9. Rukkhamūlikaṅgakathāvaṇṇanā
32. Channan ti
V1.92 iṭṭhakāchadanādīhi chāditaṃ , āvasathanti attho .Sīmantarikarukkhoti dvinnaṃ rājūnaṃ rajjasīmāya ṭhitarukkho .
Tattha hi tesaṃ rājūnaṃ balakāyo upagantvā antarantarā yuddhaṃ kareyya , corāpi pāripanthikā samosarantā bhikkhussa sukhena nisīdituṃ na denti .
Cetiyarukkho ‘‘ devatādhiṭṭhito ’’ ti manussehi sammatarukkho pūjetuṃ upagatehi manussehi avivitto hoti .
Niyyāsarukkho sajjarukkhādi .
Vaggulirukkho vaggulinisevito .
Sīmantarikarukkhādayo saparissayā , dullabhavivekā cāti āha ‘‘ ime rukkhe vivajjetvā ’’ ti .
Paṇṇasaṭan ti
M1.99 rukkhato patitapaṇṇaṃ .Paṭicchanne ṭhāne nisīditabbaṃ rukkhamūlikabhāvassa paṭicchādanatthaṃ .
Channe vāsakappanā dhammassavanādīnamatthāyapi hoti .
Tasmā ‘‘ jānitvā aruṇaṃ uṭṭhāpitamatte ’’ ti vuttaṃ .
Abhiṇhaṃ tarupaṇṇavikāradassanenāti abhikkhaṇaṃ tarūsu , tarūnaṃ vā paṇṇesu vikārassa khaṇabhaṅgassa dassanena .
Senāsanamaccherakammārāmatānan ti āvāsamacchariyanavakammaratabhāvānaṃ .
Devatāhīti rukkhadevatāhi .
Tāpi hi rukkhaṭṭhavimānesu vasantiyo rukkhesu vasanti .
Ayampi rukkheti sahavāsitā .
Vaṇṇitoti ‘‘ appāni cevā ’’ tiādinā pasaṃsito .
‘‘ Rukkhamūlasenāsanaṃ nissāya pabbajjā ’’ ti ( mahāva .73,128) evaṃ nissayoti ca bhāsito .
Abhirattāni taruṇakāle , nīlāni majjhimakāle , paṇḍūni jiṇṇakāle .
Patitāni milāyanavasena .
Evaṃ passanto tarupaṇṇāni paccakkhato eva niccasaññaṃ panūdati pajahati , aniccasaññā evassa saṇṭhāti .
Yasmā bhagavato jātibodhidhammacakkapavattanaparinibbānāni rukkhamūleyeva jātāni , tasmā vuttaṃ ‘‘ buddhadāyajjaṃ rukkhamūlan ’’ ti .
Iti rukkhamūlikaṅgakathāvaṇṇanā .