Issues
選擇版本
Visuddhimagga-mahāṭīkā
Visuddhimagga-mahāṭīkā

3. Saṅghānussatikathāvaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Saṅghānussatikathāvaṇṇanā

154. Ariyasaṅghaguṇāti ārakattā kilesehi , anaye na iriyanato , aye ca iriyanato , sadevakena ca lokena ‘‘ saraṇan ’’ ti araṇīyato ariyo ca so saṅgho ca , ariyānaṃ vā saṅgho ariyasaṅgho , tassa guṇā .
155. Yaṃ sammāpaṭipadaṃ paṭipanno ‘‘ suṭṭhu paṭipanno ’’ ti vuccati .
Sā ariyamaggapaṭipadā paṭipakkhadhamme anivattidhamme katvā pajahanato payojanābhāvā sayampi anivattidhammā , adhigantabbassa ca nibbānassa ekaṃsato anulomīti .
Tato eva apaccanīkā , anudhammabhūtā ca , tassā ca paṭipannattā ariyasaṅgho ‘‘ suppaṭipanno ’’ ti vuttoti dassetuṃ ‘‘ suṭṭhu paṭipanno ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha ‘‘ anivattipaṭipadan ’’ ti iminā ujuppaṭipattiṃ dasseti .
Punappunaṃ nivattane hi sati ujuppaṭipatti na hoti .
‘‘ Anulomapaṭipadaṃ apaccanīkapaṭipadan ’’ tiV1.263 iminā ñāyappaṭipattiṃ .
Paṭipajjitabbassa hi nibbānassa anulomanena , apaccanīkatāya cassā ñāyato .
‘‘ Dhammānudhammapaṭipadan ’’ ti iminā sāmīcippaṭipattiṃ anucchavikabhāvadīpanato .
Etena paṭhamapadassa papañcaniddeso , itarāni tīṇi padānīti dasseti .
Tenāha ‘‘ yasmā panā ’’ tiādi .
Yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjanena kiccasiddhito ariyabhāvāvahaṃ savanaṃ sakkaccasavanaṃ nāmāti vuttaṃ ‘‘ sakkaccaṃ suṇantīti sāvakā ’’ ti , tena ariyā eva nippariyāyato satthu sāvakā nāmāti dasseti .
Sīladiṭṭhisāmaññatāyāti ariyena sīlena , ariyāya ca diṭṭhiyā samānabhāvena .
Ariyānañhi sīladiṭṭhiyo majjhe bhinnasuvaṇṇaṃ viya ninnānākaraṇaṃ maggenāgatattā .
TenaM1.279 te yattha katthaci ṭhitāpi saṃhatāva .
Tenāha ‘‘ saṅghātabhāvamāpanno ’’ ti .
Māyāsāṭheyyādipāpadhammasamucchedena uju .
Tato eva gomuttavaṅkābhāvena avaṅkā .
Candalekhāvaṅkābhāvena akuṭilā .
Naṅgalakoṭivaṅkābhāvena ajimhā .
Avaṅkādibhāvena vā uju .
Parisuddhaṭṭhena ariyā .
Apaṇṇakabhāvena ñāyati kamati nibbānaṃ , taṃ vā ñāyati paṭivijjhīyati etenāti ñāyo .
Vaṭṭadukkhaniyyānāya anucchavikattā .
Anurūpattā sāmīci opāyikātipi saṅkhaṃ samaññaṃ gatā sammāpaṭipatti , tāya samaṅgitāya suppaṭipannā ‘‘ sammā paṭipajjantī ’’ ti katvā .
Vattamānattho hi ayaṃ paṭipanna -saddo yathā ‘‘ sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno ’’ ti ( pu . pa .206).
Atītaṃ paṭipadan ti yathāvuttamaggasammāpaṭipattiṃ vadati .
Ubhayena ca sāmaññaniddesena ,‘‘ suppaṭipannā ca suppaṭipannā ca suppaṭipannā ’’ ti ekasesanayena vā gahitānaṃ samūho ‘‘ suppaṭipanno ’’ ti vuttoti dasseti .
Evaṃ ādipadatthaniddesabhāvena itarapadānaṃ atthaṃ vatvā idāni catunnampi padānaṃ avomissakaṃ atthaṃ dassetuṃ ‘‘ apicā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha yathānusiṭṭhan ti satthārā yathā anusiṭṭhaṃ , tathā anusāsanīanurūpanti attho .
Apaṇṇakapaṭipadan ti avirajjhanakapaṭipadaṃ , anavajjapaṭipattinti attho .
Ettha ca svākkhāte dhammavinaye apaṇṇakapaṭipadaṃ paṭipannattāti evaṃ sambandhitabbaṃ .
Purimapadena sambandhe dutiyapadaṃ na vattabbaṃ siyā , nanu ca dutiyapadena sambandhepi paṭhamaṃ padaṃ na vattabbaṃ siyāti ?
Na tassa paṭhamaṃ apekkhitattā .
Sā pana sāvakānaṃ apaṇṇakapaṭipadā yathānusiṭṭhaṃ paṭipadāti dassanatthaṃ ‘‘ yathānusiṭṭhaṃ paṭipannattā ’’ ti vattabbaṃV1.264 .
Ubhayassāpi vā suppaṭipannabhāvasādhanattā ubhayaṃ vuttaṃ .
Tathā hi pi-saddena ubhayaṃ samuccinoti .
Kilesajimhavasena antadvayagāhoti sabbaso taṃ pahāya sammāpaṭipadā kāyādivaṅkappahāyinī ujuppaṭipatti hotīti āha ‘‘ majjhimāya paṭipadāya … pe … ujuppaṭipanno ’’ ti .
Ñāyo nāma yuttappattapaṭipatti , nibbānañca , sabbasaṅkhārasamathatāya ādittaṃ celaṃ , sīsaṃ vā ajjhupekkhitvāpi paṭipajjitabbamevāti āha ‘‘ ñāyo vuccati nibbānan ’’ ti .
Nibbāyanakiriyāmukhena cettha nibbānaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃM1.280 , maggañāṇādīhi vā ñāyati paṭivijjhīyati sacchikarīyati cāti ñāyo nibbānan ti evamettha attho daṭṭhabbo .
Guṇasambhāvanāya parehi kayiramānaṃ paccupaṭṭhānādisāmīcikammaṃ arahantīti sāmīcikammārahā .
156. Yadidan ti antogadhaliṅgavacanabhedo nipātoti tassa vacanabhedena atthamāha ‘‘ yā imānī ’’ ti .
Evan ti pakāratthe nipāto , iminā pakārenāti attho .
Tena itarāni tīṇi yugaḷāni dassitāni hontīti āha ‘‘ evaṃ cattāri purisayugaḷāni hontī ’’ ti .
Etan ti etaṃ ‘‘ purisapuggalā ’’ ti bahuvacanavasena vuttaṃ padaṃ .
Purisā ca te puggalā ca purisapuggalā .
Tattha ‘‘ purisā ’’ ti iminā paṭhamāya pakatiyā gahaṇaṃ ,‘‘ puggalā ’’ ti pana dutiyāyapi sattasāmaññenāti evaṃ vā ettha attho daṭṭhabbo .
Catunnaṃ paccayānaṃ kīdisānaṃ ?
Ānetvā hunitabbānanti adhikārato pākaṭoyamattho .
Dātabban ti vā paccattavacanaṃ ‘‘ catunnaṃ paccayānan ’’ ti padaṃ apekkhitvā sāmivasena pariṇāmetabbaṃ , aññathā yesaṃ kesañci catunnaṃ paccayānaṃ ‘‘ āhunan ’’ ti samaññā siyā .
Āhunaṃ arahatīti vā āhuneyyo .
Sakkādīnampi vā āhavanan ti sakkādīhipi diyyamānaṃ dānaṃ .
Yattha hutaṃ mahapphalan ti yasmiṃ āvahanīyaggimhi hutaṃ dadhiādi āhuneyyaggigahapataggidakkhiṇeyyaggīsu hutato uḷāraphalanti tesaṃ brāhmaṇānaṃ laddhi .
Hutan ti dinnaṃ .
Nikāyantareti sabbatthikavādinikāye .
Ṭhapetvā 165 teti te piyamanāpe ñātimitte apanetvā , tesaṃ adatvāti adhippāyo .
Esa eso .
Ekabuddhantare ca dissatīti ekasmiṃ buddhantare vītivatte dissati .
Ca -saddena kadāci asaṅkhyeyyepi kappe vītivatteti dasseti .
Abbokiṇṇan ti paṭipakkhehi avomissaṃ , kiriyāvisesakañcetaṃ .
Piyamanāpattakaradhammā nāma sīlādayo , te ariyasaṅghe suppatiṭṭhitā .
Ayaṃ hettha adhippāyo – ñātimittā vippayuttā na cirasseva samāgacchanti , anavaṭṭhitā ca tesu piyamanāpatā , na evamariyasaṅgho .
Tasmā saṅghova pāhuneyyoti .
Pubbakāran ti aggakiriyaṃ .
Sabbappakārenāti ādaragāravabahumānādinā , deyyadhammassa sakkaccakaraṇādināM1.281 ca sabbena pakārena .
Svāyaṃ pāhavanīya -saddo ‘‘ pāhuneyyo ’’ ti vuccati pariyāyabhāvena .
Dakkhanti etāya sattā yathādhippetāhi sampattīhi vaḍḍhantīti dakkhiṇā .
Tathābhāvakaraṇena dakkhiṇaṃ arahati .
Yathā uḷārātivipuludrayalābhena visodhitaṃ nāma hoti , evaṃ dakkhiṇā vipulaphalatāyāti vuttaṃ ‘‘ mahapphalakaraṇatāya visodhetī ’’ ti .
Puññatthikehi añjali karaṇīyā etthāti añjalikaraṇīyo .
Yadipi pāḷiyaṃ ‘‘ anuttaran ’’ ti vuttaṃ .
Natthi ito uttaraṃ visiṭṭhanti hi anuttaraṃ .
Samampissa pana natthīti dassento ‘‘ asadisan ’’ ti āha .
Khittaṃ vuttaṃ bījaṃ mahapphalabhāvakaraṇena tāyati rakkhati , khipanti vapanti ettha bījānīti vā khettaṃ , kedārādi , khettaṃ viya khettaṃ , puññānaṃ khettaṃ puññakkhettaṃ .
Sesaṃ buddhānussatiyaṃ vuttanayānusārena veditabbaṃ .