(8)3. Apaṇṇakavaggo
1. Padhānasuttaṃ
71.‘‘ Catūhi
V1.89 , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakappaṭipadaṃ paṭipanno hoti , yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāya .Katamehi catūhi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sīlavā hoti , bahussuto hoti , āraddhavīriyo hoti , paññavā hoti .
Imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakappaṭipadaṃ paṭipanno hoti , yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāyā ’’ ti .
Paṭhamaṃ .
2. Sammādiṭṭhisuttaṃ
72.‘‘ Catūhi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakappaṭipadaṃ paṭipanno hoti , yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāya .
Katamehi
T2.100 catūhi ?Nekkhammavitakkena , abyāpādavitakkena , avihiṃsāvitakkena , sammādiṭṭhiyā – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu
P2.77 apaṇṇakappaṭipadaṃ paṭipanno hoti , yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāyā ’’ ti .Dutiyaṃ .
3. Sappurisasuttaṃ
73.‘‘ Catūhi
M1.389 , bhikkhave , dhammehi samannāgato asappuriso veditabbo .Katamehi catūhi ?
Idha , bhikkhave , asappuriso yo hoti parassa avaṇṇo taṃ apuṭṭhopi pātu karoti , ko pana vādo puṭṭhassa !
Puṭṭho kho pana pañhābhinīto ahāpetvā alambitvā paripūraṃ vitthārena parassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti .
Veditabbametaṃ , bhikkhave , asappuriso ayaṃ bhavanti .
‘‘ Puna
V1.90 caparaṃ , bhikkhave , asappuriso yo hoti parassa vaṇṇo taṃ puṭṭhopi na pātu karoti , ko pana vādo apuṭṭhassa !Puṭṭho kho pana pañhābhinīto hāpetvā lambitvā aparipūraṃ avitthārena parassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti .
Veditabbametaṃ , bhikkhave , asappuriso ayaṃ bhavanti .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso yo hoti attano avaṇṇo taṃ puṭṭhopi na pātu karoti , ko pana vādo apuṭṭhassa !
Puṭṭho kho pana pañhābhinīto hāpetvā lambitvā aparipūraṃ avitthārena attano avaṇṇaṃ bhāsitā hoti .
Veditabbametaṃ , bhikkhave , asappuriso ayaṃ bhavanti .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso yo hoti attano vaṇṇo taṃ apuṭṭhopi pātu karoti , ko pana vādo puṭṭhassa !
Puṭṭho kho pana pañhābhinīto ahāpetvā alambitvā paripūraṃ vitthārena attano
T2.101 vaṇṇaṃ bhāsitā hoti .Veditabbametaṃ , bhikkhave , asappuriso ayaṃ bhavanti .
Imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato asappuriso veditabbo .
‘‘ Catūhi , bhikkhave , dhammehi samannāgato sappuriso veditabbo .
Katamehi catūhi ?
Idha , bhikkhave , sappuriso yo hoti parassa avaṇṇo taṃ puṭṭhopi na pātu karoti , ko pana vādo apuṭṭhassa !
Puṭṭho kho pana pañhābhinīto hāpetvā lambitvā aparipūraṃ
P2.78 avitthārena parassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti .Veditabbametaṃ , bhikkhave , sappuriso ayaṃ bhavanti .
‘‘ Puna
M1.390 caparaṃ , bhikkhave , sappuriso yo hoti parassa vaṇṇo taṃ apuṭṭhopi pātu karoti , ko pana vādo puṭṭhassa !Puṭṭho kho pana pañhābhinīto ahāpetvā alambitvā paripūraṃ vitthārena parassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti .
Veditabbametaṃ , bhikkhave , sappuriso ayaṃ bhavanti .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , sappuriso yo hoti attano avaṇṇo taṃ apuṭṭhopi pātu karoti , ko pana vādo puṭṭhassa !
Puṭṭho kho pana pañhābhinīto ahāpetvā alambitvā paripūraṃ vitthārena attano avaṇṇaṃ bhāsitā hoti .
Veditabbametaṃ , bhikkhave , sappuriso ayaṃ bhavanti .
‘‘ Puna
V1.91 caparaṃ , bhikkhave , sappuriso yo hoti attano vaṇṇo taṃ puṭṭhopi na pātu karoti , ko pana vādo apuṭṭhassa !Puṭṭho kho pana pañhābhinīto hāpetvā lambitvā aparipūraṃ avitthārena attano vaṇṇaṃ bhāsitā hoti .
Veditabbametaṃ
T2.102 , bhikkhave , sappuriso ayaṃ bhavanti .Imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato sappuriso veditabbo .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , vadhukā yaññadeva rattiṃ vā divaṃ vā ānītā hoti , tāvadevassā tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sassuyāpi sasurepi sāmikepi antamaso dāsakammakaraporisesu .
Sā aparena samayena saṃvāsamanvāya vissāsamanvāya sassumpi sasurampi sāmikampi evamāha –
‘ apetha , kiṃ pana tumhe jānāthā ’ ti !
Evamevaṃ kho , bhikkhave , idhekacco bhikkhu yaññadeva rattiṃ vā divaṃ vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti , tāvadevassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti bhikkhūsu bhikkhunīsu upāsakesu upāsikāsu antamaso ārāmikasamaṇuddesesu .
So aparena samayena saṃvāsamanvāya vissāsamanvāya ācariyampi upajjhāyampi evamāha –
‘ apetha , kiṃ pana tumhe jānāthā ’ ti !
Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ –
‘ adhunāgatavadhukāsamena cetasā viharissāmā ’ ti .
Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Tatiyaṃ .
4. Paṭhamaaggasuttaṃ
74.‘‘ Cattārimāni , bhikkhave , aggāni .
Katamāni cattāri ?
Sīlaggaṃ , samādhiggaṃ [ samādhaggaṃ ( sī . syā . kaṃ )], paññāggaṃ , vimuttaggaṃ – imāni kho , bhikkhave , cattāri aggānī ’’ ti .
Catutthaṃ .
5. Dutiyaaggasuttaṃ
75.‘‘ Cattārimāni
M1.391P2.79 , bhikkhave , aggāni .Katamāni cattāri ?
Rūpaggaṃ , vedanāggaṃ , saññāggaṃ , bhavaggaṃ – imāni kho , bhikkhave , cattāri aggānī ’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Kusinārasuttaṃ
76. Ekaṃ
V1.92 samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati upavattane mallānaṃ sālavane antarena yamakasālānaṃ parinibbānasamaye .Tatra kho bhagavā bhikkhū
T2.103 āmantesi –‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Siyā kho pana , bhikkhave [ dī . ni .2.217], ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā , pucchatha , bhikkhave , mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha –
‘ sammukhībhūto no satthā ahosi , nāsakkhimha bhagavantaṃ sammukhā paṭipucchitun ’’’ ti .
Evaṃ vutte te bhikkhū tuṇhī ahesuṃ .
Dutiyampi kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ siyā kho pana , bhikkhave , ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā , pucchatha , bhikkhave , mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha –
‘ sammukhībhūto no satthā ahosi , nāsakkhimha bhagavantaṃ sammukhā paṭipucchitun ’’’ ti .
Dutiyampi kho te bhikkhū tuṇhī ahesuṃ .
Tatiyampi kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ siyā kho pana , bhikkhave , ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā , pucchatha , bhikkhave , mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha –
‘ sammukhībhūto no satthā ahosi , nāsakkhimha bhagavantaṃ sammukhā paṭipucchitun ’’’ ti .
Tatiyampi kho te bhikkhū tuṇhī ahesuṃ .
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ siyā kho pana , bhikkhave , satthugāravenapi na puccheyyātha , sahāyakopi , bhikkhave , sahāyakassa ārocetū ’’ ti .
Evaṃ vutte te bhikkhū tuṇhī ahesuṃ .
Atha
P2.80 kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –‘‘ acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ , bhante !
Evaṃ pasanno ahaṃ , bhante !
Natthi imasmiṃ bhikkhusaṅghe ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā ’’ ti .
‘‘ Pasādā
M1.392 kho tvaṃ , ānanda , vadesi .Ñāṇameva hettha , ānanda , tathāgatassa –
‘ natthi imasmiṃ bhikkhusaṅghe ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge
T2.104V1.93 vā paṭipadāya vā ’.Imesañhi , ānanda , pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ yo pacchimako bhikkhu so sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Acinteyyasuttaṃ
77.‘‘ Cattārimāni , bhikkhave , acinteyyāni , na cintetabbāni ;
yāni cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa .
Katamāni cattāri ?
Buddhānaṃ , bhikkhave , buddhavisayo acinteyyo , na cintetabbo ;
yaṃ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa .
Jhāyissa , bhikkhave , jhānavisayo acinteyyo , na cintetabbo ;
yaṃ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa .
Kammavipāko , bhikkhave , acinteyyo , na cintetabbo ;
yaṃ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa .
Lokacintā , bhikkhave , acinteyyā , na cintetabbā ;
yaṃ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa .
Imāni kho , bhikkhave , cattāri acinteyyāni , na cintetabbāni ;
yāni cintento ummādassa vighātassa bhāgī assā ’’ ti .
Sattamaṃ .
8. Dakkhiṇasuttaṃ
78.‘‘ Catasso imā , bhikkhave , dakkhiṇā visuddhiyo .
Katamā catasso ?
Atthi , bhikkhave , dakkhiṇā dāyakato visujjhati , no paṭiggāhakato ;
atthi , bhikkhave , dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati , no dāyakato ;
atthi , bhikkhave , dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati , no paṭiggāhakato ;
atthi , bhikkhave , dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca .
‘‘ Kathañca
P2.81 , bhikkhave , dakkhiṇā dāyakato visujjhati , no paṭiggāhakato ?Idha , bhikkhave , dāyako hoti sīlavā kalyāṇadhammo ;
paṭiggāhakā honti dussīlā pāpadhammā
T2.105 [ paṭiggāhako hoti dussīlo pāpadhammo ( syā . kaṃ . ka .) ma . ni .3.381 oloketabbaṃ ].Evaṃ kho , bhikkhave , dakkhiṇā dāyakato visujjhati , no paṭiggāhakato .
‘‘ Kathañca
M1.393 , bhikkhave , dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati , no dāyakato ?Idha , bhikkhave
V1.94 , dāyako hoti dussīlo pāpadhammo ;paṭiggāhakā honti sīlavanto kalyāṇadhammā .
Evaṃ kho , bhikkhave , dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati , no dāyakato .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati , no paṭiggāhakato ?
Idha , bhikkhave , dāyako hoti dussīlo pāpadhammo ;
paṭiggāhakāpi honti dussīlā pāpadhammā .
Evaṃ kho , bhikkhave , dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati , no paṭiggāhakato .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca ?
Idha , bhikkhave , dāyako hoti sīlavā kalyāṇadhammo ;
paṭiggāhakāpi honti sīlavanto kalyāṇadhammā .
Evaṃ kho , bhikkhave , dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca .
Imā kho , bhikkhave , catasso dakkhiṇā visuddhiyo ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Vaṇijjasuttaṃ
79. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ko nu kho , bhante , hetu ko paccayo , yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā chedagāminī hoti ?
Ko pana , bhante , hetu ko paccayo , yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā na yathādhippāyā [ yathādhippāyaṃ ( sī .)] hoti ?
Ko nu kho , bhante hetu ko paccayo , yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā yathādhippāyā [ yathādhippāyaṃ ( sī .)] hoti ?
Ko pana , bhante , hetu ko paccayo , yena
T2.106 midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā parādhippāyā hotī ’’ ti ?‘‘ Idha , sāriputta , ekacco samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā pavāreti –
‘ vadatu , bhante , paccayenā ’ ti .
So yena
P2.82 pavāreti taṃ na deti .So ce tato cuto itthattaṃ āgacchati , so yaññadeva vaṇijjaṃ payojeti , sāssa hoti chedagāminī .
‘‘ Idha
M1.394 pana , sāriputta , ekacco samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā pavāreti –‘ vadatu
V1.95 , bhante , paccayenā ’ ti .So yena pavāreti taṃ na yathādhippāyaṃ deti .
So ce tato cuto itthattaṃ āgacchati , so yaññadeva vaṇijjaṃ payojeti , sāssa na hoti yathādhippāyā [ yathādhippāyaṃ ( sī . ka .)].
‘‘ Idha pana , sāriputta , ekacco samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā pavāreti –
‘ vadatu , bhante , paccayenā ’ ti .
So yena pavāreti taṃ yathādhippāyaṃ deti .
So ce tato cuto itthattaṃ āgacchati , so yaññadeva vaṇijjaṃ payojeti , sāssa hoti yathādhippāyā [ yathādhippāyaṃ ( sī . ka .)].
‘‘ Idha , sāriputta , ekacco samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā pavāreti –
‘ vadatu , bhante , paccayenā ’ ti .
So yena pavāreti taṃ parādhippāyaṃ deti .
So ce tato cuto itthattaṃ āgacchati , so yaññadeva vaṇijjaṃ payojeti , sāssa hoti parādhippāyā [ parādhippāyaṃ ( ka .)].
‘‘ Ayaṃ kho , sāriputta , hetu ayaṃ paccayo , yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā chedagāminī hoti .
Ayaṃ pana , sāriputta , hetu ayaṃ paccayo , yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā na yathādhippāyā hoti .
Ayaṃ kho pana , sāriputta , hetu ayaṃ paccayo , yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā yathādhippāyā hoti .
Ayaṃ pana , sāriputta , hetu ayaṃ paccayo , yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā
T2.107 payuttā parādhippāyā hotī ’’ ti .Navamaṃ .
10. Kambojasuttaṃ
80. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme .
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Ko nu kho , bhante , hetu ko paccayo , yena mātugāmo neva sabhāyaṃ nisīdati , na kammantaṃ payojeti , na kambojaṃ gacchatī ’’ ti ?
‘‘ Kodhano , ānanda , mātugāmo ;
issukī , ānanda , mātugāmo ;
maccharī
P2.83 , ānanda , mātugāmo ;duppañño , ānanda , mātugāmo – ayaṃ kho
V1.96 , ānanda , hetuM1.395 ayaṃ paccayo , yena mātugāmo neva sabhāyaṃ nisīdati , na kammantaṃ payojeti , na kambojaṃ gacchatī ’’ ti .Dasamaṃ .
Apaṇṇakavaggo tatiyo .
Tassuddānaṃ –
Padhānaṃ diṭṭhisappurisa , vadhukā dve ca honti aggāni ;
Kusināraacinteyyā , dakkhiṇā ca vaṇijjā kambojanti .