraṇaṃ .
Anāvaṭaṃ anivāraṇaṃ .Maṅgalādibhatteti ādi -saddena ussavadevatārādhanādiṃ saṅgaṇhāti .
Khattiyabhāvaṃ appatto ubhatosujātābhāvato .
Tenāha ‘‘ aparisuddho ’’ ti .
Yaññabhatteti pāpasaññamādivasena katabhatte .
Pāhunakānan ti atithīnaṃ .
Khattiyabhāvaṃ appatto ubhato sujātatābhāvato , tenāha ‘‘ aparisuddhoti attho ’’ ti .
276. Itthiṃ karitvāti ettha karaṇaṃ kiriyāsāmaññavisayanti āha ‘‘ itthiṃ pariyesitvā ’’ ti .
Brāhmaṇakaññaṃ itthiṃ khattiyakumārassa bhariyābhūtaṃ
M1.305 gahetvāpi khattiyāva seṭṭhā , hīnā brāhmaṇāti yojanā .
Purisena vā purisaṃ karitvāti etthāpi eseva nayo .
276. Itthiyā vā itthiṃ karitvāti ettha karaṇaṃ nāma kiriyāsāmaññavisayaṃ karabhūdhātūnaṃ atthavasena sabbadhātvantogadhattāti āha ‘‘ pariyesitvā ’’ ti .
Khattiyakumārassa bhariyābhūtaṃ brāhmaṇakaññaṃ itthiṃ pariyesitvā gahetvā brāhmaṇānaṃ itthiyā vā khattiyāva seṭṭhā ,‘‘ hīnā brāhmaṇā ’’ ti pāḷimudāharitvā yojetabbaṃ .
‘‘ Purisena vā purisaṃ karitvāti etthāpi eseva nayo ’’ ti ( dī . ni . ṭī .1.276) ācariyena vuttaṃ .
Tatthāpi hi khattiyakaññāya patibhūtaṃ brāhmaṇakumāraṃ purisaṃ pariyesitvā gahetvā brāhmaṇānaṃ purisena vā khattiyāva seṭṭhā , hīnā brāhmaṇāti yojanā .Pakaraṇeti rāgādivasena
V1.270 paduṭṭhe pakkhalite kāraṇe , tenāha ‘‘ dose ’’ ti .
Kismiñcideva pakaraṇeti ettha pakaraṇaṃ nāma kāraṇaṃ ‘‘ etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe ’’ tiādīsu ( pāci .42,90) viya , tasmā rāgādivasena pakkhalite ṭhāne hetubhūteti attho , taṃ pana atthato aparādhova , so ca akattabbakaraṇanti āha ‘‘ kismiñcideva dose ’’ tiādi .Bhassati niratthakabhāvena khipīyatīti bhassaṃ , chārikā .
Bhassasaddo bhasmapariyāyo .
Bhasīyati niratthakabhāvena khipīyatīti hi bhassaṃ , chārikā .
‘‘ Vadhitvā ’’ ti etassa atthavacanaṃ ‘‘ okiritvā ’’ ti .
277. Janitasmin ti kammakilesehi nibbatte .
Jane etasminti vā janetasmiṃ , manussesūti attho , tenāha ‘‘ gottapaṭisārino ’’ ti .
277. Kammakilesehi janetabbo , tehi vā jāyatīti janito , sveva janeto , manussova
V2.229 .
Tathā hi vuttaṃ ‘‘ ye gottapaṭisārino ’’ ti .
Tadetaṃ pajāvacanaṃ viya jātisaddavasena bahumhi ekavacananti āha ‘‘ pajāyāti attho ’’ ti .
Etasmiṃ janetipi yujjati .Paṭisarantīti gottaṃ paṭicca ‘‘ ahaṃ gotamo , ahaṃ kassapo ’’ tiādinā saraṇaṃ karonti vicinanti .
Saṃsanditvāti ghaṭetvā , aviruddhaṃ katvāti attho .
Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā .