Issues
Select Version
Catukkanipātapāḷi
Catukkanipātapāḷi

(17)2. Paṭipadāvaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

(17)2. Paṭipadāvaggo

1. Saṃkhittasuttaṃ

161.‘‘ CatassoV1.172M1.467T2.200 imā , bhikkhave , paṭipadā .
Katamā catasso ?
Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā , dukkhā paṭipadā khippābhiññā , sukhā paṭipadā dandhābhiññā , sukhā paṭipadā khippābhiññā – imā kho , bhikkhave , catasso paṭipadā ’’ ti .
Paṭhamaṃ .

2. Vitthārasuttaṃ

162.‘‘ Catasso imā , bhikkhave , paṭipadā .
Katamā catasso ?
Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā , dukkhā paṭipadā khippābhiññā , sukhā paṭipadā dandhābhiññā , sukhā paṭipadā khippābhiññā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , dukkhā paṭipadā dandhābhiññā ?
Idha , bhikkhave , ekacco pakatiyāpi tibbarāgajātiko hoti , abhikkhaṇaṃ rāgajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .
Pakatiyāpi tibbadosajātiko hoti , abhikkhaṇaṃ dosajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .
Pakatiyāpi tibbamohajātiko hoti , abhikkhaṇaṃ mohajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .
Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ , vīriyindriyaṃ , satindriyaṃ , samādhindriyaṃ , paññindriyaṃ .
So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā dandhaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , dukkhā paṭipadā dandhābhiññā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , dukkhā paṭipadā khippābhiññā ?
Idha , bhikkhave , ekacco pakatiyāpi tibbarāgajātiko hoti , abhikkhaṇaṃ rāgajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .
Pakatiyāpi tibbadosajātiko hoti , abhikkhaṇaṃ dosajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .
Pakatiyāpi tibbamohajātiko hotiT2.201 , abhikkhaṇaṃ mohajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .
TassimāniV1.173 pañcindriyāni adhimattāniP2.150 pātubhavanti – saddhindriyaṃ , vīriyindriyaṃ , satindriyaṃ , samādhindriyaṃ , paññindriyaṃ .
So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā khippaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , dukkhā paṭipadā khippābhiññā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , sukhā paṭipadā dandhābhiññā ?
Idha , bhikkhave , ekacco pakatiyāpi na tibbarāgajātiko hoti , nābhikkhaṇaṃ rāgajaṃ dukkhaṃ domanassaṃM1.468 paṭisaṃvedeti .
Pakatiyāpi na tibbadosajātiko hoti , nābhikkhaṇaṃ dosajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .
Pakatiyāpi na tibbamohajātiko hoti , nābhikkhaṇaṃ mohajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .
Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ … pe … paññindriyaṃ .
So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā dandhaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sukhā paṭipadā dandhābhiññā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , sukhā paṭipadā khippābhiññā ?
Idha , bhikkhave , ekacco pakatiyāpi na tibbarāgajātiko hoti , nābhikkhaṇaṃ rāgajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .
Pakatiyāpi na tibbadosajātiko hoti , nābhikkhaṇaṃ dosajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .
Pakatiyāpi na tibbamohajātiko hoti , nābhikkhaṇaṃ mohajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .
Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ , vīriyindriyaṃ , satindriyaṃ , samādhindriyaṃ , paññindriyaṃT2.202 .
So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā khippaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sukhā paṭipadā khippābhiññā .
Imā kho , bhikkhave , catasso paṭipadā ’’ ti .
Dutiyaṃ .

3. Asubhasuttaṃ

163.‘‘ Catasso imā , bhikkhave , paṭipadā .
Katamā catasso ?
Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā , dukkhā paṭipadā khippābhiññā , sukhā paṭipadā dandhābhiññā , sukhā paṭipadā khippābhiññā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , dukkhā paṭipadā dandhābhiññā ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu asubhānupassīV1.174 kāye viharati , āhāre paṭikūlasaññī [ paṭikkūlasaññī ( sī . syā . kaṃ . pī .)], sabbaloke anabhiratisaññī [ anabhiratasaññī ( sī . syā . kaṃ . pī .)], sabbasaṅkhāresu aniccānupassī ;
maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti .
So imāni pañca sekhabalāni [ sekkhabalāni ( syā . kaṃ .)] upanissāya viharati – saddhābalaṃ , hiribalaṃ , ottappabalaṃ , vīriyabalaṃP2.151 , paññābalaṃ .
Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ , vīriyindriyaṃ , satindriyaṃ , samādhindriyaṃ , paññindriyaṃ .
So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā dandhaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , dukkhā paṭipadā dandhābhiññā .
‘‘ KatamāM1.469 ca , bhikkhave , dukkhā paṭipadā khippābhiññā ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu asubhānupassī kāye viharati , āhāre paṭikūlasaññī , sabbaloke anabhiratisaññī , sabbasaṅkhāresu aniccānupassī ;
maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti .
So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ … pe … paññābalaṃ .
Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ … pe …T2.203 paññindriyaṃ .
So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā khippaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , dukkhā paṭipadā khippābhiññā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , sukhā paṭipadā dandhābhiññā ?
Idha bhikkhave , bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti –
‘ upekkhako satimā sukhavihārī ’ ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ … pe … paññābalaṃ .
Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ … pe … paññindriyaṃ .
So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā dandhaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sukhā paṭipadā dandhābhiññā .
‘‘ KatamāV1.175 ca , bhikkhave , sukhā paṭipadā khippābhiññā ?[ kathā .815 ādayo ] Idha , bhikkhave , bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati … pe … dutiyaṃ jhānaṃ … pe …T2.204 tatiyaṃ jhānaṃ … pe …P2.152 catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ , hiribalaṃ , ottappabalaṃ , vīriyabalaṃ , paññābalaṃ .
Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ , vīriyindriyaṃ , satindriyaṃ , samādhindriyaṃ , paññindriyaṃ .
So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā khippaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sukhā paṭipadā khippābhiññā .
Imā kho , bhikkhave , catasso paṭipadā ’’ ti .
Tatiyaṃ .

4. Paṭhamakhamasuttaṃ

164.‘‘ CatassoM1.470 imā , bhikkhave , paṭipadā .
Katamā catasso ?
Akkhamā paṭipadā , khamā paṭipadā , damā paṭipadā , samā paṭipadā .
Katamā ca , bhikkhave , akkhamā paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , ekacco [ ekacco puggalo ( sī . syā . kaṃ .)] akkosantaṃ paccakkosati , rosantaṃ paṭirosati , bhaṇḍantaṃ paṭibhaṇḍati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , akkhamā paṭipadā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , khamā paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , ekacco akkosantaṃ na paccakkosati , rosantaṃ na paṭirosati , bhaṇḍantaṃ na paṭibhaṇḍati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , khamā paṭipadā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , damā paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī ;
yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāyaT2.205 paṭipajjati ;
rakkhati cakkhundriyaṃ ;
cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati .
Sotena saddaṃ sutvā … ghānenaV1.176 gandhaṃ ghāyitvā … jivhāya rasaṃ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī ;
yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāya paṭipajjatiP2.153 ;
rakkhati manindriyaṃ ;
manindriye saṃvaraṃ āpajjati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , damā paṭipadā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , samā paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti ;
uppannaṃ byāpādavitakkaṃ … pe … uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ … uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , samā paṭipadā .
Imā kho , bhikkhave , catasso paṭipadā ’’ ti .
Catutthaṃ .

5. Dutiyakhamasuttaṃ

165.‘‘ Catasso imā , bhikkhave , paṭipadā .
Katamā catasso ?
Akkhamā paṭipadā , khamā paṭipadā , damā paṭipadā , samā paṭipadā .
‘‘ KatamāM1.471 ca , bhikkhave , akkhamā paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , ekacco akkhamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya , ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ anadhivāsakajātiko hoti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , akkhamā paṭipadāT2.206 .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , khamā paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , ekacco khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya , ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko hoti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , khamā paṭipadā .
‘‘ KatamāV1.177 ca , bhikkhave , damā paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti … pe … sotena saddaṃ sutvā … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … jivhāya rasaṃ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī ;
yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāya paṭipajjati ;
rakkhati manindriyaṃ ;
manindriye saṃvaraṃ āpajjati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , damā paṭipadā .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , samā paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti , uppannaṃ byāpādavitakkaṃ … pe … uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ … uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti .
AyaṃT2.207 vuccati , bhikkhave , samā paṭipadā .
Imā kho , bhikkhave , catasso paṭipadā ’’ ti .
Pañcamaṃ .

6. Ubhayasuttaṃ

166.‘‘ CatassoP2.154 imā , bhikkhave , paṭipadā .
Katamā catasso ?
Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā , dukkhā paṭipadā khippābhiññā , sukhā paṭipadā dandhābhiññā , sukhā paṭipadā khippābhiññā .
‘‘ TatraM1.472 , bhikkhave , yāyaṃ paṭipadā dukkhā dandhābhiññā , ayaṃ , bhikkhave , paṭipadā ubhayeneva hīnā akkhāyati .
Yampāyaṃ paṭipadā dukkhā , imināpāyaṃ hīnā akkhāyati ;
yampāyaṃ paṭipadā dandhā , imināpāyaṃ hīnā akkhāyati .
Ayaṃ , bhikkhave , paṭipadā ubhayeneva hīnā akkhāyati .
‘‘ Tatra , bhikkhave , yāyaṃ paṭipadā dukkhā khippābhiññā , ayaṃ , bhikkhave , paṭipadā dukkhattā hīnā akkhāyati .
‘‘ TatraV1.178 , bhikkhave , yāyaṃ paṭipadā sukhā dandhābhiññā , ayaṃ , bhikkhave , paṭipadā dandhattā hīnā akkhāyati .
‘‘ Tatra , bhikkhave , yāyaṃ paṭipadā sukhā khippābhiññā , ayaṃ , bhikkhave , paṭipadā ubhayeneva paṇītā akkhāyati .
Yampāyaṃ paṭipadā sukhā , imināpāyaṃ paṇītā akkhāyati ;
yampāyaṃ paṭipadā khippā , imināpāyaṃ paṇītā akkhāyati .
Ayaṃ , bhikkhave , paṭipadā ubhayeneva paṇītā akkhāyati .
Imā kho , bhikkhave , catasso paṭipadā ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Mahāmoggallānasuttaṃ

167. Atha kho āyasmā sāriputto yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiT2.208 .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca –
‘‘ Catasso imā , āvuso moggallāna , paṭipadā .
Katamā catasso ?
Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā , dukkhā paṭipadā khippābhiññā , sukhā paṭipadā dandhābhiññā , sukhā paṭipadā khippābhiññā .
Imā kho , āvuso , catasso paṭipadāM1.473 .
Imāsaṃ , āvuso , catunnaṃ paṭipadānaṃ [ catassannaṃ paṭipadānaṃ ( sī . syā . kaṃ .)] katamaṃ te paṭipadaṃ āgamma anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttan ’’ ti ?
‘‘ CatassoP2.155 imā , āvuso sāriputta , paṭipadā .
Katamā catasso ?
Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā , dukkhā paṭipadā khippābhiññā , sukhā paṭipadā dandhābhiññā , sukhā paṭipadā khippābhiññā .
Imā kho , āvuso , catasso paṭipadāM1.473 .
Imāsaṃ , āvuso , catunnaṃ paṭipadānaṃ yāyaṃ paṭipadā dukkhā khippābhiññā , imaṃ me paṭipadaṃ āgamma anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttan ’’ ti .
Sattamaṃ .

8. Sāriputtasuttaṃ

168. AthaV1.179 kho āyasmā mahāmoggallāno yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
‘‘ Catasso imā , āvuso sāriputta , paṭipadā .
Katamā catasso ?
Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā , dukkhā paṭipadā khippābhiññā , sukhā paṭipadā dandhābhiññā , sukhā paṭipadā khippābhiññā .
Imā kho , āvuso , catasso paṭipadā .
Imāsaṃ , āvuso , catunnaṃ paṭipadānaṃT2.209 katamaṃ te paṭipadaṃ āgamma anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttan ’’ ti ?
‘‘ Catasso imā , āvuso moggallāna , paṭipadā .
Katamā catasso ?
Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā , dukkhā paṭipadā khippābhiññā , sukhā paṭipadā dandhābhiññā , sukhā paṭipadā khippābhiññā .
Imā kho , āvuso , catasso paṭipadā .
Imāsaṃ , āvuso , catunnaṃ paṭipadānaṃ yāyaṃ paṭipadā sukhā khippābhiññā , imaṃ me paṭipadaṃ āgamma anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttan ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Sasaṅkhārasuttaṃ

169.‘‘ Cattārome , bhikkhave , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame cattāro ?
Idha , bhikkhave , ekacco puggalo diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti .
Idha pana , bhikkhave , ekacco puggalo kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti .
Idha pana , bhikkhave , ekacco puggalo diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti .
Idha pana , bhikkhave , ekacco puggalo kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu asubhānupassī kāye viharati , āhāre paṭikūlasaññī , sabbaloke anabhiratisaññī , sabbasaṅkhāresuV1.180 aniccānupassī .
MaraṇasaññāM1.474 kho panassa ajjhattaṃP2.156 sūpaṭṭhitā hoti .
So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ , hiribalaṃ , ottappabalaṃ , vīriyabalaṃ , paññābalaṃT2.210 .
Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ , vīriyindriyaṃ , satindriyaṃ , samādhindriyaṃ , paññindriyaṃ .
So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu asubhānupassī kāye viharati , āhāre paṭikūlasaññī , sabbaloke anabhiratisaññī , sabbasaṅkhāresu aniccānupassī .
Maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti .
So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ , hiribalaṃ , ottappabalaṃ , vīriyabalaṃ , paññābalaṃ .
Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ , vīriyindriyaṃ , satindriyaṃ , samādhindriyaṃ , paññindriyaṃ .
So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ … pe … dutiyaṃ jhānaṃ … pe … tatiyaṃ jhānaṃ … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ … pe …T2.211 paññābalaṃ .
Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ … pe … paññindriyaṃ .
So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti ?
Idha , bhikkhaveV1.181 , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ … pe … dutiyaṃ jhānaṃ … pe … tatiyaṃ jhānaṃ … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ , hiribalaṃ , ottappabalaṃ , vīriyabalaṃ , paññābalaṃ .
Tassimāni pañcindriyāni … pe … paññindriyaṃ .
So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti .
Ime kho , bhikkhave , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .
Navamaṃ .

10. Yuganaddhasuttaṃ

170. EvaṃM1.475 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme .
Tatra kho āyasmā ānando bhikkhū āmantesi –
‘‘ āvuso bhikkhave ’’ ti .
‘‘ Āvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ .
ĀyasmāT2.212 ānando etadavoca –
‘‘ YoP2.157 hi koci , āvuso , bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattappattiṃ [ arahattappattaṃ ( ka .) paṭi . ma .2.1 paṭisambhidāmaggepi ] byākaroti , sabbo so catūhi maggehi , etesaṃ vā aññatarena .
‘‘ Katamehi catūhi ?
Idha , āvuso , bhikkhu samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāveti .
Tassa samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāvayato maggo sañjāyati .
So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti .
Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti , anusayā byantīhonti .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāveti .
Tassa vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvayato maggo sañjāyati .
So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkarotiV1.182 .
Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti , anusayā byantīhonti .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti .
Tassa samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvayato maggo sañjāyati .
So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti .
Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti , anusayā byantīhonti .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhuno dhammuddhaccaviggahitaṃ mānasaṃ hoti .
Hoti so , āvuso , samayo yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati .
Tassa maggo sañjāyati .
So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti .
Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayatoM1.476 bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti , anusayā byantīhonti .
‘‘ Yo hi koci , āvuso , bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattappattiṃT2.213 byākaroti , sabbo so imehi catūhi maggehi , etesaṃ vā aññatarenā ’’ ti .
Dasamaṃ .
Paṭipadāvaggo dutiyo .
Tassuddānaṃ –
Saṃkhittaṃ vitthārāsubhaṃ , dve khamā ubhayena ca ;
Moggallāno sāriputto , sasaṅkhāraṃ yuganaddhena cāti .