Issues
Select Version
Catukkanipātapāḷi
Catukkanipātapāḷi

1. Cetanāsuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Cetanāsuttaṃ

171.[ kathā .539]‘‘ KāyeV1.183 vā , bhikkhave , sati kāyasañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃP2.158 sukhadukkhaṃ .
Vācāya vā , bhikkhave , sati vacīsañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
Mane vā , bhikkhave , sati manosañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ avijjāpaccayāva .
‘‘ Sāmaṃ vā taṃ , bhikkhave , kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti , yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
Pare vāssa [ pare vā tassa ( ka .)] taṃ , bhikkhave , kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti , yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
Sampajāno vā taṃ , bhikkhave , kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti , yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
Asampajāno vā taṃ , bhikkhave , kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti , yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
‘‘ Sāmaṃ vā taṃ , bhikkhave , vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti , yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ ;
pare vāssa taṃ , bhikkhaveT2.214 , vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti ;
yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ ;
sampajāno vā taṃ , bhikkhave , vacīsaṅkhāraṃM1.477 abhisaṅkharoti , yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ ;
asampajāno vā taṃ , bhikkhave , vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti , yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
‘‘ Sāmaṃ vā taṃ , bhikkhave , manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti , yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ ;
pare vāssa taṃ , bhikkhave , manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti , yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ ;
sampajāno vā taṃ , bhikkhave , manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti , yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ ;
asampajāno vā taṃ , bhikkhave , manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti , yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ .
‘‘ ImesuV1.184 , bhikkhave , dhammesu avijjā anupatitā , avijjāyatveva asesavirāganirodhā so kāyo na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ , sā vācā na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ , so mano na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ , khettaṃ taṃ [ vatthuṃ taṃ ( sabbattha )] na hoti … pe … vatthuṃ taṃP2.159 na hoti … pe … āyatanaṃ taṃ na hoti … pe … adhikaraṇaṃ taṃ na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhan ’’ ti .
‘‘ Cattārome , bhikkhave , attabhāvapaṭilābhā .
Katame cattāro ?
Atthi , bhikkhave , attabhāvapaṭilābho , yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā kamati , no parasañcetanā .
Atthi , bhikkhave , attabhāvapaṭilābho , yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanā kamati , no attasañcetanā .
Atthi , bhikkhave , attabhāvapaṭilābho , yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ca kamati parasañcetanā ca .
Atthi , bhikkhave , attabhāvapaṭilābho , yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe nevattasañcetanā kamati , no parasañcetanā .
Ime kho , bhikkhave , cattāro attabhāvapaṭilābhā ’’ ti .
Evaṃ vutte āyasmā sāriputtoT2.215 bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ imassa kho ahaṃ , bhante , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi –
‘ tatra , bhante , yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā kamati no parasañcetanā , attasañcetanāhetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hoti .
Tatra , bhante , yāyaṃ attabhāvapaṭilābhoM1.478 yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanā kamati no attasañcetanā , parasañcetanāhetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hoti .
Tatra , bhante , yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ca kamati parasañcetanā ca , attasañcetanā ca parasañcetanā ca hetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hoti .
Tatra , bhante , yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe neva attasañcetanā kamati no parasañcetanā , katame tena devā daṭṭhabbā ’’’ ti ?
‘‘ Nevasaññānāsaññāyatanūpagā , sāriputta , devā tena daṭṭhabbā ’’ ti .
‘‘ Ko nu kho , bhante , hetu ko paccayo , yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā āgāminoV1.185 honti āgantāro itthattaṃ ?
Ko pana , bhante , hetu ko paccayo , yena midhekacceP2.160 sattā tamhā kāyā cutā anāgāmino honti anāgantāro itthattan ’’ ti ?
‘‘ Idha , sāriputta , ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni honti , so diṭṭheva dhamme nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati .
So tadassādeti , taṃ nikāmeti , tena ca vittiṃ āpajjati ;
tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati .
So tato cuto āgāmī hoti āgantā itthattaṃ .
‘‘ Idha pana , sāriputta , ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni honti , so diṭṭheva dhamme nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati .
So tadassādeti , taṃ nikāmeti , tena ca vittiṃ āpajjati ;
tattha ṭhito tadadhimuttoT2.216 tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati .
So tato cuto anāgāmī hoti anāgantā itthattaṃ .
‘‘ Ayaṃ kho , sāriputta , hetu ayaṃ paccayo , yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā āgāmino honti āgantāro itthattaṃ .
Ayaṃ pana , sāriputta , hetu ayaṃ paccayo , yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā anāgāmino honti anāgantāro itthattan ’’ ti .
Paṭhamaṃ .