(25)5. Āpattibhayavaggo
1. Saṅghabhedakasuttaṃ
243. Ekaṃ
M1.562V1.275 samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme .Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ api nu taṃ , ānanda , adhikaraṇaṃ vūpasantan ’’ ti ?
‘‘ Kuto taṃ , bhante , adhikaraṇaṃ vūpasamissati [ vūpasammissati (?)]!
Āyasmato
T2.325 , bhante , anuruddhassa bāhiyo nāma saddhivihāriko kevalakappaṃ saṅghabhedāya ṭhito .Tatrāyasmā anuruddho na ekavācikampi bhaṇitabbaṃ maññatī ’’ ti .
‘‘ Kadā panānanda , anuruddho saṅghamajjhe adhikaraṇesu [ adhikaraṇesu tesu ( ka .)] voyuñjati !
Nanu , ānanda , yāni kānici adhikaraṇāni uppajjanti , sabbāni tāni tumhe ceva vūpasametha sāriputtamoggallānā ca .
‘‘ Cattārome , ānanda , atthavase sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati .
Katame cattāro ?
Idhānanda , pāpabhikkhu dussīlo hoti pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti
P2.240 avassuto kasambujāto .Tassa evaṃ hoti –
‘ sace kho maṃ bhikkhū jānissanti – dussīlo pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujātoti , samaggā maṃ santā nāsessanti ;
vaggā pana maṃ na nāsessantī ’ ti .
Idaṃ , ānanda , paṭhamaṃ atthavasaṃ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati .
‘‘ Puna caparaṃ , ānanda , pāpabhikkhu micchādiṭṭhiko hoti , antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato .
Tassa evaṃ hoti –
‘ sace kho maṃ bhikkhū jānissanti – micchādiṭṭhiko antaggāhikāya
V1.276 diṭṭhiyā samannāgatoti , samaggā maṃ santā nāsessanti ;vaggā pana maṃ na nāsessantī ’ ti .
Idaṃ , ānanda , dutiyaṃ atthavasaṃ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati .
‘‘ Puna
M1.563 caparaṃ , ānanda , pāpabhikkhu micchāājīvo hoti , micchāājīvenaT2.326 jīvikaṃ [ jīvitaṃ ( syā . kaṃ . pī . ka .)] kappeti .Tassa evaṃ hoti –
‘ sace kho maṃ bhikkhū jānissanti – micchāājīvo micchāājīvena jīvikaṃ kappetīti , samaggā maṃ santā nāsessanti ;
vaggā pana maṃ na nāsessantī ’ ti .
Idaṃ , ānanda , tatiyaṃ atthavasaṃ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati .
‘‘ Puna caparaṃ , ānanda , pāpabhikkhu lābhakāmo hoti sakkārakāmo anavaññattikāmo .
Tassa evaṃ hoti –
‘ sace kho maṃ bhikkhū jānissanti – lābhakāmo sakkārakāmo anavaññattikāmoti , samaggā maṃ santā na sakkarissanti na garuṃ karissanti na mānessanti na pūjessanti ;
vaggā pana maṃ sakkarissanti garuṃ karissanti mānessanti pūjessantī ’ ti .
Idaṃ , ānanda , catutthaṃ atthavasaṃ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati .
Ime kho , ānanda , cattāro atthavase sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandatī ’’ ti .
Paṭhamaṃ .
2. Āpattibhayasuttaṃ
244.‘‘ Cattārimāni , bhikkhave , āpattibhayāni .
Katamāni cattāri ?
Seyyathāpi , bhikkhave , coraṃ āgucāriṃ gahetvā rañño dasseyyuṃ –
‘ ayaṃ te , deva , coro āgucārī .
Imassa devo daṇḍaṃ paṇetū ’ ti .
Tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya –
‘ gacchatha
P2.241 , bho , imaṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindathā ’ ti .Tamenaṃ rañño purisā daḷhāya rajjuyā
T2.327 pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindeyyuṃ .Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa –
‘ pāpakaṃ vata , bho , ayaṃ puriso kammaṃ akāsi gārayhaṃ sīsacchejjaṃ .
Yatra hi nāma rañño purisā daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena
V1.277 dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindissantiM1.564 !So vatassāhaṃ [ so vatassāyaṃ ( sī .)] evarūpaṃ pāpakammaṃ [ pāpaṃ kammaṃ ( sī . pī .)] na kareyyaṃ [ na kareyya ( sī .) dī . ni .1.183 pāḷiyā tadaṭṭhakathāya ca saṃsandetabbaṃ ] gārayhaṃ sīsacchejjan ’ ti .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṃ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti pārājikesu dhammesu .
Tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – anāpanno vā pārājikaṃ dhammaṃ na āpajjissati , āpanno vā pārājikaṃ dhammaṃ yathādhammaṃ paṭikarissati .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , puriso kāḷavatthaṃ [ kāḷakaṃ vatthaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] paridhāya kese pakiritvā musalaṃ khandhe āropetvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya –
‘ ahaṃ , bhante , pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ mosallaṃ , yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomī ’ ti .
Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa –
‘ pāpakaṃ vata , bho , ayaṃ puriso kammaṃ akāsi gārayhaṃ mosallaṃ .
Yatra hi nāma kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā musalaṃ khandhe āropetvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vakkhati –
‘ ahaṃ , bhante , pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ mosallaṃ , yena me āyasmanto
T2.328 attamanā honti taṃ karomīti .So
P2.242 vatassāhaṃ evarūpaṃ pāpakammaṃ na kareyyaṃ gārayhaṃ mosallan ’ ti .Evamevaṃ kho , bhikkhave , yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṃ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti saṅghādisesesu dhammesu , tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – anāpanno vā saṅghādisesaṃ dhammaṃ na āpajjissati , āpanno vā saṅghādisesaṃ dhammaṃ yathādhammaṃ paṭikarissati .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , puriso kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā bhasmapuṭaṃ [ assapuṭaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] khandhe āropetvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya –
‘ ahaṃ , bhante , pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ bhasmapuṭaṃ .
Yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomī ’ ti .
Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa –
‘ pāpakaṃ vata , bho , ayaṃ puriso kammaṃ akāsi gārayhaṃ bhasmapuṭaṃ .
Yatra hi nāma kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā bhasmapuṭaṃ khandhe āropetvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vakkhati – ahaṃ , bhante , pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ bhasmapuṭaṃ ;
yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomīti .
So vatassāhaṃ evarūpaṃ pāpakammaṃ na kareyyaṃ gārayhaṃ
M1.565 bhasmapuṭan ’ ti .Evamevaṃ kho , bhikkhave , yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṃ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti pācittiyesu dhammesu
V1.278 , tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – anāpanno vā pācittiyaṃ dhammaṃ na āpajjissati , āpanno vā pācittiyaṃ dhammaṃ yathādhammaṃ paṭikarissati .‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , puriso
T2.329 kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya –‘ ahaṃ , bhante , pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ upavajjaṃ .
Yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomī ’ ti .
Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa –
‘ pāpakaṃ vata , bho , ayaṃ puriso kammaṃ akāsi gārayhaṃ upavajjaṃ .
Yatra hi nāma kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ
P2.243 vakkhati – ahaṃ , bhante , pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ upavajjaṃ ;yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomīti .
So vatassāhaṃ evarūpaṃ pāpakammaṃ na kareyyaṃ gārayhaṃ upavajjan ’ ti .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṃ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti pāṭidesanīyesu dhammesu , tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – anāpanno vā pāṭidesanīyaṃ dhammaṃ na āpajjissati , āpanno vā pāṭidesanīyaṃ dhammaṃ yathādhammaṃ paṭikarissati .
Imāni kho , bhikkhave , cattāri āpattibhayānī ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Sikkhānisaṃsasuttaṃ
245.‘‘ Sikkhānisaṃsamidaṃ , bhikkhave , brahmacariyaṃ vussati paññuttaraṃ vimuttisāraṃ satādhipateyyaṃ .
Kathañca , bhikkhave , sikkhānisaṃsaṃ hoti ?
Idha , bhikkhave , mayā sāvakānaṃ ābhisamācārikā sikkhā paññattā appasannānaṃ pasādāya pasannānaṃ bhiyyobhāvāya .
Yathā yathā , bhikkhave , mayā sāvakānaṃ ābhisamācārikā sikkhā paññattā appasannānaṃ pasādāya pasannānaṃ bhiyyobhāvāya tathā tathā so tassā sikkhāya akhaṇḍakārī hoti acchiddakārī
T2.330 asabalakārī akammāsakārī , samādāya sikkhati sikkhāpadesu .‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , mayā sāvakānaṃ ādibrahmacariyikā sikkhā paññattā sabbaso sammā dukkhakkhayāya .
Yathā yathā , bhikkhave , mayā sāvakānaṃ ādibrahmacariyikā sikkhā paññattā sabbaso sammā dukkhakkhayāya tathā tathā so tassā sikkhāya akhaṇḍakārī hoti
M1.566 acchiddakārīV1.279 asabalakārī akammāsakārī , samādāya sikkhati sikkhāpadesu .Evaṃ kho , bhikkhave , sikkhānisaṃsaṃ hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , paññuttaraṃ hoti ?
Idha , bhikkhave , mayā sāvakānaṃ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya .
Yathā yathā , bhikkhave , mayā sāvakānaṃ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya tathā tathāssa te dhammā paññāya samavekkhitā honti .
Evaṃ kho , bhikkhave , paññuttaraṃ hoti .
‘‘ Kathañca
P2.244 , bhikkhave , vimuttisāraṃ hoti ?Idha , bhikkhave , mayā sāvakānaṃ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya .
Yathā yathā , bhikkhave , mayā sāvakānaṃ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya tathā tathāssa te dhammā vimuttiyā phusitā honti .
Evaṃ kho , bhikkhave , vimuttisāraṃ hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , satādhipateyyaṃ hoti ?
‘ Iti aparipūraṃ vā ābhisamācārikaṃ sikkhaṃ paripūressāmi , paripūraṃ vā ābhisamācārikaṃ sikkhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmī ’ ti – ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti .
‘ Iti aparipūraṃ vā ādibrahmacariyikaṃ sikkhaṃ paripūressāmi , paripūraṃ vā ādibrahmacariyikaṃ sikkhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmī ’ ti – ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti .
‘ Iti asamavekkhitaṃ vā
T2.331 dhammaṃ paññāya samavekkhissāmi , samavekkhitaṃ vā dhammaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmī ’ ti – ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti .‘ Iti aphusitaṃ vā dhammaṃ vimuttiyā phusissāmi , phusitaṃ vā dhammaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmī ’ ti – ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti .
Evaṃ kho , bhikkhave , satādhipateyyaṃ hoti .
‘ Sikkhānisaṃsamidaṃ , bhikkhave , brahmacariyaṃ vussati paññuttaraṃ vimuttisāraṃ satādhipateyyan ’ ti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttan ’’ ti .
Tatiyaṃ .
4. Seyyāsuttaṃ
246.‘‘ Catasso imā , bhikkhave , seyyā .
Katamā catasso ?
Petaseyyā , kāmabhogiseyyā
V1.280 , sīhaseyyā , tathāgataseyyā .Katamā
M1.567 ca , bhikkhave , petaseyyā ?Yebhuyyena , bhikkhave , petā uttānā senti ;
ayaṃ vuccati , bhikkhave , petaseyyā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , kāmabhogiseyyā ?
Yebhuyyena , bhikkhave , kāmabhogī vāmena passena senti ;
ayaṃ vuccati , bhikkhave , kāmabhogiseyyā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , sīhaseyyā ?
Sīho
P2.245 , bhikkhave , migarājā dakkhiṇena passena seyyaṃ kappeti , pāde pādaṃ accādhāya , antarasatthimhi naṅguṭṭhaṃ anupakkhipitvā .So paṭibujjhitvā purimaṃ kāyaṃ abbhunnāmetvā pacchimaṃ kāyaṃ anuviloketi .
Sace , bhikkhave , sīho migarājā kiñci passati kāyassa vikkhittaṃ vā visaṭaṃ vā , tena , bhikkhave , sīho migarājā anattamano hoti .
Sace pana , bhikkhave , sīho migarājā na kiñci passati kāyassa vikkhittaṃ vā visaṭaṃ vā , tena
T2.332 , bhikkhave , sīho migarājā attamano hoti .Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sīhaseyyā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , tathāgataseyyā ?
Idha , bhikkhave , tathāgato vivicceva kāmehi … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , tathāgataseyyā .
Imā kho , bhikkhave , catasso seyyā ’’ ti .
Catutthaṃ .
5. Thūpārahasuttaṃ
247.‘‘ Cattārome , bhikkhave , thūpārahā .
Katame cattāro ?
Tathāgato arahaṃ sammāsambuddho thūpāraho , paccekabuddho thūpāraho , tathāgatasāvako thūpāraho , rājā cakkavattī thūpāraho – ime kho , bhikkhave , cattāro thūpārahā ’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Paññāvuddhisuttaṃ
248.‘‘ Cattārome
V1.281 , bhikkhave , dhammā paññāvuddhiyā saṃvattanti .Katame cattāro ?
Sappurisasaṃsevo , saddhammasavanaṃ , yonisomanasikāro , dhammānudhammappaṭipatti – ime kho , bhikkhave , cattāro dhammā paññāvuddhiyā saṃvattantī ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Bahukārasuttaṃ
249.‘‘ Cattārome
M1.568 , bhikkhave , dhammā manussabhūtassa bahukārā honti .Katame cattāro ?
Sappurisasaṃsevo , saddhammasavanaṃ , yonisomanasikāro , dhammānudhammappaṭipatti – ime
P2.246 kho , bhikkhave , cattāro dhammā manussabhūtassa bahukārā hontī ’’ ti .Sattamaṃ .
8. Paṭhamavohārasuttaṃ
250.‘‘ Cattārome , bhikkhave , anariyavohārā .
Katame cattāro ?
Adiṭṭhe diṭṭhavāditā , asute sutavāditā , amute mutavāditā , aviññāte viññātavāditā – ime kho , bhikkhave , cattāro anariyavohārā ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Dutiyavohārasuttaṃ
251.‘‘ Cattārome
T2.333 , bhikkhave , ariyavohārā .Katame cattāro ?
Adiṭṭhe adiṭṭhavāditā , asute asutavāditā , amute amutavāditā , aviññāte aviññātavāditā – ime kho , bhikkhave , cattāro ariyavohārā ’’ ti .
Navamaṃ .
10. Tatiyavohārasuttaṃ
252.‘‘ Cattārome , bhikkhave , anariyavohārā .
Katame cattāro ?
Diṭṭhe adiṭṭhavāditā , sute
V1.282 asutavāditā , mute amutavāditā , viññāte aviññātavāditā – ime kho , bhikkhave , cattāro anariyavohārā ’’ ti .Dasamaṃ .
11. Catutthavohārasuttaṃ
253.‘‘ Cattārome , bhikkhave , ariyavohārā .
Katame cattāro ?
Diṭṭhe diṭṭhavāditā , sute sutavāditā , mute mutavāditā , viññāte viññātavāditā – ime kho , bhikkhave , cattāro ariyavohārā ’’ ti .
Ekādasamaṃ .
Āpattibhayavaggo pañcamo .
Tassuddānaṃ –
Bhedaāpatti
M1.569 sikkhā ca , seyyā thūpārahena ca ;Paññāvuddhi bahukārā , vohārā caturo ṭhitāti .
Pañcamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ .