(9)4. Macalavaggo
1. Pāṇātipātasuttaṃ
81.‘‘ Catūhi
V1.97 , bhikkhave , dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .Katamehi catūhi ?
Pāṇātipātī hoti , adinnādāyī hoti
T2.108 , kāmesumicchācārī hoti , musāvādī hoti – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .‘‘ Catūhi , bhikkhave , dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge .
Katamehi catūhi ?
Pāṇātipātā paṭivirato hoti , adinnādānā paṭivirato hoti , kāmesumicchācārā paṭivirato hoti , musāvādā paṭivirato hoti – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge ’’ ti .
Paṭhamaṃ .
2. Musāvādasuttaṃ
82.‘‘ Catūhi , bhikkhave , dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .
Katamehi catūhi ?
Musāvādī hoti , pisuṇavāco hoti , pharusavāco hoti , samphappalāpī hoti – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .
‘‘ Catūhi
P2.84 , bhikkhave , dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge .Katamehi catūhi ?
Musāvādā paṭivirato hoti , pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti , pharusāya vācāya paṭivirato hoti , samphappalāpā
M1.396 paṭivirato hoti – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge ’’ ti .Dutiyaṃ .
3. Avaṇṇārahasuttaṃ
83.‘‘ Catūhi
V1.98 , bhikkhave , dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .Katamehi catūhi ?
Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsati , ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsati , ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṃ
T2.109 upadaṃseti , ananuvicca apariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃseti – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .‘‘ Catūhi , bhikkhave , dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge .
Katamehi catūhi ?
Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsati , anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsati , anuvicca pariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃseti anuvicca pariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne pasādaṃ upadaṃseti – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge ’’ ti .
Tatiyaṃ .
4. Kodhagarusuttaṃ
84.‘‘ Catūhi , bhikkhave , dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .
Katamehi catūhi ?
Kodhagaru hoti na saddhammagaru , makkhagaru hoti na saddhammagaru , lābhagaru hoti na saddhammagaru , sakkāragaru hoti na saddhammagaru – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .
‘‘ Catūhi
P2.85 , bhikkhave , dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge .Katamehi catūhi ?
Saddhammagaru hoti na kodhagaru , saddhammagaru hoti na makkhagaru , saddhammagaru hoti na lābhagaru , saddhammagaru hoti na sakkāragaru – imehi kho , bhikkhave , catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge ’’ ti .
Catutthaṃ .
5. Tamotamasuttaṃ
85.‘‘ Cattārome
V1.99M1.397 , bhikkhave , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .Katame cattāro ?
Tamo tamaparāyaṇo [… parāyano ( syā . kaṃ . pī .) pu . pa .168; saṃ . ni .1.132], tamo jotiparāyaṇo , joti tamaparāyaṇo
T2.110 , joti jotiparāyaṇo .‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo tamo hoti tamaparāyaṇo ?
Idha , bhikkhave , ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti – caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike , yattha kasirena ghāsacchādo labbhati .
So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā , na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa .
So kāyena duccaritaṃ carati , vācāya duccaritaṃ carati , manasā duccaritaṃ carati .
So kāyena duccaritaṃ caritvā , vācāya duccaritaṃ caritvā , manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo tamo hoti tamaparāyaṇo .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo tamo hoti jotiparāyaṇo ?
Idha , bhikkhave , ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti – caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike , yattha kasirena ghāsacchādo labbhati ;
so ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa .
So kāyena sucaritaṃ carati , vācāya sucaritaṃ carati , manasā sucaritaṃ carati .
So kāyena sucaritaṃ caritvā , vācāya
T2.111 sucaritaṃ caritvā , manasā sucaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo tamo hoti jotiparāyaṇo .
‘‘ Kathañca
M1.398 , bhikkhave , puggalo joti hoti tamaparāyaṇo ?Idha
P2.86 , bhikkhave , ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti – khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakuleV1.100 vā aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe ;so ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato , lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa .
So kāyena duccaritaṃ carati , vācāya duccaritaṃ carati , manasā duccaritaṃ carati .
So kāyena duccaritaṃ caritvā , vācāya duccaritaṃ caritvā , manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo joti hoti tamaparāyaṇo .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo joti hoti jotiparāyaṇo ?
Idha , bhikkhave , ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti – khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe ;
so ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato , lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa .
So kāyena sucaritaṃ carati
T2.112 , vācāya sucaritaṃ carati , manasā sucaritaṃ carati .So kāyena sucaritaṃ caritvā , vācāya sucaritaṃ caritvā , manasā sucaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo joti hoti jotiparāyaṇo .
Ime kho , bhikkhave , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Oṇatoṇatasuttaṃ
86.‘‘ Cattārome , bhikkhave , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame cattāro ?
Oṇatoṇato , oṇatuṇṇato , uṇṇatoṇato , uṇṇatuṇṇato .
Ime kho , bhikkhave , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti [ pu . pa .169].
Chaṭṭhaṃ .
7. Puttasuttaṃ
87.‘‘ Cattārome
M1.399T2.113 , bhikkhave , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .Katame cattāro ?
Samaṇamacalo , samaṇapuṇḍarīko , samaṇapadumo , samaṇesu samaṇasukhumālo .
‘‘ Kathañca
V1.101 , bhikkhave , puggalo samaṇamacalo hoti ?Idha , bhikkhave , bhikkhu sekho hoti pāṭipado [ paṭipado ( syā . kaṃ . pī .) ma . ni .2 sekhasuttavaṇṇanā oloketabbā ];
anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamāno viharati .
Seyyathāpi , bhikkhave
P2.87 , rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto ābhiseko anabhisitto macalappatto ;evamevaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu sekho hoti pāṭipado , anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamāno viharati .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇamacalo hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ
T2.114 cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati , no ca kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati [ phassitvā ( sī . pī .)].Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇapadumo hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati , aṭṭha ca vimokkhe kāyena phusitvā viharati .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇapadumo hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjati , appaṃ ayācito ;
yācitova bahulaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjati , appaṃ ayācito ;
yācitova bahulaṃ senāsanaṃ paribhuñjati , appaṃ ayācito ;
yācitova bahulaṃ gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ paribhuñjati , appaṃ ayācito .
Yehi kho pana sabrahmacārīhi saddhiṃ viharati , tyassa [ tyāssa ( sī .) a . ni .5.104] manāpeneva bahulaṃ kāyakammena samudācaranti , appaṃ
M1.400 amanāpena ;manāpeneva bahulaṃ vacīkammena samudācaranti , appaṃ amanāpena ;
manāpeneva bahulaṃ manokammena samudācaranti , appaṃ amanāpena ;
manāpaṃyeva bahulaṃ upahāraṃ upaharanti , appaṃ amanāpaṃ .
Yāni kho pana tāni vedayitāni pittasamuṭṭhānāni vā semhasamuṭṭhānāni vā vātasamuṭṭhānāni vā sannipātikāni vā utupariṇāmajāni vā visamaparihārajāni vā opakkamikāni vā kammavipākajāni vā , tāni panassa na bahudeva uppajjanti .
Appābādho hoti .
Catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ
T2.115 diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī , āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃP2.88 paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhammeV1.102 sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati .Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti .
‘‘ Yañhi taṃ , bhikkhave , sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti , mameva taṃ , bhikkhave , sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti .
Ahañhi , bhikkhave , yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjāmi , appaṃ ayācito ;
yācitova bahulaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjāmi , appaṃ ayācito ;
yācitova bahulaṃ senāsanaṃ paribhuñjāmi , appaṃ ayācito ;
yācitova bahulaṃ gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ paribhuñjāmi , appaṃ ayācito .
Yehi kho pana bhikkhūhi saddhiṃ viharāmi te me manāpeneva bahulaṃ kāyakammena samudācaranti , appaṃ amanāpena ;
manāpeneva bahulaṃ vacīkammena samudācaranti , appaṃ amanāpena ;
manāpeneva bahulaṃ manokammena samudācaranti , appaṃ amanāpena ;
manāpaṃyeva bahulaṃ upahāraṃ upaharanti , appaṃ amanāpaṃ .
Yāni kho pana tāni vedayitāni pittasamuṭṭhānāni vā semhasamuṭṭhānāni vā vātasamuṭṭhānāni vā sannipātikāni vā utupariṇāmajāni vā visamaparihārajāni vā opakkamikāni vā kammavipākajāni vā , tāni me na bahudeva uppajjanti .
Appābādhohamasmi .
Catunnaṃ kho panasmi jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī , āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā
T2.116 upasampajja viharāmi .‘‘ Yañhi taṃ , bhikkhave , sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti , mameva taṃ , bhikkhave , sammā vadamāno vadeyya samaṇesu
M1.401 samaṇasukhumāloti .Ime kho , bhikkhave , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .
Sattamaṃ .
8. Saṃyojanasuttaṃ
88.‘‘ Cattārome , bhikkhave , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame cattāro ?
Samaṇamacalo , samaṇapuṇḍarīko , samaṇapadumo , samaṇesu samaṇasukhumālo .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo [ pu . pa .190( thokaṃ visadisaṃ )] samaṇamacalo hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ
V1.103 parikkhayāP2.89 sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo .Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇamacalo hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti ?
Idha bhikkhave , bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā , rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti , sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇapadumo hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇapadumo hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti .
Ime
T2.117 kho , bhikkhave , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .Aṭṭhamaṃ .
9. Sammādiṭṭhisuttaṃ
89.‘‘ Cattārome , bhikkhave , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame cattāro ?
Samaṇamacalo , samaṇapuṇḍarīko , samaṇapadumo , samaṇesu samaṇasukhumālo .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇamacalo hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sammādiṭṭhiko hoti , sammāsaṅkappo hoti , sammāvāco hoti , sammākammanto
M1.402 hoti , sammāājīvo hoti , sammāvāyāmo hoti , sammāsati [ sammāsatī ( sī . ka .)] hoti , sammāsamādhi [ sammāsamādhī ( sī . ka .)] hoti .Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇamacalo hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sammādiṭṭhiko hoti , sammāsaṅkappo hoti , sammāvāco hoti , sammākammanto hoti , sammāājīvo
V1.104 hoti , sammāvāyāmo hoti , sammāsati hoti , sammāsamādhi hoti , sammāñāṇī hoti , sammāvimutti [ sammāvimuttī ( sī . ka .)] hoti , no ca kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharatiP2.90 .Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇapadumo hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sammādiṭṭhiko hoti … pe … sammāvimutti hoti , aṭṭha ca vimokkhe kāyena phusitvā viharati .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇapadumo hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjati , appaṃ ayācito … pe … yañhi taṃ , bhikkhave , sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti , mameva taṃ , bhikkhave
T2.118 , sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti .Ime kho , bhikkhave , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .
Navamaṃ .
10. Khandhasuttaṃ
90.‘‘ Cattārome , bhikkhave , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame cattāro ?
Samaṇamacalo , samaṇapuṇḍarīko , samaṇapadumo , samaṇesu samaṇasukhumālo .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇamacalo hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sekho hoti appattamānaso , anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamāno viharati .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇamacalo hoti .
‘‘ Kathañca
M1.403 , bhikkhave , puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti ?Idha , bhikkhave , bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati –
‘ iti rūpaṃ , iti rūpassa samudayo , iti rūpassa atthaṅgamo ;
iti vedanā … pe … iti saññā … pe … iti saṅkhārā … pe … iti viññāṇaṃ , iti viññāṇassa samudayo , iti viññāṇassa atthaṅgamo ’ ti
V1.105 ;no ca kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati .
Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇapadumo hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati –
‘ iti rūpaṃ , iti rūpassa samudayo , iti rūpassa atthaṅgamo ;
iti vedanā … pe … iti saññā … pe … iti saṅkhārā … pe … iti viññāṇaṃ , iti viññāṇassa samudayo , iti viññāṇassa atthaṅgamo ’ ti
P2.91 ;aṭṭha ca vimokkhe kāyena phusitvā viharati
T2.119 .Evaṃ kho , bhikkhave , puggalo samaṇapadumo hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjati , appaṃ ayācito … pe … mameva taṃ , bhikkhave , sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti .
Ime kho , bhikkhave , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .
Dasamaṃ .
Macalavaggo catuttho .
Tassuddānaṃ –
Pāṇātipāto ca musā , avaṇṇakodhatamoṇatā ;
Putto saṃyojanañceva , diṭṭhi khandhena te dasāti .