Issues
Select Version
(DN) Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā
(DN) Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā

Paritassitavipphanditavāravaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Paritassitavipphanditavāravaṇṇanā

105-117. 105-117.
Mariyādavibhāgadassanatthan ti sassatādidiṭṭhidassanassa sammādassanena saṅkarābhāvavibhāvanatthaṃ . Tadapi vedayitanti sambandho . Mariyādavibhāgadassanatthan ti diṭṭhigatikānaṃ taṇhādiṭṭhiparāmāsassa tathāgatānaṃ jānanapassanena , sassatādimicchādassanassa ca sammādassanena saṅkarābhāva-vibhāgappakāsanatthaṃ . TaṇhādiṭṭhiparāmāsoyevaV1.401 tesaṃ , na tu tathāgatānamiva yathābhūtaṃ jānanapassanaṃ . Taṇhādiṭṭhivipphandanamevetaṃ micchādassanavedayitaṃ , na tu sotāpannassa sammādassanavedayitamiva niccalanti ca hi imāya desanāya mariyādavibhāgaṃ dasseti . Tena vakkhati ‘‘ yena diṭṭhiassādena … pe … taṃ vedayitan ’’ ti ,‘‘ diṭṭhisaṅkhātena ceva … pe … dassetī ’’ ti ca . ‘‘ Tadapī ’’ ti vuttattā yena somanassajātā paññapentīti attho labbhatīti dassetuṃ ‘‘ yenā ’’ tiādi vuttaṃ . Sāmatthiyato hi avagatatthassevettha ta-saddena parāmasanaṃ . Diṭṭhiassādenāti diṭṭhiyā paccayabhūtena assādena . ‘‘ Diṭṭhisukhenā ’’ tiādi tasseva vevacanaṃ . Ajānantānaṃ apassantānaṃ tesaṃ bhavantānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ tadapi vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ vedayitanti sambandho . ‘‘ Yathābhūtadhammānaṃ sabhāvan ’’ ti ca avisesena vuttaṃ . Na hi saṅkhatadhammasabhāvaṃ ajānanamattena micchā abhinivisanti . Sāmaññajotanā ca visese avatiṭṭhati . Tasmāyamettha visesayojanā kātabbā – ‘‘ sassato attā ca loko cā ’’ ti idaṃ diṭṭhiṭṭhānaṃ evaṃgahitaṃ evaṃparāmaṭṭhaṃ evaṃgatikaṃ hoti evaṃabhisamparāyanti yathābhūtamajānantānaṃ apassantānaṃ atha vā yasmiṃ vedayite avītataṇhatāya evaṃdiṭṭhigataṃ upādīyati , taṃ vedayitaṃ samudayaatthaṅgamādito yathābhūtamajānantānaṃ apassantānanti . Evaṃ visesayojanāya hi yathā anāvaraṇañāṇasamantacakkhūhi tathāgatānaṃ yathābhūtamettha jānanaṃ , passanañca hoti , na evaṃ diṭṭhigatikānaṃ , atha kho tesaṃ taṇhādiṭṭhiparāmāsoyevāti imamatthaṃ imāya desanāya dassetīti pākaṭaṃ hoti . Evampi cāyaṃ desanā mariyādavibhāgadassanatthaṃ jātā . Vedayitan tiM1.459 ‘‘ sassato attā ca loko cā ’’ ti ( dī . ni .1.31) diṭṭhipaññāpanavasena pavattaṃ diṭṭhissādasukhapariyāyena vuttaṃ , tadapi anubhavanaṃ . Taṇhāgatānan ti taṇhāya upagatānaṃ , pavattānaṃ vā tadeva vuttinayena vivarati ‘‘ kevalaṃ … pe … vedayitan ’’ ti . Tañca kho panetan ti ca yathāvuttaṃ vedayitameva paccāmasati , tenetaṃ dīpeti – ‘‘ tadapi vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ vedayitamevā ’’ ti vacchinditvā ‘‘ tadapi vedayitaṃ paritassitavipphanditamevā ’’ ti puna sambandho kātabboti . Tadapi tāva na sampāpuṇātīti heṭṭhimaparicchedena mariyādavibhāgaṃ dassetuṃ ‘‘ na sotāpannassa dassanamiva niccalan ’’ ti vuttaṃ . Dassanan ti ca sammādassanasukhaṃ , maggaphalasukhanti vuttaṃ hoti . Kuto cāyamattho labbhatīti eva-saddasāmatthiyato . ‘‘ Paritassitavipphanditamevā ’’ ti hi vuttena maggaphalasukhaṃ viya avipphanditaṃ hutvā ekarūpe avatiṭṭhati , atha kho taṃ vaṭṭāmisabhūtaṃ diṭṭhitaṇhāsallānuviddhatāya sauppīḷattā vipphanditamevātiV1.402 attho āpanno hoti , tenevāha ‘‘ paritassitenā ’’ tiādi . Ayamettha aṭṭhakathāmuttako sasambandhanayo .
AthaV1.160 vā evaṃ visesakāraṇato dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni vibhajitvā idāni avisesakāraṇato tāni dassetuṃ ‘‘ tatra bhikkhave ’’ tiādikā desanā āraddhā . Sabbesañhi diṭṭhigatikānaṃ vedanā avijjā taṇhā ca avisiṭṭhakāranti . Evaṃ visesakāraṇato dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni vibhajitvā idāni avisesakāraṇato tāni dassetuṃ ‘‘ tatra bhikkhave ’’ tiādikā desanā āraddhā . Sabbesañhi diṭṭhigatānaṃ vedanā , avijjā , taṇhā ca avisiṭṭhakāraṇaṃ . Tattha tadapīti ‘‘ sassataṃ attānañca lokañca paññapentī ’’ ti ettha yadetaṃ ‘‘ sassato attā ca loko cā ’’ ti paññāpanahetubhūtaṃ sukhādibhedaṃ tividhampi vedayitaṃ , tadapi yathākkamaṃ dukkhasallāniccato , avisesena samudayatthaṅgamassādādīnavanissaraṇato vā yathābhūtamajānantānaṃ apassantānaṃ hoti , tato eva ca sukhādipatthanāsambhavato , taṇhāya ca upagatattā taṇhāgatānaṃ taṇhāparitassitena diṭṭhivipphanditameva diṭṭhicalanameva . ‘‘ Asati attani ko vedanaṃ anubhavatī ’’ ti kāyavacīdvāresu diṭṭhiyā copanappattimattameva , na pana diṭṭhiyā paññapetabbo koci dhammo sassato atthīti adhippāyoti .
Ajānataṃ apassatan ti ‘‘ sassato attā ca loko cā ’’ ti ‘‘ idaṃ diṭṭhiṭṭhānaṃ evaṃgahikaṃ evaṃparāmaṭṭhaṃ evaṃgahitaṃ hoti evaṃabhisamparāyan ’’ ti yathābhūtaṃ ajānantānaṃ apassantānaṃ . Tathā yasmiṃ vedayite avītataṇhatāya evaṃ diṭṭhigataṃ upādiyanti , taṃ vedayitaṃ samudayādito yathābhūtaṃ ajānantānaṃ apassantānaṃ , etena anāvaraṇañāṇasamantacakkhūhi yathā tathāgatānaṃ yathābhūtamettha ñāṇadassanaṃ , na evaṃ diṭṭhigatikānaṃ , atha kho taṇhādiṭṭhiparāmāsoyevāti dasseti . Teneva cāyaṃ desanā mariyādavibhāgadassanatthā jātā . Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ yathābhūtaṃ dhammānaṃM1.181 sabhāvaṃ ajānantānaṃ apassantānan ’’ ti avisesena vuttaṃ . Na hi saṅkhatadhammasabhāvaṃ ajānanamattena micchā abhinivisantīti . Sāmaññajotanā visese avatiṭṭhatīti ayaṃ visesayojanā katā . Vedayitan ti ‘‘ sassato attā ca loko cā ’’ ti diṭṭhipaññāpanavasena pavattaṃ diṭṭhiyā anubhūtaṃ anubhavanaṃ . Taṇhāgatānan ti taṇhāya gatānaṃ upagatānaṃ , pavattānaṃ vā . Tañca kho panetan ti ca yathāvuttaṃ vedayitaṃ paccāmasati . Tañhi vaṭṭāmisabhūtaṃ diṭṭhitaṇhāsallānuviddhatāya saubbilattā cañcalaṃ , na maggaphalasukhaṃ viya ekarūpena avatiṭṭhatīti . Tenevāha ‘‘ paritassitenā ’’ tiādi . Tattha tadapīti ‘‘ sassataṃ attānañca lokañca paññapenti ’’ ti ettha yadetaṃP1.237 ‘‘ sassato attā ca loko cā ’’ ti paññāpanaṃ , tadapi . Sukhādibhedaṃ tividhavedayitaṃ yathākkamaṃ dukkhasallāniccato , avisesena samudayatthaṅgamassādādīnavanissaraṇato vā yathābhūtaṃ ajānantānaṃ apassantānaṃ , tato eva ca sukhādipatthanāsambhavato taṇhāya upagatattā taṇhāgatānaṃ taṇhāparitassitena diṭṭhivipphanditameva diṭṭhicalanameva ,‘‘ asati attani ko vedanaṃ anubhavatī ’’ ti kāyavacīdvāresu diṭṭhiyā copanappattimattameva vā , na pana diṭṭhiyā paññāpetabbo sassato koci dhammo atthīti attho .
Ekaccasassatādīsupi esa nayo .
Ekaccasassatavādādīsupi eseva nayo . Ekaccasassatādīsupi esa nayo .