Issues
Select Version
Catukkanipātapāḷi
Catukkanipātapāḷi

4. Cakkavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Cakkavaggo

1. Cakkasuttaṃ

31.‘‘ CattārimāniV1.38M1.341P2.32 , bhikkhave , cakkāni , yehi samannāgatānaṃ devamanussānaṃ catucakkaṃ vattati , yehi samannāgatā devamanussā nacirasseva mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇanti bhogesu .
Katamāni cattāri ?
Patirūpadesavāso , sappurisāvassayo [ sappurisūpassayo ( sī . syā . kaṃ . pī .)], attasammāpaṇidhi , pubbe ca katapuññatā – imāni kho , bhikkhave , cattāri cakkāni , yehi samannāgatānaṃ devamanussānaṃ catucakkaṃ vattati , yehi samannāgatā devamanussā nacirasseva mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇanti bhogesū ’’ ti .
‘‘ PatirūpeT2.42 vase dese , ariyamittakaro siyā ;
Sammāpaṇidhisampanno , pubbe puññakato naro ;
Dhaññaṃ dhanaṃ yaso kitti , sukhañcetaṃdhivattatī ’’ ti .
paṭhamaṃ ;

2. Saṅgahasuttaṃ

32.‘‘ Cattārimāni , bhikkhave , saṅgahavatthūni .
Katamāni cattāri ?
Dānaṃ , peyyavajjaṃ , atthacariyā , samānattatā – imāni kho , bhikkhave , cattāri saṅgahavatthūnī ’’ ti .
‘‘ Dānañca peyyavajjañca [ saṅgahe ( aṭṭhakathāyaṃ pāṭhantaraṃ ) dī . ni .3.273 passitabbaṃ ], atthacariyā ca yā idha ;
Samānattatā ca dhammesu , tattha tattha yathārahaṃ ;
Ete kho saṅgahā loke , rathassāṇīva yāyato .
‘‘ Ete ca saṅgahā nāssu , na mātā puttakāraṇā ;
Labhetha mānaṃ pūjaṃ vā , pitā vā puttakāraṇā .
‘‘ YasmāV1.39 ca saṅgahā [ saṅgahe ( aṭṭhakathāyaṃ pāṭhantaraṃ ) dī . ni .3.273 passitabbaṃ ] ete , samavekkhanti paṇḍitā ;
Tasmā mahattaṃ papponti , pāsaṃsā ca bhavanti te ’’ ti .
dutiyaṃ ;

3. Sīhasuttaṃ

33.‘‘ SīhoM1.342P2.33 , bhikkhave , migarājā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhamati .
Āsayā nikkhamitvā vijambhati .
Vijambhitvā samantā catuddisā anuviloketi .
Samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadati .
Tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkamati .
Ye kho pana te , bhikkhave , tiracchānagatā pāṇā sīhassa migarañño nadato saddaṃ suṇanti , te yebhuyyena bhayaṃ saṃvegaṃ santāsaṃ āpajjanti .
Bilaṃ bilāsayā pavisanti , dakaṃ dakāsayā [ udakaṃ udakāsayā ( ka .) saṃ . ni .3.78; paṭi . ma . aṭṭha .1.1.37 passitabbaṃ ] pavisanti , vanaṃ vanāsayā pavisanti , ākāsaṃ pakkhino bhajantiT2.43 .
Yepi te , bhikkhave , rañño nāgā gāmanigamarājadhānīsu daḷhehi varattehi bandhanehi baddhā , tepi tāni bandhanāni sañchinditvā sampadāletvā bhītā muttakarīsaṃ cajamānā yena vā tena vā palāyanti .
Evaṃ mahiddhiko kho , bhikkhave , sīho migarājā tiracchānagatānaṃ pāṇānaṃ , evaṃ mahesakkho evaṃ mahānubhāvo .
‘‘ Evamevaṃ kho , bhikkhave , yadā tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā , so dhammaṃ deseti –
‘ iti sakkāyo , iti sakkāyasamudayo , iti sakkāyanirodho [ sakkāyassa atthaṅgamo ( aṭṭha ., saṃ . ni .3.78)‘‘ sakkāyanirodhagāminī ’’ ti pacchimapadaṃ pana passitabbaṃ ], iti sakkāyanirodhagāminī paṭipadā ’ ti .
Yepi te , bhikkhave , devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā uccesu vimānesu ciraṭṭhitikā , tepi tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā yebhuyyena bhayaṃ saṃvegaṃ santāsaṃ āpajjanti –
‘ aniccā vata kira , bho , mayaṃ samānā niccamhāti amaññimha ;
addhuvā vata kira , bho , mayaṃ samānā dhuvamhāti amaññimha ;
asassatā vata kira , bho , mayaṃ samānā sassatamhāti amaññimha .
Mayaṃ kira , bho , aniccā addhuvā asassatā sakkāyapariyāpannā ’ ti .
Evaṃ mahiddhiko kho , bhikkhave , tathāgato sadevakassa lokassa , evaṃ mahesakkho evaṃ mahānubhāvo ’’ ti .
‘‘ YadāV1.40P2.34 buddho abhiññāya , dhammacakkaṃ pavattayī ;
Sadevakassa lokassa , satthā appaṭipuggalo .
‘‘ SakkāyañcaT2.44M1.343 nirodhañca , sakkāyassa ca sambhavaṃ ;
Ariyañcaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ , dukkhūpasamagāminaṃ .
‘‘ Yepi dīghāyukā devā , vaṇṇavanto yasassino ;
Bhītā santāsamāpāduṃ , sīhassevi ’ taremigā .
‘‘ Avītivattā sakkāyaṃ , aniccā kira bho mayaṃ ;
Sutvā arahato vākyaṃ , vippamuttassa tādino ’’ ti [ saṃ . ni .3.78].
tatiyaṃ ;

4. Aggappasādasuttaṃ

34.‘‘ Cattārome , bhikkhave , aggappasādā .
Katame cattāro ?
Yāvatā , bhikkhave , sattā apadā vā dvipadā [ dipadā ( sī . pī .) a . ni .5.32; itivu .90] vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññināsaññino vā , tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho .
Ye , bhikkhave , buddhe pasannā , agge te pasannā .
Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti .
‘‘ Yāvatā , bhikkhave , dhammā saṅkhatā , ariyo aṭṭhaṅgiko maggo tesaṃ aggamakkhāyati .
Ye , bhikkhave , ariye aṭṭhaṅgike magge pasannā , agge te pasannā .
Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti .
‘‘ Yāvatā , bhikkhave , dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā , virāgo tesaṃ aggamakkhāyati , yadidaṃ madanimmadano pipāsavinayo ālayasamugghāto vaṭṭupacchedo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ .
Ye , bhikkhave , virāge dhamme pasannā , agge te pasannā .
Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti .
‘‘ YāvatāV1.41T2.45 , bhikkhave , saṅghā vā gaṇā vā , tathāgatasāvakasaṅgho tesaṃ aggamakkhāyati , yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa .
YeP2.35 , bhikkhave , saṅghe pasannāM1.344 , agge te pasannā .
Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti .
Ime kho , bhikkhave , cattāro aggappasādā ’’ ti .
‘‘ Aggato ve pasannānaṃ , aggaṃ dhammaṃ vijānataṃ ;
Agge buddhe pasannānaṃ , dakkhiṇeyye anuttare .
‘‘ Agge dhamme pasannānaṃ , virāgūpasame sukhe ;
Agge saṅghe pasannānaṃ , puññakkhette anuttare .
‘‘ Aggasmiṃ dānaṃ dadataṃ , aggaṃ puññaṃ pavaḍḍhati ;
Aggaṃ āyu ca vaṇṇo ca , yaso kitti sukhaṃ balaṃ .
‘‘ Aggassa dātā medhāvī , aggadhammasamāhito ;
Devabhūto manusso vā , aggappatto pamodatī ’’ ti [ itivu .90].
catutthaṃ ;

5. Vassakārasuttaṃ

35. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Catūhi kho mayaṃ , bho gotama , dhammehi samannāgataṃ mahāpaññaṃ mahāpurisaṃ paññāpemaT2.46 .
Katamehi catūhi ?
Idha , bho gotama , bahussuto hoti tassa tasseva sutajātassa tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṃ jānāti –
‘ ayaṃ imassa bhāsitassa attho , ayaṃ imassa bhāsitassaV1.42 attho ’ ti .
Satimā kho pana hoti cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā yāni kho pana tāni gahaṭṭhakāni kiṃkaraṇīyāni , tattha dakkho hoti analaso , tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ .
Imehi kho mayaṃ , bho gotama , catūhi dhammehi samannāgataṃ mahāpaññaṃ mahāpurisaṃ paññāpema .
Sace me [ sace pana me ( sī . ka .), sace me pana ( pī .)], bho gotama , anumoditabbaṃ anumodatu me bhavaṃ gotamo ;
saceM1.345 pana me , bho gotama , paṭikkositabbaṃ paṭikkosatu me bhavaṃ gotamo ’’ ti .
‘‘ Neva kho tyāhaṃ , brāhmaṇa , anumodāmi na paṭikkosāmiP2.36 .
Catūhi kho ahaṃ , brāhmaṇa , dhammehi samannāgataṃ mahāpaññaṃ mahāpurisaṃ paññāpemi .
Katamehi catūhi ?
Idha , brāhmaṇa , bahujanahitāya paṭipanno hoti bahujanasukhāya ;
bahussa janatā ariye ñāye patiṭṭhāpitā , yadidaṃ kalyāṇadhammatā kusaladhammatā .
So yaṃ vitakkaṃ ākaṅkhati vitakketuṃ taṃ vitakkaṃ vitakketi , yaṃ vitakkaṃ nākaṅkhati vitakketuṃ na taṃ vitakkaṃ vitakketi ;
yaṃ saṅkappaṃ ākaṅkhati saṅkappetuṃ taṃ saṅkappaṃ saṅkappeti , yaṃ saṅkappaṃ nākaṅkhati saṅkappetuṃ na taṃ saṅkappaṃ saṅkappeti .
Iti cetovasippatto hoti vitakkapathe .
Catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī .
Āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhammeT2.47 sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati .
Neva kho tyāhaṃ , brāhmaṇa , anumodāmi na pana paṭikkosāmi .
Imehi kho ahaṃ , brāhmaṇa , catūhi dhammehi samannāgataṃ mahāpaññaṃ mahāpurisaṃ paññāpemī ’’ ti .
‘‘ Acchariyaṃ , bho gotama , abbhutaṃ , bho gotama !
Yāva subhāsitaṃ cidaṃ bhotā gotamena .
Imehi ca mayaṃ , bho gotama , catūhi dhammehi samannāgataṃ bhavantaṃ gotamaṃ dhārema ;
bhavañhi gotamo bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya ;
bahu te [ bahussa ( syā . kaṃ . ka .)] janatā ariye ñāye patiṭṭhāpitā , yadidaṃ kalyāṇadhammatā kusaladhammatā .
Bhavañhi gotamo yaṃ vitakkaṃ ākaṅkhati vitakketuṃ taṃ vitakkaṃ vitakketi , yaṃ vitakkaṃ nākaṅkhati vitakketuṃ na taṃ vitakkaṃ vitakketi , yaṃ saṅkappaṃ ākaṅkhati saṅkappetuṃ taṃ saṅkappaṃ saṅkappeti , yaṃ saṅkappaṃ nākaṅkhati saṅkappetuṃ na taṃ saṅkappaṃ saṅkappeti .
Bhavañhi gotamo cetovasippatto vitakkapathe .
Bhavañhi gotamo catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhīV1.43 .
Bhavañhi gotamo āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī ’’ ti .
‘‘ AddhāM1.346P2.37 kho tyāhaṃ , brāhmaṇa , āsajja upanīya vācā bhāsitā .
Api ca , tyāhaṃ byākarissāmi –
‘ ahañhi , brāhmaṇa , bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya ;
bahu me [ bahussa ( syā . kaṃ . ka .)] janatā ariye ñāye patiṭṭhāpitā , yadidaṃ kalyāṇadhammatā kusaladhammatā .
Ahañhi , brāhmaṇa , yaṃ vitakkaṃ ākaṅkhāmi vitakketuṃ taṃ vitakkaṃ vitakkemi , yaṃ vitakkaṃ nākaṅkhāmi vitakketuṃ na taṃ vitakkaṃ vitakkemiT2.48 , yaṃ saṅkappaṃ ākaṅkhāmi saṅkappetuṃ taṃ saṅkappaṃ saṅkappemi , yaṃ saṅkappaṃ nākaṅkhāmi saṅkappetuṃ na taṃ saṅkappaṃ saṅkappemi .
Ahañhi , brāhmaṇa , cetovasippatto vitakkapathe .
Ahañhi , brāhmaṇa , catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī .
Ahañhi , brāhmaṇa , āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī ’’’ ti .
‘‘ Yo vedi sabbasattānaṃ , maccupāsappamocanaṃ ;
Hitaṃ devamanussānaṃ , ñāyaṃ dhammaṃ pakāsayi ;
Yaṃ ve disvā ca sutvā ca , pasīdanti bahū janā [ pasīdati bahujjano ( sī . syā . kaṃ . pī .)].
‘‘ Maggāmaggassa kusalo , katakicco anāsavo ;
Buddho antimasārīro [ antimadhārito ( ka .)],‘‘( mahāpañño )[() syā . potthake natthi ] mahāpurisoti vuccatī ’’ ti .
pañcamaṃ ;

6. Doṇasuttaṃ

36. Ekaṃ samayaṃ bhagavā antarā ca ukkaṭṭhaṃ antarā ca setabyaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti .
Doṇopi sudaṃ brāhmaṇo antarā ca ukkaṭṭhaṃ antarā ca setabyaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti .
Addasā kho doṇo brāhmaṇo bhagavato pādesu cakkāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni ;
disvānassa etadahosi –
‘‘ acchariyaṃ vata , bho , abbhutaṃ vata , bho !
Na vatimāni manussabhūtassa padāni bhavissantī ’’ ti !!
AthaP2.38 kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdiT2.49M1.347 pallaṅkaṃV1.44 ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā .
Atha kho doṇo brāhmaṇo bhagavato padāni anugacchanto addasa bhagavantaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle nisinnaṃ pāsādikaṃ pasādanīyaṃ santindriyaṃ santamānasaṃ uttamadamathasamathamanuppattaṃ dantaṃ guttaṃ saṃyatindriyaṃ [ yatindriyaṃ ( mahāva .257)] nāgaṃ .
Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Devo no bhavaṃ bhavissatī ’’ ti ?
‘‘ Na kho ahaṃ , brāhmaṇa , devo bhavissāmī ’’ ti .
‘‘ Gandhabbo no bhavaṃ bhavissatī ’’ ti ?
‘‘ Na kho ahaṃ , brāhmaṇa , gandhabbo bhavissāmī ’’ ti .
‘‘ Yakkho no bhavaṃ bhavissatī ’’ ti ?
‘‘ Na kho ahaṃ , brāhmaṇa , yakkho bhavissāmī ’’ ti .
‘‘ Manusso no bhavaṃ bhavissatī ’’ ti ?
‘‘ Na kho ahaṃ , brāhmaṇa , manusso bhavissāmī ’’ ti .
‘‘‘ Devo no bhavaṃ bhavissatī ’ ti , iti puṭṭho samāno –
‘ na kho ahaṃ , brāhmaṇa , devo bhavissāmī ’ ti vadesi .
‘ Gandhabbo no bhavaṃ bhavissatī ’ ti , iti puṭṭho samāno –
‘ na kho ahaṃ , brāhmaṇa , gandhabbo bhavissāmī ’ ti vadesi .
‘ Yakkho no bhavaṃ bhavissatī ’ ti , iti puṭṭho samāno –
‘ na kho ahaṃ , brāhmaṇa , yakkho bhavissāmī ’ ti vadesi .
‘ Manusso no bhavaṃ bhavissatī ’ ti , iti puṭṭho samāno –
‘ na kho ahaṃ , brāhmaṇa , manusso bhavissāmī ’ ti vadesi .
Atha ko carahi bhavaṃ bhavissatī ’’ ti ?
‘‘ Yesaṃ kho ahaṃ , brāhmaṇa , āsavānaṃ appahīnattā devo bhaveyyaṃ , te me āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā .
Yesaṃ kho ahaṃ , brāhmaṇa , āsavānaṃT2.50 appahīnattā gandhabbo bhaveyyaṃ … yakkho bhaveyyaṃ … manusso bhaveyyaṃ , te me āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā .
Seyyathāpi , brāhmaṇa , uppalaṃ vā padumaṃ vā puṇḍarīkaṃ vā udake jātaṃ udake saṃvaḍḍhaṃ udakā accuggamma tiṭṭhati anupalittaṃP2.39 udakena ;
evamevaṃ kho ahaṃ , brāhmaṇa , loke jāto loke saṃvaḍḍho lokaṃ abhibhuyya viharāmi anupalitto lokena .
Buddhoti maṃ , brāhmaṇa , dhārehī ’’ ti .
‘‘ YenaM1.348 devūpapatyassa , gandhabbo vā vihaṅgamo ;
Yakkhattaṃ yena gaccheyyaṃ , manussattañca abbaje ;
Te mayhaṃ , āsavā khīṇā , viddhastā vinaḷīkatā .
‘‘ PuṇḍarīkaṃV1.45 yathā vaggu , toyena nupalippati [ nupalimpati ( ka .)];
Nupalippāmi [ nupalimpāmi ( ka .)] lokena , tasmā buddhosmi brāhmaṇā ’’ ti .
chaṭṭhaṃ ;

7. Aparihāniyasuttaṃ

37.‘‘ Catūhi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo parihānāya nibbānasseva santike .
Katamehi catūhi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sīlasampanno hoti , indriyesu guttadvāro hoti , bhojane mattaññū hoti , jāgariyaṃ anuyutto hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu sīlasampanno hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī , samādāya sikkhati sikkhāpadesu .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu sīlasampanno hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu indriyesu guttadvāro hotiT2.51 ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāya paṭipajjati ;
rakkhati cakkhundriyaṃ ;
cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati .
Sotena saddaṃ sutvā … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … jivhāya rasaṃ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammāP2.40 anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāya paṭipajjati ;
rakkhati manindriyaṃ ;
manindriye saṃvaraṃ āpajjati .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti .
‘‘ KathañcaM1.349 , bhikkhave , bhikkhu bhojane mattaññū hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti –
‘ neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya ;
yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya .
Iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi , navañca vedanaṃ na uppādessāmi , yātrā ca me bhavissati , anavajjatā ca phāsuvihāro cā ’ ti .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu bhojane mattaññū hoti .
‘‘ KathañcaV1.46 , bhikkhave , bhikkhu jāgariyaṃ anuyutto hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti ;
rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti ;
rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappetiT2.52 , pāde pādaṃ accādhāya , sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā ;
rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu jāgariyaṃ anuyutto hoti .
Imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo parihānāya , nibbānasseva santiketi .
‘‘ Sīle patiṭṭhito bhikkhu , indriyesu ca saṃvuto ;
Bhojanamhi ca mattaññū , jāgariyaṃ anuyuñjati .
‘‘ Evaṃ vihārī ātāpī , ahorattamatandito ;
Bhāvayaṃ kusalaṃ dhammaṃ , yogakkhemassa pattiyā .
‘‘ Appamādarato bhikkhu , pamāde bhayadassi vā [ bhayadassāvī ( ka .) dha . pa .32 dhammapadepi ];
Abhabbo parihānāya , nibbānasseva santike ’’ ti .
sattamaṃ ;

8. Patilīnasuttaṃ

38.‘‘ PanuṇṇapaccekasaccoP2.41 [ paṇunnapaccekasacco (?)], bhikkhave , bhikkhu ‘ samavayasaṭṭhesano passaddhakāyasaṅkhāro patilīno ’ ti vuccati .
Kathañca , bhikkhave , bhikkhu panuṇṇapaccekasacco hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhuno yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṃM1.350 puthupaccekasaccāni , seyyathidaṃ – sassato lokoti vā , asassato lokoti vā , antavā lokoti vā , anantavā lokoti vā , taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā , aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā , hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā , na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā , hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā , neva hoti naT2.53 na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā ;
sabbāni tāni nuṇṇāni honti panuṇṇāni cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭinissaṭṭhāni .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu panuṇṇapaccekasacco hoti .
‘‘ KathañcaV1.47 , bhikkhave , bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhuno kāmesanā pahīnā hoti , bhavesanā pahīnā hoti , brahmacariyesanā paṭippassaddhā .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu patilīno hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhuno asmimāno pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu patilīno hoti .
Panuṇṇapaccekasacco , bhikkhave , bhikkhu ‘ samavayasaṭṭhesano passaddhakāyasaṅkhāro patilīno ’ ti vuccatī ’’ ti .
[ itivu .55 itivuttakepi ]‘‘ KāmesanāP2.42 bhavesanā , brahmacariyesanā saha ;
Iti saccaparāmāso , diṭṭhiṭṭhānā samussayā .
[ itivu .55 itivuttakepi ]‘‘ Sabbarāgavirattassa , taṇhakkhayavimuttino ;
Esanā paṭinissaṭṭhā , diṭṭhiṭṭhānā samūhatā .
‘‘ Sa ve santo sato bhikkhu , passaddho aparājito ;
Mānābhisamayā buddho , patilīnoti vuccatī ’’ ti .
aṭṭhamaṃ ;

9. Ujjayasuttaṃ

39. AthaT2.54M1.351 kho ujjayo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho ujjayo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ bhavampi no gotamo yaññaṃ vaṇṇetī ’’ tiV1.48 ?
‘‘ Na kho ahaṃ , brāhmaṇa , sabbaṃ yaññaṃ vaṇṇemi ;
na panāhaṃ , brāhmaṇa , sabbaṃ yaññaṃ na vaṇṇemi .
Yathārūpe kho , brāhmaṇa , yaññe gāvo haññanti , ajeḷakā haññanti , kukkuṭasūkarā haññanti , vividhā pāṇā saṅghātaṃ āpajjanti ;
evarūpaṃ kho ahaṃ , brāhmaṇa , sārambhaṃ yaññaṃ na vaṇṇemi .
Taṃ kissa hetu ?
Evarūpañhi , brāhmaṇa , sārambhaṃ yaññaṃ na upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā .
‘‘ Yathārūpe ca kho , brāhmaṇa , yaññe neva gāvo haññanti , na ajeḷakā haññanti , na kukkuṭasūkarā haññanti , na vividhā pāṇā saṅghātaṃ āpajjanti ;
evarūpaṃ kho ahaṃ , brāhmaṇa , nirārambhaṃ yaññaṃ vaṇṇemi , yadidaṃ niccadānaṃ anukulayaññaṃ .
Taṃ kissa hetu ?
Evarūpañhi , brāhmaṇa , nirārambhaṃ yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā ’’ ti .
‘‘ Assamedhaṃ purisamedhaṃ , sammāpāsaṃ vājapeyyaṃ niraggaḷaṃP2.43 ;
Mahāyaññā mahārambhā [ sammāpāsaṃ vājapeyyaṃ ; niraggaḷaṃ mahārambhā ( pī .) saṃ . ni .1.120], na te honti mahapphalā .
‘‘ Ajeḷakā ca gāvo ca , vividhā yattha haññare ;
Na taṃ sammaggatā yaññaṃ , upayanti mahesino .
‘‘ YeT2.55 ca yaññā nirārambhā , yajanti anukulaṃ sadā ;
Ajeḷakā ca gāvo ca , vividhā nettha haññare [ nājeḷakā ca gāvo ca , vividhā yattha haññare ( syā . kaṃ .)];
Tañca sammaggatā yaññaṃ , upayanti mahesino .
‘‘ EtaṃM1.352 [ evaṃ ( syā . kaṃ .)] yajetha medhāvī , eso yañño mahapphalo ;
Etaṃ [ evaṃ ( syā . kaṃ . ka .)] hi yajamānassa , seyyo hoti na pāpiyo ;
Yañño ca vipulo hoti , pasīdanti ca devatā ’’ ti .
navamaṃ ;

10. Udāyīsuttaṃ

40. Atha kho udāyī [ udāyi ( sabbattha )] brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatāV1.49 … pe … ekamantaṃ nisinno kho udāyī brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ bhavampi no gotamo yaññaṃ vaṇṇetī ’’ ti ?
‘‘ Na kho ahaṃ , brāhmaṇa , sabbaṃ yaññaṃ vaṇṇemi ;
na panāhaṃ , brāhmaṇa , sabbaṃ yaññaṃ na vaṇṇemi .
Yathārūpe kho , brāhmaṇa , yaññe gāvo haññanti , ajeḷakā haññanti , kukkuṭasūkarā haññanti , vividhā pāṇā saṅghātaṃ āpajjanti ;
evarūpaṃ kho ahaṃ , brāhmaṇa , sārambhaṃ yaññaṃ na vaṇṇemi .
Taṃ kissa hetu ?
Evarūpañhi , brāhmaṇa , sārambhaṃ yaññaṃ na upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā .
‘‘ Yathārūpe ca kho , brāhmaṇa , yaññe neva gāvo haññanti , na ajeḷakā haññanti , na kukkuṭasūkarā haññanti , na vividhā pāṇā saṅghātaṃ āpajjanti ;
evarūpaṃ kho ahaṃ , brāhmaṇa , nirārambhaṃ yaññaṃ vaṇṇemiT2.56 , yadidaṃ niccadānaṃ anukulayaññaṃ .
Taṃ kissa hetu ?
Evarūpañhi , brāhmaṇa , nirārambhaṃ yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā ’’ ti .
‘‘ Abhisaṅkhataṃ nirārambhaṃ , yaññaṃ kālena kappiyaṃ ;
TādisaṃP2.44 upasaṃyanti , saññatā brahmacārayo .
‘‘ Vivaṭacchadā [ vivattacchadā ( sī . pī .), vivaṭṭacchadā ( ka .)] ye loke , vītivattā kulaṃ gatiṃ ;
Yaññametaṃ pasaṃsanti , buddhā yaññassa [ puññassa ( syā . kaṃ . pī .)] kovidā .
‘‘ Yaññe vā yadi vā saddhe , habyaṃ [ havyaṃ ( sī . pī .), huññaṃ ( syā . kaṃ .)] katvā yathārahaṃ ;
Pasannacitto yajati [ pasannacittā yajanti ( ka .)], sukhette brahmacārisu .
‘‘ SuhutaṃM1.353 suyiṭṭhaṃ suppattaṃ [ sampattaṃ ( syā . kaṃ . ka .)], dakkhiṇeyyesu yaṃ kataṃ ;
Yañño ca vipulo hoti , pasīdanti ca devatā .
‘‘ Evaṃ [ etaṃ ( ka .) a . ni .6.37] yajitvā medhāvī , saddho muttena cetasā ;
Abyābajjhaṃ sukhaṃ lokaṃ , paṇḍito upapajjatī ’’ ti .
dasamaṃ ;
Cakkavaggo catuttho .
Tassuddānaṃ –
CakkoV1.50 saṅgaho sīho , pasādo vassakārena pañcamaṃ ;
Doṇo aparihāniyo patilīno , ujjayo udāyinā te dasāti .