(7)2. Pattakammavaggo
1. Pattakammasuttaṃ
61. Atha
V1.76 kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Cattārome
M1.377P2.66 , gahapati , dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ .Katame cattāro ?
Bhogā me uppajjantu sahadhammenāti , ayaṃ paṭhamo dhammo iṭṭho
T2.86 kanto manāpo dullabho lokasmiṃ .‘‘ Bhoge laddhā sahadhammena yaso me āgacchatu saha ñātīhi saha upajjhāyehīti , ayaṃ dutiyo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ .
‘‘ Bhoge laddhā sahadhammena yasaṃ laddhā saha ñātīhi saha upajjhāyehi ciraṃ jīvāmi dīghamāyuṃ pālemīti , ayaṃ tatiyo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ .
‘‘ Bhoge laddhā sahadhammena yasaṃ laddhā saha ñātīhi saha upajjhāyehi ciraṃ jīvitvā dīghamāyuṃ pāletvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjāmīti , ayaṃ catuttho dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ .
Ime kho , gahapati , cattāro dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ .
‘‘ Imesaṃ kho , gahapati , catunnaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ cattāro dhammā paṭilābhāya saṃvattanti .
Katame cattāro ?
Saddhāsampadā , sīlasampadā , cāgasampadā , paññāsampadā .
‘‘ Katamā
V1.77 ca , gahapati , saddhāsampadā ?Idha , gahapati , ariyasāvako saddho hoti , saddahati tathāgatassa bodhiṃ –
‘ itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi , satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā ’ ti .
Ayaṃ vuccati , gahapati , saddhāsampadā .
‘‘ Katamā ca , gahapati , sīlasampadā ?
Idha , gahapati , ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti … pe … surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti .
Ayaṃ vuccati , gahapati , sīlasampadā .
‘‘ Katamā ca , gahapati , cāgasampadā ?
Idha , gahapati , ariyasāvako vigatamalamaccherena
T2.87 cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vosaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato .Ayaṃ vuccati , gahapati , cāgasampadā .
‘‘ Katamā
M1.378 ca , gahapati , paññāsampadā ?Abhijjhāvisamalobhābhibhūtena
P2.67 , gahapati , cetasā viharanto akiccaṃ karoti , kiccaṃ aparādheti .Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati .
Byāpādābhibhūtena , gahapati , cetasā viharanto akiccaṃ karoti , kiccaṃ aparādheti .
Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati .
Thinamiddhābhibhūtena , gahapati , cetasā viharanto akiccaṃ karoti kiccaṃ aparādheti .
Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati .
Uddhaccakukkuccābhibhūtena , gahapati , cetasā viharanto akiccaṃ karoti , kiccaṃ aparādheti .
Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati .
Vicikicchābhibhūtena , gahapati , cetasā viharanto akiccaṃ karoti , kiccaṃ aparādheti .
Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati .
‘‘ Sa kho so , gahapati , ariyasāvako abhijjhāvisamalobho cittassa upakkilesoti , iti viditvā abhijjhāvisamalobhaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati .
Byāpādo cittassa upakkilesoti , iti viditvā byāpādaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati .
Thinamiddhaṃ cittassa upakkilesoti , iti viditvā thinamiddhaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati .
Uddhaccakukkuccaṃ cittassa
V1.78 upakkilesoti , iti viditvā uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati .Vicikicchā cittassa upakkilesoti , iti viditvā vicikicchaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati .
‘‘ Yato ca kho , gahapati , ariyasāvakassa
T2.88 abhijjhāvisamalobho cittassa upakkilesoti , iti viditvā abhijjhāvisamalobho cittassa upakkileso pahīno hoti .Byāpādo cittassa upakkilesoti , iti viditvā byāpādo cittassa upakkileso pahīno hoti .
Thinamiddhaṃ cittassa upakkilesoti , iti viditvā thinamiddhaṃ cittassa upakkileso pahīno hoti .
Uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkilesoti , iti viditvā uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkileso pahīno hoti .
Vicikicchā cittassa upakkilesoti , iti viditvā vicikicchā cittassa upakkileso pahīno hoti .
Ayaṃ vuccati , gahapati , ariyasāvako mahāpañño puthupañño āpātadaso [ āpāthadaso ( sī . syā . kaṃ . pī .)] paññāsampanno [ hāsapañño ( ka .)].
Ayaṃ vuccati , gahapati
M1.379 , paññāsampadā .Imesaṃ kho , gahapati , catunnaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ ime cattāro dhammā paṭilābhāya saṃvattanti .
‘‘ Sa kho so , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi cattāri pattakammāni kattā hoti .
Katamāni cattāri ?
Idha gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi attānaṃ sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati .
Mātāpitaro sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati .
Puttadāradāsakammakaraporise sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati .
Mittāmacce sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati .
Idamassa paṭhamaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ .
‘‘ Puna
P2.68 caparaṃ , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi yā tā honti āpadā aggito vā udakato vā rājato vā corato vā appiyato vā dāyādato [ a . ni .5.41], tathārūpāsu āpadāsu pariyodhāyaV1.79 saṃvattati .Sotthiṃ
T2.89 attānaṃ karoti .Idamassa dutiyaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi pañcabaliṃ kattā hoti – ñātibaliṃ , atithibaliṃ , pubbapetabaliṃ , rājabaliṃ , devatābaliṃ .
Idamassa tatiyaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi ye te samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṃ damenti , ekamattānaṃ samenti , ekamattānaṃ parinibbāpenti , tathārūpesu samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ
M1.380 .Idamassa catutthaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ .
‘‘ Sa kho so , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi imāni cattāri pattakammāni kattā hoti .
Yassa kassaci , gahapati , aññatra imehi catūhi pattakammehi bhogā parikkhayaṃ gacchanti , ime vuccanti , gahapati , bhogā aṭṭhānagatā apattagatā anāyatanaso paribhuttā .
Yassa kassaci , gahapati , imehi catūhi pattakammehi bhogā parikkhayaṃ gacchanti , ime vuccanti , gahapati , bhogā ṭhānagatā pattagatā āyatanaso paribhuttā ’’ ti .
‘‘ Bhuttā bhogā bhatā bhaccā [ gatā bhūtā ( ka .) bhaṭā bhaccā ( syā . kaṃ .)], vitiṇṇā āpadāsu me ;
Uddhaggā dakkhiṇā dinnā , atho pañcabalī katā ;
Upaṭṭhitā
T2.90 sīlavanto , saññatā brahmacārayo .‘‘ Yadatthaṃ bhogaṃ iccheyya , paṇḍito gharamāvasaṃ ;
So
P2.69 me attho anuppatto , kataṃ ananutāpiyaṃ .‘‘ Etaṃ
V1.80 [ evaṃ ( ka .)] anussaraṃ macco , ariyadhamme ṭhito naro ;Idheva naṃ pasaṃsanti , pecca sagge pamodatī ’’ ti .
paṭhamaṃ ;
2. Ānaṇyasuttaṃ
62. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Cattārimāni , gahapati , sukhāni adhigamanīyāni gihinā kāmabhoginā kālena kālaṃ samayena samayaṃ upādāya .
Katamāni cattāri ?
Atthisukhaṃ , bhogasukhaṃ , ānaṇyasukhaṃ [ aṇaṇasukhaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)], anavajjasukhaṃ .
‘‘ Katamañca , gahapati , atthisukhaṃ ?
Idha , gahapati , kulaputtassa bhogā honti uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā
M1.381 .So ‘ bhogā me atthi uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā ’ ti adhigacchati sukhaṃ , adhigacchati somanassaṃ .
Idaṃ vuccati , gahapati , atthisukhaṃ .
‘‘ Katamañca , gahapati , bhogasukhaṃ ?
Idha , gahapati , kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi paribhuñjati puññāni ca karoti .
So ‘ uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi paribhuñjāmi puññāni ca karomī ’ ti adhigacchati sukhaṃ , adhigacchati somanassaṃ .
Idaṃ vuccati , gahapati , bhogasukhaṃ
T2.91 .‘‘ Katamañca , gahapati , ānaṇyasukhaṃ ?
Idha , gahapati , kulaputto na kassaci kiñci dhāreti appaṃ vā bahuṃ vā .
So ‘ na kassaci kiñci dhāremi [ kiñci vā deti ( ka .)] appaṃ vā bahuṃ vā ’ ti adhigacchati sukhaṃ , adhigacchati somanassaṃ .
Idaṃ vuccati , gahapati , ānaṇyasukhaṃ .
‘‘ Katamañca , gahapati , anavajjasukhaṃ ?
Idha , gahapati , ariyasāvako anavajjena kāyakammena samannāgato hoti , anavajjena vacīkammena samannāgato hoti , anavajjena manokammena
V1.81 samannāgato hoti .So ‘ anavajjenamhi
P2.70 kāyakammena samannāgato , anavajjena vacīkammena samannāgato , anavajjena manokammena samannāgato ’ ti adhigacchati sukhaṃ , adhigacchati somanassaṃ .Idaṃ vuccati , gahapati , anavajjasukhaṃ .
Imāni kho , gahapati , cattāri sukhāni adhigamanīyāni gihinā kāmabhoginā kālena kālaṃ samayena samayaṃ upādāyā ’’ ti .
‘‘ Ānaṇyasukhaṃ ñatvāna , atho atthisukhaṃ paraṃ ;
Bhuñjaṃ bhogasukhaṃ macco , tato paññā vipassati .
‘‘ Vipassamāno jānāti , ubho bhoge sumedhaso ;
Anavajjasukhassetaṃ , kalaṃ nāgghati soḷasin ’’ ti .
dutiyaṃ ;
3. Brahmasuttaṃ
63.‘‘ Sabrahmakāni , bhikkhave [ itivu .106], tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti .
Sapubbācariyakāni , bhikkhave , tāni kulāni
M1.382 , yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti .Sapubbadevatāni [ sapubbadevāni ( syā . kaṃ .)], bhikkhave , tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti .
Sāhuneyyakāni , bhikkhave , tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro
T2.92 ajjhāgāre pūjitā honti .‘‘ Brahmāti , bhikkhave , mātāpitūnaṃ [ mātāpitunnaṃ ( sī . pī .)] etaṃ adhivacanaṃ .
Pubbācariyāti , bhikkhave , mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ .
Pubbadevatāti [ pubbadevāti ( sī . syā . kaṃ .)], bhikkhave , mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ .
Āhuneyyāti , bhikkhave , mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ .
Taṃ kissa hetu ?
Bahukārā , bhikkhave , mātāpitaro , puttānaṃ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāro ’’ ti .
‘‘ Brahmāti mātāpitaro , pubbācariyāti vuccare ;
Āhuneyyā ca puttānaṃ , pajāya anukampakā .
‘‘ Tasmā
V1.82 hi ne namasseyya , sakkareyya ca paṇḍito ;Annena atha pānena , vatthena sayanena ca ;
Ucchādanena nhāpanena , pādānaṃ dhovanena ca .
‘‘ Tāya naṃ pāricariyāya , mātāpitūsu paṇḍitā ;
Idheva naṃ pasaṃsanti , pecca sagge pamodatī ’’ ti .
tatiyaṃ ;
4. Nirayasuttaṃ
64.‘‘ Catūhi
P2.71 , bhikkhave , dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .Katamehi catūhi ?
Pāṇātipātī hoti , adinnādāyī hoti , kāmesumicchācārī hoti , musāvādī hoti – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye ’’ ti .
‘‘ Pāṇātipāto adinnādānaṃ , musāvādo ca vuccati ;
Paradāragamanañcāpi , nappasaṃsanti paṇḍitā ’’ ti .
catutthaṃ ;
5. Rūpasuttaṃ
65.‘‘ Cattārome , bhikkhave , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame
T2.93 cattāro ?Rūpappamāṇo rūpappasanno , ghosappamāṇo ghosappasanno
M1.383 , lūkhappamāṇo lūkhappasanno , dhammappamāṇo dhammappasanno – ime kho , bhikkhave , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .‘‘ Ye ca rūpe pamāṇiṃsu [ ye ca rūpena pāmiṃsu ( sī . syā . kaṃ . pī .)], ye ca ghosena anvagū ;
Chandarāgavasūpetā , nābhijānanti te janā [ na te jānanti taṃ janā ( sī . syā . kaṃ . pī .)].
‘‘ Ajjhattañca
V1.83 na jānāti , bahiddhā ca na passati ;Samantāvaraṇo bālo , sa ve ghosena vuyhati .
‘‘ Ajjhattañca na jānāti , bahiddhā ca vipassati ;
Bahiddhā phaladassāvī , sopi ghosena vuyhati .
‘‘ Ajjhattañca pajānāti , bahiddhā ca vipassati ;
Vinīvaraṇadassāvī , na so ghosena vuyhatī ’’ ti .
pañcamaṃ ;
6. Sarāgasuttaṃ
66.‘‘ Cattārome , bhikkhave , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame cattāro ?
Sarāgo , sadoso , samoho , samāno – ime kho , bhikkhave , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .
‘‘ Sārattā
P2.72 rajanīyesu , piyarūpābhinandino ;Mohena āvutā [ adhamā ( sī . syā . kaṃ . pī .)] sattā , baddhā [ bandhā ( ka .)] vaḍḍhenti bandhanaṃ .
‘‘ Rāgajaṃ dosajañcāpi , mohajaṃ cāpaviddasū ;
Karontākusalaṃ kammaṃ [ dhammaṃ ( ka .)], savighātaṃ dukhudrayaṃ .
‘‘ Avijjānivutā posā , andhabhūtā acakkhukā ;
Yathā dhammā tathā santā , na tassevanti [ nassevanti ( sī .)] maññare ’’ ti .
chaṭṭhaṃ ;
7. Ahirājasuttaṃ
67. Ekaṃ
T2.94 samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tena kho pana samayena sāvatthiyaṃ aññataro bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkato hoti .
Atha kho
V1.84 sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ idha
M1.384 , bhante , sāvatthiyaṃ aññataro bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkato ’’ ti .‘‘ Na hi nūna [ na ha nūna ( sī . syā . kaṃ . pī .)] so , bhikkhave , bhikkhu cattāri ahirājakulāni mettena cittena phari .
Sace hi so , bhikkhave , bhikkhu cattāri ahirājakulāni mettena cittena phareyya , na hi so , bhikkhave , bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkareyya .
‘‘ Katamāni cattāri ?
Virūpakkhaṃ ahirājakulaṃ , erāpathaṃ ahirājakulaṃ , chabyāputtaṃ ahirājakulaṃ , kaṇhāgotamakaṃ ahirājakulaṃ .
Na hi nūna so , bhikkhave , bhikkhu imāni cattāri ahirājakulāni mettena cittena phari .
Sace hi so , bhikkhave , bhikkhu imāni cattāri ahirājakulāni mettena cittena phareyya , na hi so , bhikkhave , bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkareyya .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , imāni cattāri ahirājakulāni mettena cittena pharituṃ attaguttiyā attarakkhāya attaparittāyā ’’ ti .
[ cūḷava .251; jā .1.2.105 passitabbaṃ ]‘‘ Virūpakkhehi me mettaṃ , mettaṃ erāpathehi me ;
Chabyāputtehi me mettaṃ , mettaṃ kaṇhāgotamakehi ca .
‘‘ Apādakehi me mettaṃ , mettaṃ dvipādakehi [ dipādakehi ( sī . syā . kaṃ . pī .)] me ;
Catuppadehi
P2.73 me mettaṃ , mettaṃ bahuppadehi me .‘‘ Mā
T2.95 maṃ apādako hiṃsi , mā maṃ hiṃsi dvipādako [ dipādako ( sī . syā . kaṃ . pī .)];Mā maṃ catuppado hiṃsi , mā maṃ hiṃsi bahuppado .
‘‘ Sabbe sattā sabbe pāṇā , sabbe bhūtā ca kevalā ;
Sabbe bhadrāni passantu , mā kañci [ kiñci ( syā . kaṃ . ka .)] pāpamāgamā .
‘‘ Appamāṇo
V1.85 buddho , appamāṇo dhammo ;Appamāṇo saṅgho , pamāṇavantāni sarīsapāni [ siriṃsapāni ( sī . syā . kaṃ . pī .)].
‘‘ Ahivicchikā satapadī , uṇṇanābhī sarabū mūsikā ;
Katā me rakkhā katā me parittā [ kataṃ me parittaṃ (?)], paṭikkamantu bhūtāni ;
Sohaṃ namo bhagavato , namo sattannaṃ sammāsambuddhānan ’’ ti .
sattamaṃ ;
8. Devadattasuttaṃ
68. Ekaṃ
M1.385 samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte .Tatra kho bhagavā devadattaṃ ārabbha bhikkhū āmantesi –
‘‘ attavadhāya , bhikkhave [ cūḷava .252; saṃ . ni .2.184], devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi .
Parābhavāya , bhikkhave , devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , kadalī attavadhāya phalaṃ deti , parābhavāya phalaṃ deti ;
evamevaṃ kho , bhikkhave , attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi , parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , veḷu attavadhāya phalaṃ deti , parābhavāya phalaṃ deti ;
evamevaṃ kho , bhikkhave , attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi , parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , naḷo attavadhāya phalaṃ deti , parābhavāya phalaṃ deti ;
evamevaṃ kho , bhikkhave , attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi , parābhavāya devadattassa
T2.96 lābhasakkārasiloko udapādi .‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , assatarī attavadhāya gabbhaṃ gaṇhāti , parābhavāya gabbhaṃ gaṇhāti ;
evamevaṃ kho , bhikkhave , attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi , parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādī ’’ ti .
‘‘ Phalaṃ
V1.86 ve kadaliṃ hanti , phalaṃ veḷuṃ phalaṃ naḷaṃ ;Sakkāro kāpurisaṃ hanti , gabbho assatariṃ yathā ’’ ti [ cūḷava .335; saṃ . ni .1.183;2.184; netti .90].
aṭṭhamaṃ ;
9. Padhānasuttaṃ
69.‘‘ Cattārimāni
P2.74 , bhikkhave , padhānāni .Katamāni cattāri ?
Saṃvarappadhānaṃ , pahānappadhānaṃ , bhāvanāppadhānaṃ , anurakkhaṇāppadhānaṃ .
Katamañca , bhikkhave , saṃvarappadhānaṃ ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya
M1.386 chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati .Idaṃ vuccati , bhikkhave , saṃvarappadhānaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , pahānappadhānaṃ ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , pahānappadhānaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , bhāvanāppadhānaṃ ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , bhāvanāppadhānaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , anurakkhaṇāppadhānaṃ ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati .
Idaṃ
T2.97 vuccati , bhikkhave , anurakkhaṇāppadhānaṃ .Imāni kho , bhikkhave , cattāri padhānānī ’’ ti .
‘‘ Saṃvaro ca pahānañca , bhāvanā anurakkhaṇā ;
Ete padhānā cattāro , desitādiccabandhunā ;
Yo hi [ yehi (?)] bhikkhu idhātāpī , khayaṃ dukkhassa pāpuṇe ’’ ti .
navamaṃ ;
10. Adhammikasuttaṃ
70.‘‘ Yasmiṃ
V1.87 , bhikkhave , samaye rājāno adhammikā honti , rājāyuttāpi tasmiṃ samaye adhammikā honti .Rājāyuttesu adhammikesu brāhmaṇagahapatikāpi tasmiṃ samaye adhammikā honti .
Brāhmaṇagahapatikesu adhammikesu negamajānapadāpi tasmiṃ samaye adhammikā honti .
Negamajānapadesu adhammikesu visamaṃ candimasūriyā parivattanti
P2.75 .Visamaṃ candimasūriyesu parivattantesu visamaṃ nakkhattāni tārakarūpāni parivattanti .
Visamaṃ nakkhattesu tārakarūpesu parivattantesu visamaṃ rattindivā [ rattidivā ( ka .)] parivattanti .
Visamaṃ rattindivesu parivattantesu visamaṃ māsaddhamāsā parivattanti .
Visamaṃ māsaddhamāsesu parivattantesu visamaṃ utusaṃvaccharā parivattanti .
Visamaṃ utusaṃvaccharesu parivattantesu visamaṃ vātā vāyanti visamā apañjasā
M1.387 .Visamaṃ vātesu vāyantesu visamesu apañjasesu devatā parikupitā bhavanti .
Devatāsu parikupitāsu devo na sammā dhāraṃ anuppavecchati .
Deve na sammā dhāraṃ anuppavecchante visamapākāni [ visamapākīni ( sī . syā . kaṃ .), visamaṃ pākāni ( ka .)] sassāni bhavanti .
Visamapākāni , bhikkhave , sassāni manussā paribhuñjantā
T2.98 appāyukā honti dubbaṇṇā ca bavhābādhā [ bahvābādhā ( ka .)] ca .‘‘ Yasmiṃ , bhikkhave , samaye rājāno dhammikā honti , rājāyuttāpi tasmiṃ samaye dhammikā honti .
Rājāyuttesu dhammikesu brāhmaṇagahapatikāpi tasmiṃ samaye dhammikā honti .
Brāhmaṇagahapatikesu dhammikesu negamajānapadāpi tasmiṃ samaye dhammikā honti .
Negamajānapadesu dhammikesu samaṃ candimasūriyā parivattanti .
Samaṃ candimasūriyesu parivattantesu samaṃ nakkhattāni tārakarūpāni parivattanti .
Samaṃ nakkhattesu tārakarūpesu parivattantesu samaṃ rattindivā parivattanti .
Samaṃ rattindivesu parivattantesu samaṃ māsaddhamāsā parivattanti .
Samaṃ māsaddhamāsesu parivattantesu samaṃ utusaṃvaccharā parivattanti .
Samaṃ utusaṃvaccharesu parivattantesu samaṃ vātā vāyanti samā pañjasā .
Samaṃ vātesu vāyantesu samesu pañjasesu devatā aparikupitā bhavanti .
Devatāsu aparikupitāsu devo sammā dhāraṃ anuppavecchati .
Deve sammā dhāraṃ anuppavecchante samapākāni sassāni bhavanti .
Samapākāni , bhikkhave , sassāni manussā paribhuñjantā dīghāyukā ca honti vaṇṇavanto ca balavanto ca appābādhā cā ’’ ti .
‘‘ Gunnaṃ
V1.88 ce taramānānaṃ , jimhaṃ gacchati puṅgavo ;Sabbā tā jimhaṃ gacchanti , nette jimhaṃ gate sati .
‘‘ Evamevaṃ manussesu , yo hoti seṭṭhasammato ;
So ce adhammaṃ carati , pageva itarā pajā ;
Sabbaṃ
P2.76 raṭṭhaṃ dukkhaṃ seti , rājā ce hoti adhammiko .‘‘ Gunnaṃ ce taramānānaṃ , ujuṃ gacchati puṅgavo ;
Sabbā tā ujuṃ gacchanti , nette ujuṃ gate sati .
‘‘ Evamevaṃ
M1.388 manussesu , yo hoti seṭṭhasammato ;So sace [ so ceva ( sī . pī .), so ce ( syā .)] dhammaṃ carati , pageva itarā pajā ;
Sabbaṃ
T2.99 raṭṭhaṃ sukhaṃ seti , rājā ce hoti dhammiko ’’ ti .dasamaṃ ;
Pattakammavaggo dutiyo .
Tassuddānaṃ –
Pattakammaṃ ānaṇyako [ anaṇako ( sī . pī .), anaṇyako ( ka .)], sabrahmanirayā rūpena pañcamaṃ ;
Sarāgaahirājā devadatto , padhānaṃ adhammikena cāti .