485. Kāmaṃ ‘‘ cetasikan ’’ ti padaṃ ye cetasi niyuttā cittena sampayuttā , tesaṃ sādhāraṇavacanaṃ , sādhāraṇe pana gahite cittaviseso gahitova hoti , sāmaññajotanā ca visese avatiṭṭhatīti cetasikaggahaṇassa adhippāyaṃ vivaranto ‘‘ somanassadomanassaṃ adhippetan ’’ ti āha . Somanassaggahaṇena cettha tadekaṭṭhā rāgādayo , saddhādayo ca dassitā honti , domanassaggahaṇena dosādayo . Vitakkavicārā pana sarūpeneva dassitā . 485. KāmaṃM2.411V2.362 ‘‘ cetasikan ’’ ti idaṃ ye cetasi niyuttā cittena sampayuttā , tesaṃ sādhāraṇavacanaṃ , sādhāraṇe pana gahite cittaviseso dassito nāma hoti . Sāmaññajotanā ca visese avatiṭṭhati , tasmā cetasikapadassa yathādhippetamatthaṃ dassento ‘‘ somanassadomanassaṃ adhippetan ’’ ti āha . Somanassa ggahaṇena cettha tadekaṭṭhā rāgādayo , saddhādayo ca dhammā dassitā honti , domanassa ggahaṇena dosādayo . Vitakkavicārā pana sarūpeneva dassitā .

Pi-saddassa vattabbasampiṇḍanattho suviññeyyoti āha ‘‘ evaṃ tava mano ’’ ti , iminā pakārena tava mano pavattoti attho . Kena pakārenāti vuttaṃ ‘‘ somanassito vā ’’ tiādi .

Evaṃ tava manoti iminā ākārena tava mano pavattoti atthoP1.508 . Kena pakārena pavattoti āha ‘‘ somanassito vā ’’ tiādi . ‘‘ Evaṃ tava mano ’’ ti idaṃ pana somanassitatādimattadassanaṃ , na pana yena yena somanassito vā domanassito vā , taṃ taṃ dassanaṃ . ‘‘ Evampi te mano ’’ ti idaṃ somanassitatādimattadassanaṃ , na pana yena somanassito vā domanassito vā , taṃ dassananti taṃ cittaṃ dassetuṃ pāḷiyaṃ ‘‘ itipi te cittan ’’ ti vuttaṃ . Itisaddo cettha nidassanattho ‘‘ atthīti kho kaccāna ayameko anto ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .2.15;3.90) viya . Tenāha ‘‘ idañcidañca atthan ’’ ti . Pi -saddo idhāpi vuttasampiṇḍanattho .

Dutiyan ti ‘‘ itthampi te mano ’’ ti idaṃ .

Itipīti ettha iti -saddo nidassanattho ‘‘ atthīti kho , kaccāna , ayameko anto ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .2.15;3.90) viya , tenāha ‘‘ imañca imañca atthaṃ cintayamānan ’’ ti pi -saddo vuttatthasampiṇḍanattho . Parassa cintaṃ manati jānāti etāyāti cintāmaṇi na-kārassa ṇa-kāraṃ katvā , sā eva pubbapadamantarena maṇikā . Cintā nāma na cittena vinā bhavatīti āha ‘‘ paresaṃ cittaṃ jānātī ’’ ti . ‘‘ Tassā kira vijjāya sādhako puggalo tādise dese , kāle ca mantaṃ parijappitvā yassa cittaṃ jānitukāmo , tassa diṭṭhasutādivisesasañjānanamukhena cittācāraṃ anuminanto kathetī ’’ ti keci . ‘‘ Vācaṃ niccharāpetvā tattha akkharasallakkhaṇavasena kathetī ’’ ti apare . Sā pana vijjā padakusalajātakena ( jā .1.9.49 ādayo ) dīpetabbā .

Parassa cintaṃ manati jānāti etenāti cintāmaṇi . Tassā kira vijjāya sādhako puggalo tādise desakāle mantaṃ parijappitvā yassa cittaṃ jānitukāmo , tassa diṭṭhasutādivisesasañjānanamukhena cittācāraṃM1.390 anuminanto kathetīti keci . Apare ‘‘ vācaṃ niccharāpetvā tattha akkharasallakkhaṇavasenā ’’ ti vadanti .