Issues
Select Version
Catukkanipātapāḷi
Catukkanipātapāḷi

1. Pattakammasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Pattakammasuttaṃ

61. AthaV1.76 kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ CattāromeM1.377P2.66 , gahapati , dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ .
Katame cattāro ?
Bhogā me uppajjantu sahadhammenāti , ayaṃ paṭhamo dhammo iṭṭhoT2.86 kanto manāpo dullabho lokasmiṃ .
‘‘ Bhoge laddhā sahadhammena yaso me āgacchatu saha ñātīhi saha upajjhāyehīti , ayaṃ dutiyo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ .
‘‘ Bhoge laddhā sahadhammena yasaṃ laddhā saha ñātīhi saha upajjhāyehi ciraṃ jīvāmi dīghamāyuṃ pālemīti , ayaṃ tatiyo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ .
‘‘ Bhoge laddhā sahadhammena yasaṃ laddhā saha ñātīhi saha upajjhāyehi ciraṃ jīvitvā dīghamāyuṃ pāletvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjāmīti , ayaṃ catuttho dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ .
Ime kho , gahapati , cattāro dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ .
‘‘ Imesaṃ kho , gahapati , catunnaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ cattāro dhammā paṭilābhāya saṃvattanti .
Katame cattāro ?
Saddhāsampadā , sīlasampadā , cāgasampadā , paññāsampadā .
‘‘ KatamāV1.77 ca , gahapati , saddhāsampadā ?
Idha , gahapati , ariyasāvako saddho hoti , saddahati tathāgatassa bodhiṃ –
‘ itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi , satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā ’ ti .
Ayaṃ vuccati , gahapati , saddhāsampadā .
‘‘ Katamā ca , gahapati , sīlasampadā ?
Idha , gahapati , ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti … pe … surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti .
Ayaṃ vuccati , gahapati , sīlasampadā .
‘‘ Katamā ca , gahapati , cāgasampadā ?
Idha , gahapati , ariyasāvako vigatamalamaccherenaT2.87 cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vosaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato .
Ayaṃ vuccati , gahapati , cāgasampadā .
‘‘ KatamāM1.378 ca , gahapati , paññāsampadā ?
AbhijjhāvisamalobhābhibhūtenaP2.67 , gahapati , cetasā viharanto akiccaṃ karoti , kiccaṃ aparādheti .
Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati .
Byāpādābhibhūtena , gahapati , cetasā viharanto akiccaṃ karoti , kiccaṃ aparādheti .
Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati .
Thinamiddhābhibhūtena , gahapati , cetasā viharanto akiccaṃ karoti kiccaṃ aparādheti .
Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati .
Uddhaccakukkuccābhibhūtena , gahapati , cetasā viharanto akiccaṃ karoti , kiccaṃ aparādheti .
Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati .
Vicikicchābhibhūtena , gahapati , cetasā viharanto akiccaṃ karoti , kiccaṃ aparādheti .
Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati .
‘‘ Sa kho so , gahapati , ariyasāvako abhijjhāvisamalobho cittassa upakkilesoti , iti viditvā abhijjhāvisamalobhaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati .
Byāpādo cittassa upakkilesoti , iti viditvā byāpādaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati .
Thinamiddhaṃ cittassa upakkilesoti , iti viditvā thinamiddhaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati .
Uddhaccakukkuccaṃ cittassaV1.78 upakkilesoti , iti viditvā uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati .
Vicikicchā cittassa upakkilesoti , iti viditvā vicikicchaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati .
‘‘ Yato ca kho , gahapati , ariyasāvakassaT2.88 abhijjhāvisamalobho cittassa upakkilesoti , iti viditvā abhijjhāvisamalobho cittassa upakkileso pahīno hoti .
Byāpādo cittassa upakkilesoti , iti viditvā byāpādo cittassa upakkileso pahīno hoti .
Thinamiddhaṃ cittassa upakkilesoti , iti viditvā thinamiddhaṃ cittassa upakkileso pahīno hoti .
Uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkilesoti , iti viditvā uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkileso pahīno hoti .
Vicikicchā cittassa upakkilesoti , iti viditvā vicikicchā cittassa upakkileso pahīno hoti .
Ayaṃ vuccati , gahapati , ariyasāvako mahāpañño puthupañño āpātadaso [ āpāthadaso ( sī . syā . kaṃ . pī .)] paññāsampanno [ hāsapañño ( ka .)].
Ayaṃ vuccati , gahapatiM1.379 , paññāsampadā .
Imesaṃ kho , gahapati , catunnaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ ime cattāro dhammā paṭilābhāya saṃvattanti .
‘‘ Sa kho so , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi cattāri pattakammāni kattā hoti .
Katamāni cattāri ?
Idha gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi attānaṃ sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati .
Mātāpitaro sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati .
Puttadāradāsakammakaraporise sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati .
Mittāmacce sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati .
Idamassa paṭhamaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ .
‘‘ PunaP2.68 caparaṃ , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi yā tā honti āpadā aggito vā udakato vā rājato vā corato vā appiyato vā dāyādato [ a . ni .5.41], tathārūpāsu āpadāsu pariyodhāyaV1.79 saṃvattati .
SotthiṃT2.89 attānaṃ karoti .
Idamassa dutiyaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi pañcabaliṃ kattā hoti – ñātibaliṃ , atithibaliṃ , pubbapetabaliṃ , rājabaliṃ , devatābaliṃ .
Idamassa tatiyaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi ye te samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṃ damenti , ekamattānaṃ samenti , ekamattānaṃ parinibbāpenti , tathārūpesu samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃM1.380 .
Idamassa catutthaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ .
‘‘ Sa kho so , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi imāni cattāri pattakammāni kattā hoti .
Yassa kassaci , gahapati , aññatra imehi catūhi pattakammehi bhogā parikkhayaṃ gacchanti , ime vuccanti , gahapati , bhogā aṭṭhānagatā apattagatā anāyatanaso paribhuttā .
Yassa kassaci , gahapati , imehi catūhi pattakammehi bhogā parikkhayaṃ gacchanti , ime vuccanti , gahapati , bhogā ṭhānagatā pattagatā āyatanaso paribhuttā ’’ ti .
‘‘ Bhuttā bhogā bhatā bhaccā [ gatā bhūtā ( ka .) bhaṭā bhaccā ( syā . kaṃ .)], vitiṇṇā āpadāsu me ;
Uddhaggā dakkhiṇā dinnā , atho pañcabalī katā ;
UpaṭṭhitāT2.90 sīlavanto , saññatā brahmacārayo .
‘‘ Yadatthaṃ bhogaṃ iccheyya , paṇḍito gharamāvasaṃ ;
SoP2.69 me attho anuppatto , kataṃ ananutāpiyaṃ .
‘‘ EtaṃV1.80 [ evaṃ ( ka .)] anussaraṃ macco , ariyadhamme ṭhito naro ;
Idheva naṃ pasaṃsanti , pecca sagge pamodatī ’’ ti .
paṭhamaṃ ;