Issues
選擇版本
Visuddhimagga-mahāṭīkā
Visuddhimagga-mahāṭīkā

Pañcavasīkathāvaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Pañcavasīkathāvaṇṇanā

78. Vasanaṃ vasīti dhātuniddesatāya kiriyāniddesoti adhippāyenāha ‘‘ vasiyo ’’ ti , yathāruci pavattiyoti attho .
Āvajjanāya vasī , āvajjanāvasena vā vasī āvajjanavasī .
Jhānaṃ āvajjituṃ yattha yattha padese icchā yatthicchakaṃ .
Yadā yadā , yasmiṃ yasmiṃ vā jhānaṅge icchā yadicchakaṃ .
Yāva yāva icchā yāvadicchakaṃ , da-kāro padasandhikaro .
‘‘ Yāvā ’’ ti ca idaṃ bahūnaṃ javanavārānaṃ nirantaraṃ viya tathāpavattanaṃ sandhāya vuttaṃ , na ekameva .
So hi paricchinnacittakkhaṇoti .
Āvajjanāya dandhāyitattaṃ natthīti vuttanayena yattha katthaci ṭhāne yadā yadāM1.179 yaṃ kiñci jhānaṅgaṃ āvajjentassa yathicchitaṃ kālaṃ āvajjanāya āvajjanappavattiyā dandhāyitattaṃ vitthāyitattaṃ , cirāyitattaṃ vā natthi .
Evaṃ āvajjanavasī siddhā nāma hotīti attho .
Sesāti vuṭṭhānaadhiṭṭhānapaccavekkhaṇāvasiyo .
Aṅgasamudāyabhāvato jhānassa jhāne āvajjanavasiṃ nipphādetukāmena paṭipāṭiyā jhānaṅgāni āvajjetabbānīti āha ‘‘ paṭhamaṃ vitakkaṃ āvajjayato ’’ ti .
Yadipi āvajjanamevettha icchitaṃ āvajjanavasiyā adhippetattā , āvajjanāya pana uppannāya javanehi bhavitabbaṃ .
Tāni ca kho āvajjanatapparatāya cittābhinīhārassa yathāvajjitajhānaṅgārammaṇāni katipayāneva honti , na paripuṇṇānīti vuttaṃ ‘‘ vitakkārammaṇāneva cattāri pañca vā javanāni javantī ’’ ti .
Cattāri tikkhindriyassa .
Pañca nātitikkhindriyassāti daṭṭhabbaṃ .
Nirantaran ti visabhāgehi nirantaraṃ .
Ayaṃ panāti bhavaṅgadvayantaritā catujavanacittā yathāvuttā āvajjanavasī .
Aññesaṃ vā dhammasenāpatiādīnaṃ .
Evarūpe kāleti uṭṭhāya samuṭṭhāya lahutaraṃ āvajjanavasīnibbattanakāle .
Sā ca kho ittarā parittakālā , na satthu yamakamahāpāṭihāriye viyaV1.168 ciratarappabandhavatī .
Tathā hi taṃ sāvakehi asādhāraṇaṃ vuttaṃ .
Adhigamena samaṃ sasampayuttassa jhānassa sammā āpajjanaṃ paṭipajjanaṃ samāpajjanaṃ , jhānasamaṅgitā .
Sīghan ti ettha samāpajjitukāmatānantaraṃ dvīsu bhavaṅgesu uppannesu bhavaṅgaṃ upacchinditvā uppannāvajjanānantaraṃ samāpajjanaṃ sīghaṃ samāpajjanasamatthatā .
Ayañca matthakappattā samāpajjanavasī satthu dhammadesanāyaṃ labbhati .
Yaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ so kho ahaṃ , aggivessana , tassā eva kathāya pariyosāne tasmiṃyeva purimasmiṃ samādhinimitte ajjhattameva cittaṃ saṇṭhapemi sannisādemi ekodiṃ karomi samādahāmi yenassudaṃ niccakappaṃ viharāmī ’’ ti ( ma . ni .1.387).
Ito sīghatarā hi samāpajjanavasī nāma natthi .
Juṇhāya rattiyā navoropitehi kesehi kapotakandarāyaṃ viharantassa āyasmato sāriputtassa yakkhena mahantampi pabbatakūṭaṃ padāletuṃ samatthe pahāre sīse dinne samāpajjanampettha nidassetabbaṃ .
Tathā hi vakkhati ‘‘ tadā thero tassa paharaṇasamaye samāpattiṃ appesī ’’ ti ( visuddhi .2.374).
Pāḷiyaṃ pana ‘‘ aññataraṃ samādhiṃ samāpajjitvā nisinno ’’ ti ( udā .34) vuttaṃ .
Ime pana therāM1.180 ‘‘ samāpattito vuṭṭhānasamakālaṃ tena pahāro dinno ’’ ti vadanti .
Accharāmattan ti aṅguliphoṭamattaṃ khaṇaṃ .
Ṭhapetun ti setu viya sīghasotāya nadiyā oghaṃ vegena pavattituṃ adatvā yathāvuttakkhaṇaṃ jhānaṃ ṭhapetuṃ samatthatā .
Abhibhuyya ṭhapanaṃ , adhiṭṭhānaṃ viyāti vā adhiṭṭhānaṃ .
Tattha vasī adhiṭṭhānavasī .
Tatheva lahuṃ vuṭṭhātun ti accharāmattaṃ vā dasaccharāmattaṃ vā lahuṃ khaṇaṃ jhānasamaṅgī hutvā jhānato vuṭṭhātuṃ samatthatā .
Bhavaṅgacittuppattiyeva hettha jhānato vuṭṭhānaṃ nāma .
Ettha ca yathā ‘‘ ettakameva khaṇaṃ jhānaṃ ṭhapessāmī ’’ ti pubbaparikammavasena adhiṭṭhānasamatthatā adhiṭṭhānavasī , evaṃ ‘‘ ettakameva khaṇaṃ jhānasamaṅgī hutvā jhānato vuṭṭhahissāmī ’’ ti pubbaparikammavasena vuṭṭhānasamatthatā vuṭṭhānavasī veditabbā , yā samāpatti ‘‘ vuṭṭhānakusalatā ’’ ti vuccati .
Tadubhayadassanatthan ti adhiṭṭhānavuṭṭhānavasīdassanatthaṃ .
Tatthāti tasmiṃ nimmitapabbate tassa vivare .
Kiñcāpi ekaṃyeva taṃ abhiññācittaṃ yena pabbataṃ nimmineyya , abhiññāpādakassa pana jhānassa lahutaraṃ ṭhapanaṃ , vuṭṭhānañca idha nidassitanti daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Ettakā iddhimantā ekaṃ upaṭṭhākaṃ garuḷato rakkhituṃ na sakkhiṃsū ’’ ti gārayhā assāma .
ĀvajjanānantarānītiV1.169 āvajjanavasībhāvāya yathākkamaṃ vitakkādīnaṃ jhānaṅgānaṃ āvajjanāya parato yāni javanāni pavattāni , tāni tesaṃ paccavekkhaṇāni .
Yadaggena āvajjanavasīsiddhi , tadaggena paccavekkhaṇāvasīsiddhi veditabbā .