Phassapaccayavāravaṇṇanā
Phassapaccayavāravaṇṇanā
118. Yena taṇhāparitassitena etāni diṭṭhigatāni pavattanti , tassa vedayitaṃ paccayo , vedayitassāpi phasso paccayoti desanā diṭṭhiyā paccayaparamparaniddhāraṇanti āha ‘‘ paramparapaccayadassanatthan ’’ ti , tena yathā paññāpanadhammo diṭṭhi , tappaccayadhammā ca yathāsakaṃ paccayavaseneva uppajjanti , na paccayehi vinā , evaṃ paññāpetabbā dhammāpi rūpavedanādayo , na ettha koci attā vā loko vā sassatoti ayamattho dassitoti daṭṭhabbaṃ .
118. Paramparapaccayadassanatthan ti yaṃ diṭṭhiyā mūlakāraṇaṃ , tassāpi kāraṇaṃ , puna tassapi kāraṇanti evaṃ paccayaparamparadassanatthaṃ .
Yena hi taṇhāparitassitena
M1.460 etāni diṭṭhigatāni pavattanti , tassa vedayitaṃ paccayo , vedayitassāpi phasso paccayoti evaṃ paccayaparamparavibhāvinī ayaṃ desanā .
Kimatthiyaṃ pana paccayaparamparadassananti ce ?
Atthantaraviññāpanatthaṃ .
Tena hi yathā diṭṭhisaṅkhāto paññāpanadhammo , tappaccayadhammā ca yathāsakaṃ paccayavaseneva uppajjanti , na paccayehi vinā , evaṃ paññapetabbadhammāpi rūpavedanādayo , na ettha koci sassato attā vā loko vāti evamatthantaraṃ viññāpitaṃ hoti .Netaṃṭhānaṃvijjativāravaṇṇanā
Taṇhādiṭṭhipariphanditaṃ tadapi vedayitaṃ diṭṭhikāraṇabhūtāya taṇhāya paccayabhūtaṃ phassapaccayā hotīti attho .
131. Tassa paccayassāti tassa phassasaṅkhātassa paccayassa .
Diṭṭhivedayite diṭṭhiyā paccayabhūte vedayite , phassapadhānehi attano paccayehi nipphādetabbe .
Sādhetabbe cetaṃ bhummaṃ .
Balavabhāvadassanatthan ti balavakāraṇabhāvadassanatthaṃ .
Tathā hi vināpi cakkhādivatthūhi , sampayuttadhammehi ca kehici vedanā uppajjati , na pana kadācipi phassena vinā , tasmā phasso
V1.403 vedanāya balavakāraṇaṃ .
Na kevalaṃ vedanāya eva , atha kho sesasampayuttadhammānampi .
Sannihitopi hi visayo sace cittuppādo phusanākāravirahito hoti , na tassa ārammaṇapaccayo bhavatīti phasso sabbesampi sampayuttadhammānaṃ visesapaccayo .
Tathā hi bhagavatā dhammasaṅgaṇīpakaraṇe cittuppādaṃ vibhajantena ‘‘ phasso hotī ’’ ti phassasseva paṭhamamuddharaṇaṃ kataṃ , vedanāya pana sātisayamadhiṭṭhānapaccayo eva . 131. Tassa
M1.182 paccayassāti phassapaccayassa diṭṭhivedayiteti diṭṭhiyā paccayabhūte vedayite , phassapadhānehi attano paccayehi nipphādetabbeti attho .
Vināpi cakkhādivatthūhi , sampayuttadhammehi ca kehici vedanā uppajjati , na pana kadāci phassena vināti phasso vedanāya balavakāraṇanti āha ‘‘ balavabhāvadassanatthan ’’ ti .
Sannihitopi hi visayo sace phusanākārarahito hoti cittuppādo , na tassa ārammaṇapaccayena paccayo hotīti phassova sampayuttadhammānaṃ visesapaccayo .
Tathā hi bhagavatā cittuppādaṃ vibhajantena phassoyeva paṭhamaṃ uddhaṭo , vedanāya pana adhiṭṭhānameva .‘‘ Paṭisaṃvedissantī ’’ ti vuttattā ‘‘ tadapī ’’ ti etthādhikāroti āha ‘‘ taṃ vedayitan ’’ ti .
Gamyamānatthassa vā-saddassa payogaṃ pati kāmacārattā , lopattā , sesattāpi ca esa na payutto .
Evamīdisesu .
Hoti cettha –
‘‘ Gamyamānādhikārato , lopato sesato cāti ;
Kāraṇehi catūhipi , na katthaci ravo yutto ’’ ti .
‘‘ Yathā hī ’’ tiādinā phassassa balavakāraṇatādassanena tadatthaṃ samattheti .
Tattha patatoti patantassa .
Thūṇāti upatthambhakadārussetaṃ adhivacanaṃ .