Issues
ເລືອກເວີຊັນ
Catukkanipātapāḷi
Catukkanipātapāḷi

1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ

ຜູ້ຂຽນ: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ

1. Bhaṇḍagāmavaggo

1. Anubuddhasuttaṃ

1. EvaṃT2.1V1.1P2.1M1.307 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vajjīsu viharati bhaṇḍagāme .
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Catunnaṃ , bhikkhave , dhammānaṃ ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃV1.2 mamañceva tumhākañca .
Katamesaṃ catunnaṃ ?
Ariyassa , bhikkhave , sīlassa ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca .
Ariyassa , bhikkhave , samādhissa ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca .
Ariyāya , bhikkhave , paññāya ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañcaT2.2 .
Ariyāya , bhikkhave , vimuttiyā ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca .
Tayidaṃ , bhikkhave , ariyaṃ sīlaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ , ariyo samādhi anubuddho paṭividdho , ariyā paññā anubuddhā paṭividdhā , ariyā vimutti anubuddhā paṭividdhā , ucchinnā bhavataṇhā , khīṇā bhavanetti , natthi dāni punabbhavo ’’ ti .
IdamavocaM1.308 bhagavā .
Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
‘‘ SīlaṃP2.2 samādhi paññā ca , vimutti ca anuttarā ;
Anubuddhā ime dhammā , gotamena yasassinā .
‘‘ Iti buddho abhiññāya , dhammamakkhāsi bhikkhunaṃ ;
Dukkhassantakaro satthā , cakkhumā parinibbuto ’’ ti .
paṭhamaṃ ;

2. Papatitasuttaṃ

2.‘‘ Catūhi , bhikkhave , dhammehi asamannāgato ‘ imasmā dhammavinayā papatito ’ ti vuccati .
Katamehi catūhi ?
Ariyena , bhikkhave , sīlena asamannāgato ‘ imasmā dhammavinayā papatito ’ ti vuccati .
Ariyena , bhikkhave , samādhinā asamannāgato ‘ imasmā dhammavinayā papatito ’ ti vuccati .
Ariyāya , bhikkhave , paññāya asamannāgato ‘ imasmā dhammavinayā papatito ’ ti vuccati .
Ariyāya , bhikkhave , vimuttiyā asamannāgato ‘ imasmā dhammavinayā papatito ’ ti vuccati .
Imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi asamannāgato ‘ imasmā dhammavinayā papatito ’ ti vuccati .
‘‘ CatūhiV1.3 , bhikkhave , dhammehi samannāgato ‘ imasmā dhammavinayā apapatito ’ ti [ appapatitoti ( ka .)] vuccati .
Katamehi catūhi ?
Ariyena , bhikkhave , sīlena samannāgato ‘ imasmā dhammavinayā apapatito ’ ti vuccati .
Ariyena , bhikkhave , samādhinā samannāgatoT2.3 ‘ imasmā dhammavinayā apapatito ’ ti vuccati .
Ariyāya , bhikkhave , paññāya samannāgato ‘ imasmā dhammavinayā apapatito ’ ti vuccati .
Ariyāya , bhikkhave , vimuttiyā samannāgato ‘ imasmā dhammavinayā apapatito ’ ti vuccati .
Imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato ‘ imasmā dhammavinayā apapatito ’ ti vuccatī ’’ ti .
‘‘ Cutā patanti patitā , giddhā ca punarāgatā ;
Kataṃ kiccaṃ rataṃ rammaṃ , sukhenānvāgataṃ sukha ’’ ntntti .
dutiyaṃ ;

3. Paṭhamakhatasuttaṃ

3.‘‘ CatūhiM1.309 , bhikkhave , dhammehi samannāgato bālo abyatto [ avyatto ( sī . pī .)] asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati , sāvajjo caP2.3 hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ , bahuñca apuññaṃ pasavati .
Katamehi catūhi ?
Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsati , ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsati , ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṃ upadaṃseti , ananuvicca apariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃseti – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati , sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ , bahuñca apuññaṃ pasavati .
‘‘ Catūhi , bhikkhave , dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto [ vyatto ( sī . pī .), byatto ( syā . kaṃ .)] sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati , anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ , bahuñca puññaṃ pasavati .
Katamehi catūhi ?
Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsatiT2.4 , anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsati , anuvicca pariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃseti , anuvicca pariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne pasādaṃ upadaṃseti – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃV1.4 attānaṃ pariharati , anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ , bahuñca puññaṃ pasavatī ’’ ti .
[ su . ni .663; saṃ . ni .1.180]‘‘ Yo nindiyaṃ pasaṃsati ,
Taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo ;
Vicināti mukhena so kaliṃ ,
Kalinā tena sukhaṃ na vindati .
[ su . ni .663; saṃ . ni .1.180]‘‘ Appamatto ayaṃ kali ,
Yo akkhesu dhanaparājayo ;
Sabbassāpi sahāpi attanā ,
Ayameva mahantataro kali ;
Yo sugatesu manaṃ padosaye .
‘‘ SataṃM1.310 sahassānaṃ nirabbudānaṃ ,
Chattiṃsatī pañca ca abbudāni ;
YamariyagarahīP2.4 [ yamariyaṃ garahīya ( syā . kaṃ .)] nirayaṃ upeti ,
Vācaṃ manañca paṇidhāya pāpakan ’’ ti .
tatiyaṃ ;

4. Dutiyakhatasuttaṃ

4.‘‘ Catūsu , bhikkhave , micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ , bahuñca apuññaṃ pasavati .
Katamesu catūsu ?
Mātari , bhikkhave , micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati , sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ , bahuñca apuññaṃ pasavati .
Pitari , bhikkhave , micchā paṭipajjamāno … pe … tathāgateT2.5 , bhikkhave , micchā paṭipajjamāno … pe … tathāgatasāvake , bhikkhave , micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati , sāvajjo ca hoti sānuvajjo caV1.5 viññūnaṃ , bahuñca apuññaṃ pasavati .
Imesu kho , bhikkhave , catūsu micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati , sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ , bahuñca apuññaṃ pasavati .
‘‘ Catūsu , bhikkhave , sammā paṭipajjamāno paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati , anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ , bahuñca puññaṃ pasavati .
Katamesu catūsu ?
Mātari , bhikkhave , sammā paṭipajjamāno paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati , anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ , bahuñca puññaṃ pasavati .
Pitari , bhikkhave , sammā paṭipajjamāno … pe … tathāgate , bhikkhave , sammā paṭipajjamāno … pe … tathāgatasāvake , bhikkhave , sammā paṭipajjamāno paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati , anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ , bahuñca puññaṃ pasavati .
Imesu kho , bhikkhave , catūsu sammā paṭipajjamāno paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati , anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ , bahuñca puññaṃ pasavatī ’’ ti .
‘‘ MātariM1.311 pitari cāpi , yo micchā paṭipajjati ;
Tathāgate vā sambuddhe , atha vā tassa sāvake ;
BahuñcaT2.6P2.5 so pasavati , apuññaṃ tādiso naro .
‘‘ Tāya naṃ adhammacariyāya [ tāya adhammacariyāya ( sī . syā . kaṃ . pī .)], mātāpitūsu paṇḍitā ;
Idheva naṃ garahanti , peccāpāyañca gacchati .
‘‘ Mātari pitari cāpi , yo sammā paṭipajjati ;
Tathāgate vā sambuddhe , atha vā tassa sāvake ;
Bahuñca so pasavati , puññaṃ etādiso [ puññampi tādiso ( sī . syā . kaṃ .)] naro .
‘‘ Tāya naṃ dhammacariyāya , mātāpitūsu paṇḍitā ;
Idheva [ idha ceva ( sī .)] naṃ pasaṃsanti , pecca sagge pamodatī ’’ ti [ sagge ca modatīti ( sī .)].
catutthaṃ ;

5. Anusotasuttaṃ

5.‘‘ CattāromeV1.6 , bhikkhave , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame cattāro ?
Anusotagāmī puggalo , paṭisotagāmī puggalo , ṭhitatto puggalo , tiṇṇo pāraṅgato [ pāragato ( sī . syā . kaṃ .)] thale tiṭṭhati brāhmaṇo .
Katamo ca , bhikkhave , anusotagāmī puggalo ?
Idha , bhikkhave , ekacco puggalo kāme ca paṭisevati , pāpañca kammaṃ karoti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , anusotagāmī puggalo .
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , paṭisotagāmī puggalo ?
Idha , bhikkhave , ekacco puggalo kāme ca nappaṭisevati , pāpañca kammaṃ na karoti , sahāpi dukkhena sahāpi domanassena assumukhopi rudamāno paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , paṭisotagāmī puggalo .
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , ṭhitatto puggalo ?
Idha , bhikkhave , ekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayāT2.7 opapātiko hoti , tattha parinibbāyī , anāvattidhammo tasmā lokā .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , ṭhitatto puggalo .
‘‘ KatamoM1.312 ca , bhikkhave , puggalo tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo ?
IdhaP2.6 , bhikkhave , ekacco puggalo āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , puggalo tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo .
Ime kho , bhikkhave , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .
‘‘ Ye keci kāmesu asaññatā janā ,
Avītarāgā idha kāmabhogino ;
Punappunaṃ jātijarūpagāmi te [ jātijarūpagāhino ( sī .), jātijarūpagā hi te ( syā . kaṃ .)],
Taṇhādhipannā anusotagāmino .
‘‘ TasmāV1.7 hi dhīro idhupaṭṭhitassatī ,
Kāme ca pāpe ca asevamāno ;
Sahāpi dukkhena jaheyya kāme ,
Paṭisotagāmīti tamāhu puggalaṃ .
‘‘ Yo ve kilesāni pahāya pañca ,
Paripuṇṇasekho aparihānadhammo ;
Cetovasippatto samāhitindriyo ,
Sa ve ṭhitattoti naro pavuccati .
‘‘ ParoparāT2.8 yassa samecca dhammā ,
Vidhūpitā atthagatā na santi ;
Sa ve muni [ sa vedagū ( sī . syā . kaṃ . pī .)] vusitabrahmacariyo ,
Lokantagū pāragatoti vuccatī ’’ ti .
pañcamaṃ ;

6. Appassutasuttaṃ

6.‘‘ Cattārome , bhikkhave , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame cattāro ?
Appassuto sutena anupapanno , appassuto sutena upapanno , bahussuto sutena anupapanno , bahussuto sutena upapanno .
Kathañca , bhikkhave , puggalo appassuto hoti sutena anupapannoM1.313 ?
IdhaP2.7 , bhikkhave , ekaccassa puggalassa appakaṃ sutaṃ hoti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthā udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ .
So tassa appakassa sutassa na atthamaññāya dhammamaññāya [ na dhammamaññāya ( pī . ka .)] dhammānudhammappaṭipanno hoti .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo appassuto hoti sutena anupapanno .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo appassuto hoti sutena upapanno ?
Idha , bhikkhave , ekaccassa puggalassa appakaṃ sutaṃ hoti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthā udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃV1.8 abbhutadhammaṃ vedallaṃ .
So tassa appakassa sutassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo appassuto hoti sutena upapanno .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo bahussuto hoti sutena anupapanno ?
Idha , bhikkhave , ekaccassa puggalassa bahukaṃ sutaṃ hoti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthā udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ .
So tassa bahukassa sutassa na atthamaññāya dhammamaññāyaT2.9 [ na dhammamaññāya ( pī .)] dhammānudhammappaṭipanno hoti .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo bahussuto hoti sutena anupapanno .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo bahussuto hoti sutena upapanno ?
Idha , bhikkhave , ekaccassa puggalassa bahukaṃ sutaṃ hoti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthā udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ .
So tassa bahukassa sutassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo bahussuto hoti sutena upapanno .
Ime kho , bhikkhave , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .
‘‘ Appassutopi ce hoti , sīlesu asamāhito ;
Ubhayena naṃ garahanti , sīlato ca sutena ca .
‘‘ Appassutopi ce hoti , sīlesu susamāhito ;
Sīlato naṃ pasaṃsanti , tassa sampajjate sutaṃ .
‘‘ BahussutopiM1.314 ce hoti , sīlesu asamāhito ;
Sīlato naṃ garahanti , nāssa sampajjate sutaṃ .
‘‘ BahussutopiP2.8 ce hoti , sīlesu susamāhito ;
Ubhayena naṃ pasaṃsanti , sīlato ca sutena ca .
‘‘ BahussutaṃV1.9 dhammadharaṃ , sappaññaṃ buddhasāvakaṃ ;
Nekkhaṃ jambonadasseva , ko taṃ ninditumarahati ;
Devāpi naṃ pasaṃsanti , brahmunāpi pasaṃsito ’’ ti .
chaṭṭhaṃ ;

7. Sobhanasuttaṃ

7.‘‘ Cattārome , bhikkhave , viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharāT2.10 dhammānudhammappaṭipannā saṅghaṃ sobhenti .
Katame cattāro ?
Bhikkhu , bhikkhave , viyatto vinīto visārado bahussuto dhammadharo dhammānudhammappaṭipanno saṅghaṃ sobheti .
Bhikkhunī , bhikkhave , viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā saṅghaṃ sobheti .
Upāsako , bhikkhave , viyatto vinīto visārado bahussuto dhammadharo dhammānudhammappaṭipanno saṅghaṃ sobheti .
Upāsikā , bhikkhave , viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā saṅghaṃ sobheti .
Ime kho , bhikkhave , cattāro viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā saṅghaṃ sobhentī ’’ ti .
‘‘ Yo hoti viyatto [ vyatto ( sī . pī .), byatto ( syā . kaṃ .)] ca visārado ca ,
Bahussuto dhammadharo ca hoti ;
Dhammassa hoti anudhammacārī ,
Sa tādiso vuccati saṅghasobhano [ saṃghasobhaṇo ( ka .)].
‘‘ Bhikkhu ca sīlasampanno , bhikkhunī ca bahussutā ;
Upāsako ca yo saddho , yā ca saddhā upāsikā ;
Ete kho saṅghaṃ sobhenti , ete hi saṅghasobhanā ’’ ti .
sattamaṃ ;

8. Vesārajjasuttaṃ

8.‘‘ CattārimāniM1.315 , bhikkhave , tathāgatassa vesārajjāni , yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānātiP2.9 , parisāsu sīhanādaṃ nadati , brahmacakkaṃ pavatteti .
KatamāniV1.10 cattāri ?
‘ Sammāsambuddhassa te paṭijānato ime dhammā anabhisambuddhā ’ ti tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ , bhikkhave , na samanupassāmiT2.11 .
Etamahaṃ [ etampahaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)], bhikkhave , nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi .
‘‘‘ Khīṇāsavassa te paṭijānato ime āsavā aparikkhīṇā ’ ti tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ , bhikkhave , na samanupassāmi .
Etamahaṃ , bhikkhave , nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi .
‘‘‘ Ye kho pana te antarāyikā dhammā vuttā te paṭisevato nālaṃ antarāyāyā ’ ti tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ , bhikkhave , na samanupassāmi .
Etamahaṃ , bhikkhave , nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi .
‘‘‘ Yassa kho pana te atthāya dhammo desito so na niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā ’ ti tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ , bhikkhave , na samanupassāmi .
Etamahaṃ , bhikkhave , nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi .
Imāni kho , bhikkhave , cattāri tathāgatassa vesārajjāni , yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti , parisāsu sīhanādaṃ nadati , brahmacakkaṃ pavattetī ’’ ti .
‘‘ YeM1.316 kecime vādapathā puthussitā ,
YaṃT2.12 nissitā samaṇabrāhmaṇā ca ;
Tathāgataṃ patvā na te bhavanti ,
Visāradaṃ vādapathātivattaṃ [ vādapathābhivattinaṃ ( sī .), vādapathāti vuttaṃ ( pī . ka .)].
‘‘ Yo dhammacakkaṃ abhibhuyya kevalī [ kevalaṃ ( syā .), kevalo ( ka .)],
Pavattayī sabbabhūtānukampī ;
TaṃV1.11 tādisaṃ devamanussaseṭṭhaṃ ,
Sattā namassanti bhavassa pāragun ’’ ti .
aṭṭhamaṃ ;

9. Taṇhuppādasuttaṃ

9.‘‘ CattāromeP2.10 , bhikkhave , taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati .
Katame cattāro ?
Cīvarahetu vā , bhikkhave , bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati ;
piṇḍapātahetu vā , bhikkhave , bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati ;
senāsanahetu vā , bhikkhave , bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati ;
itibhavābhavahetu vā , bhikkhave , bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati .
Ime kho , bhikkhave , cattāro taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjatī ’’ ti .
‘‘ Taṇhā dutiyo puriso , dīghamaddhāna saṃsaraṃ ;
Itthabhāvaññathābhāvaṃ , saṃsāraṃ nātivattati .
‘‘ Evamādīnavaṃ ñatvā , taṇhaṃ dukkhassa sambhavaṃ ;
Vītataṇho anādāno , sato bhikkhu paribbaje ’’ ti [ itivu .15,105].
navamaṃ ;

10. Yogasuttaṃ

10.‘‘ CattāromeT2.13 , bhikkhave , yogā .
Katame cattāro ?
Kāmayogo , bhavayogo , diṭṭhiyogo , avijjāyogo .
Katamo ca , bhikkhave , kāmayogo ?
Idha , bhikkhave , ekacco kāmānaṃ samudayañca atthaṅgamañca [ atthagamañca ( sī . pī .)] assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti .
TassaM1.317 kāmānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ appajānato [ nappajānato ( syā . kaṃ . ka .)] yo kāmesu kāmarāgo kāmanandī [ kāmanandi ( sī . syā . kaṃ .)] kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho kāmajjhosānaṃ kāmataṇhā sānuseti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , kāmayogo .
Iti kāmayogo .
‘‘ BhavayogoV1.12 ca kathaṃ hoti ?
Idha , bhikkhave , ekacco bhavānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti .
Tassa bhavānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ appajānato yo bhavesu bhavarāgo bhavanandī bhavasneho bhavamucchā bhavapipāsā bhavapariḷāho bhavajjhosānaṃ bhavataṇhā sānuseti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhavayogo .
Iti kāmayogo bhavayogo .
‘‘ Diṭṭhiyogo ca kathaṃ hoti ?
Idha , bhikkhave , ekacco diṭṭhīnaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti .
Tassa diṭṭhīnaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ appajānato yoP2.11 diṭṭhīsu diṭṭhirāgo diṭṭhinandī diṭṭhisneho diṭṭhimucchā diṭṭhipipāsā diṭṭhipariḷāho diṭṭhijjhosānaṃ [ diṭṭhiajjhosānaṃ ( sī . pī .)] diṭṭhitaṇhā sānuseti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , diṭṭhiyogo .
Iti kāmayogo bhavayogo diṭṭhiyogo .
‘‘ AvijjāyogoT2.14 ca kathaṃ hoti ?
Idha , bhikkhave , ekacco channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti .
Tassa channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ appajānato yā chasu phassāyatanesu avijjā aññāṇaṃ sānuseti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , avijjāyogo .
Iti kāmayogo bhavayogo diṭṭhiyogo avijjāyogo , saṃyutto pāpakehi akusalehi dhammehi saṃkilesikehi ponobhavikehi [ pono bbhavikehi ( syā . ka .)] sadarehi dukkhavipākehi āyatiṃ jātijarāmaraṇikehi .
Tasmā ayogakkhemīti vuccati .
Ime kho , bhikkhave , cattāro yogā .
‘‘ CattāromeM1.318 , bhikkhave , visaṃyogā .
Katame cattāro ?
Kāmayogavisaṃyogo , bhavayogavisaṃyogo , diṭṭhiyogavisaṃyogo , avijjāyogavisaṃyogo .
Katamo ca , bhikkhave , kāmayogavisaṃyogo ?
Idha , bhikkhave , ekacco kāmānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti .
Tassa kāmānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānato yo kāmesu kāmarāgo kāmanandī kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho kāmajjhosānaṃ kāmataṇhā sā nānuseti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , kāmayogavisaṃyogo .
Iti kāmayogavisaṃyogo .
‘‘ BhavayogavisaṃyogoV1.13 ca kathaṃ hoti ?
Idha , bhikkhave , ekacco bhavānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti .
Tassa bhavānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañcaT2.15 yathābhūtaṃ pajānato yo bhavesu bhavarāgo bhavanandī bhavasneho bhavamucchā bhavapipāsā bhavapariḷāho bhavajjhosānaṃ bhavataṇhā sā nānuseti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhavayogavisaṃyogo .
Iti kāmayogavisaṃyogo bhavayogavisaṃyogo .
‘‘ Diṭṭhiyogavisaṃyogo ca kathaṃ hoti ?
Idha , bhikkhave , ekacco diṭṭhīnaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañcaP2.12 yathābhūtaṃ pajānāti .
Tassa diṭṭhīnaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānato yo diṭṭhīsu diṭṭhirāgo diṭṭhinandī diṭṭhisneho diṭṭhimucchā diṭṭhipipāsā diṭṭhipariḷāho diṭṭhijjhosānaṃ diṭṭhitaṇhā sā nānuseti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , diṭṭhiyogavisaṃyogo .
Iti kāmayogavisaṃyogo bhavayogavisaṃyogo diṭṭhiyogavisaṃyogo .
‘‘ Avijjāyogavisaṃyogo ca kathaṃ hoti ?
Idha , bhikkhave , ekacco channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti .
Tassa channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānato yā chasu phassāyatanesu avijjā aññāṇaṃ sā nānuseti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , avijjāyogavisaṃyogoM1.319 .
Iti kāmayogavisaṃyogo bhavayogavisaṃyogo diṭṭhiyogavisaṃyogo avijjāyogavisaṃyogo , visaṃyutto pāpakehi akusalehi dhammehi saṃkilesikehi ponobhavikehi sadarehi dukkhavipākehi āyatiṃ jātijarāmaraṇikehi .
Tasmā yogakkhemīti vuccati .
Ime kho , bhikkhave , cattāro visaṃyogā ’’ ti .
‘‘ KāmayogenaT2.16 saṃyuttā , bhavayogena cūbhayaṃ ;
Diṭṭhiyogena saṃyuttā , avijjāya purakkhatā .
‘‘ Sattā gacchanti saṃsāraṃ , jātimaraṇagāmino ;
Ye ca kāme pariññāya , bhavayogañca sabbaso .
‘‘ DiṭṭhiyogaṃV1.14 samūhacca , avijjañca virājayaṃ ;
Sabbayogavisaṃyuttā , te ve yogātigā munī ’’ ti .
dasamaṃ ;
Bhaṇḍagāmavaggo paṭhamo .
Tassuddānaṃ –
Anubuddhaṃ papatitaṃ dve , khatā anusotapañcamaṃ ;
AppassutoP2.13 ca sobhanaṃ , vesārajjaṃ taṇhāyogena te dasāti .