(26)6. Abhiññāvaggo
1. Abhiññāsuttaṃ
254.‘‘ Cattārome
V1.283M1.570 , bhikkhave , dhammā .Katame cattāro ?
Atthi , bhikkhave , dhammā abhiññā pariññeyyā ;
atthi , bhikkhave
P2.247 , dhammā abhiññā pahātabbā ;atthi , bhikkhave , dhammā abhiññā bhāvetabbā ;
atthi , bhikkhave , dhammā abhiññā sacchikātabbā .
‘‘ Katame ca , bhikkhave , dhammā abhiññā pariññeyyā ?
Pañcupādānakkhandhā [ pañcupādānakkhandhātissa vacanīyaṃ ( ka .)]– ime vuccanti , bhikkhave
T2.334 , dhammā abhiññā pariññeyyā .‘‘ Katame ca , bhikkhave , dhammā abhiññā pahātabbā ?
Avijjā ca bhavataṇhā ca – ime vuccanti , bhikkhave , dhammā abhiññā pahātabbā .
‘‘ Katame ca , bhikkhave , dhammā abhiññā bhāvetabbā ?
Samatho ca vipassanā ca – ime vuccanti , bhikkhave , dhammā abhiññā bhāvetabbā .
‘‘ Katame ca , bhikkhave , dhammā abhiññā sacchikātabbā ?
Vijjā ca vimutti ca – ime vuccanti , bhikkhave , dhammā abhiññā sacchikātabbā .
Ime kho , bhikkhave , cattāro dhammā ’’ ti .
Paṭhamaṃ .
2. Pariyesanāsuttaṃ
255.‘‘ Catasso imā , bhikkhave , anariyapariyesanā .
Katamā catasso ?
Idha , bhikkhave , ekacco attanā jarādhammo samāno jarādhammaṃyeva pariyesati ;
attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṃyeva pariyesati ;
attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṃyeva pariyesati ;
attanā
V1.284 saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhammaṃyeva pariyesati .Imā kho , bhikkhave , catasso anariyapariyesanā .
‘‘ Catasso imā , bhikkhave , ariyapariyesanā .
Katamā catasso ?
Idha , bhikkhave , ekacco attanā jarādhammo samāno jarādhamme ādīnavaṃ viditvā ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati ;
attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṃ viditvā abyādhiṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ
M1.571 nibbānaṃ pariyesati ;attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhamme ādīnavaṃ viditvā amataṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati ;
attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhamme ādīnavaṃ
P2.248 viditvā asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati .Imā kho , bhikkhave
T2.335 , catasso ariyapariyesanā ’’ ti .Dutiyaṃ .
3. Saṅgahavatthusuttaṃ
256.‘‘ Cattārimāni , bhikkhave , saṅgahavatthūni .
Katamāni cattāri ?
Dānaṃ , peyyavajjaṃ [ piyavācā ( ka .) a . ni .4.32 passitabbaṃ ], atthacariyā , samānattatā – imāni kho , bhikkhave , cattāri saṅgahavatthūnī ’’ ti .
4. Mālukyaputtasuttaṃ
257. Atha kho āyasmā mālukyaputto [ māluṅkyaputto ( sī . syā . kaṃ . pī .)] yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mālukyaputto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Sādhu me , bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu , yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan ’’ ti .
‘‘ Ettha idāni , mālukyaputta , kiṃ dahare bhikkhū vakkhāma ;
yatra hi nāma tvaṃ jiṇṇo vuddho mahallako tathāgatassa saṃkhittena ovādaṃ yācasī ’’ ti !
‘‘ Desetu me , bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ ;
desetu sugato saṃkhittena dhammaṃ .
Appeva nāmāhaṃ bhagavato bhāsitassa atthaṃ ājāneyyaṃ ;
appeva nāmāhaṃ bhagavato bhāsitassa dāyādo [ bhagavato sāvako ( ka .)] assan ’’ ti .
‘‘ Cattārome
V1.285 , mālukyaputta , taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati .Katame cattāro ?
Cīvarahetu vā , mālukyaputta , bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati .
Piṇḍapātahetu vā , mālukyaputta , bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati .
Senāsanahetu vā , mālukyaputta , bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati .
Itibhavābhavahetu vā , mālukyaputta , bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati .
Ime
T2.336 kho , mālukyaputta , cattāro taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati .Yato
P2.249 kho , mālukyaputtaM1.572 , bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā , ayaṃ vuccati , mālukyaputta ,‘ bhikkhu acchecchi taṇhaṃ , vivattayi saṃyojanaṃ , sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā ’’’ ti .Atha kho āyasmā mālukyaputto bhagavatā iminā ovādena ovadito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Atha kho āyasmā mālukyaputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti , tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi .
‘‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’’ ti abbhaññāsi .
Aññataro ca panāyasmā mālukyaputto arahataṃ ahosīti .
Catutthaṃ .
5. Kulasuttaṃ
258.‘‘ Yāni kānici , bhikkhave , kulāni bhogesu mahattaṃ pattāni na ciraṭṭhitikāni bhavanti , sabbāni tāni catūhi ṭhānehi , etesaṃ vā aññatarena .
Katamehi catūhi ?
Naṭṭhaṃ na gavesanti , jiṇṇaṃ na paṭisaṅkharonti , aparimitapānabhojanā honti , dussīlaṃ itthiṃ vā purisaṃ vā ādhipacce ṭhapenti .
Yāni kānici , bhikkhave , kulāni bhogesu mahattaṃ pattāni na ciraṭṭhitikāni bhavanti , sabbāni tāni imehi catūhi ṭhānehi
T2.337 , etesaṃ vā aññatarena .‘‘ Yāni kānici , bhikkhave , kulāni bhogesu mahattaṃ pattāni ciraṭṭhitikāni bhavanti , sabbāni
V1.286 tāni catūhi ṭhānehi , etesaṃ vā aññatarena .Katamehi catūhi ?
Naṭṭhaṃ gavesanti , jiṇṇaṃ paṭisaṅkharonti , parimitapānabhojanā honti , sīlavantaṃ itthiṃ vā purisaṃ vā ādhipacce ṭhapenti .
Yāni kānici , bhikkhave , kulāni bhogesu mahattaṃ pattāni ciraṭṭhitikāni bhavanti , sabbāni tāni imehi catūhi ṭhānehi , etesaṃ vā aññatarenā ’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Paṭhamaājānīyasuttaṃ
259.‘‘ Catūhi
P2.250 , bhikkhave , aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo , rañño aṅganteva saṅkhaṃM1.573 gacchati .Katamehi catūhi ?
Idha , bhikkhave , rañño bhadro assājānīyo vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca .
Imehi kho , bhikkhave , catūhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo , rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati .
‘‘ Evamevaṃ kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti … pe … anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa .
Katamehi catūhi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu vaṇṇasampanno hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sīlavā hoti … pe … samādāya sikkhati
T2.338 sikkhāpadesu .Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu vaṇṇasampanno hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu balasampanno hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya , kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya , thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu balasampanno hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu javasampanno hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu ‘ idaṃ dukkhan ’ ti
V1.287 yathābhūtaṃ pajānāti … pe …‘ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti .Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu javasampanno hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu ārohapariṇāhasampanno hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu ārohapariṇāhasampanno hoti
P2.251 .‘‘ Imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti … pe … anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Dutiyaājānīyasuttaṃ
260.‘‘ Catūhi , bhikkhave , aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo , rañño aṅganteva saṅkhaṃ
M1.574 gacchati .Katamehi catūhi ?
Idha , bhikkhave , rañño bhadro assājānīyo vaṇṇasampanno ca hoti , balasampanno ca , javasampanno ca , ārohapariṇāhasampanno ca .
Imehi kho , bhikkhave , catūhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo , rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati .
‘‘ Evamevaṃ kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato
T2.339 bhikkhu āhuneyyo hoti … pe … anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa .Katamehi catūhi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti , balasampanno ca , javasampanno ca , ārohapariṇāhasampanno ca .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu vaṇṇasampanno hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sīlavā hoti … pe … samādāya sikkhati sikkhāpadesu .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu vaṇṇasampanno hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu balasampanno hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya , kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya , thāmavā daḷhaparakkamo
V1.288 anikkhittadhuro kusalesu dhammesu .Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu balasampanno hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu javasampanno hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu āsavānaṃ khayā … pe … sacchikatvā upasampajja viharati .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu javasampanno hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu ārohapariṇāhasampanno hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ .
Evaṃ kho , bhikkhave
P2.252 , bhikkhu ārohapariṇāhasampanno hoti .‘‘ Imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti … pe … anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā ’’ ti .
Sattamaṃ .
8. Balasuttaṃ
261.‘‘ Cattārimāni , bhikkhave , balāni .
Katamāni cattāri ?
Vīriyabalaṃ , satibalaṃ , samādhibalaṃ , paññābalaṃ – imāni kho , bhikkhave , cattāri balānī ’’ ti
T2.340 .Aṭṭhamaṃ .
9. Araññasuttaṃ
262.‘‘ Catūhi
M1.575 , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu nālaṃ araññavanappatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṃ .Katamehi catūhi ?
Kāmavitakkena , byāpādavitakkena , vihiṃsāvitakkena , duppañño hoti jaḷo elamūgo – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu nālaṃ araññavanappatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṃ .
‘‘ Catūhi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ araññavanappatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṃ .
Katamehi catūhi ?
Nekkhammavitakkena , abyāpādavitakkena , avihiṃsāvitakkena
V1.289 , paññavā hoti ajaḷo anelamūgo – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ araññavanappatthāni pantāni senāsanāni paṭisevitun ’’ ti .Navamaṃ .
10. Kammasuttaṃ
263.‘‘ Catūhi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati , sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṃ , bahuñca apuññaṃ pasavati .
Katamehi catūhi ?
Sāvajjena kāyakammena , sāvajjena vacīkammena , sāvajjena manokammena , sāvajjāya diṭṭhiyā – imehi
P2.253 kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati , sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṃ , bahuñca apuññaṃ pasavati .‘‘ Catūhi , bhikkhave , dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati , anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṃ , bahuñca puññaṃ pasavati .
Katamehi catūhi ?
Anavajjena kāyakammena , anavajjena
T2.341 vacīkammena , anavajjena manokammena , anavajjāya diṭṭhiyā – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati , anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṃ , bahuñca puññaṃ pasavatī ’’ ti .Dasamaṃ .
Abhiññāvaggo chaṭṭho .
Tassuddānaṃ –
Abhiññā
M1.576 pariyesanā , saṅgahaṃ mālukyaputto ;Kulaṃ dve ca ājānīyā , balaṃ araññakammunāti .