Cattālīsakammaṭṭhānavaṇṇanā
47. Saṅkhātaniddesatoti
M1.130 saṅkhātānaṃ ‘‘ cattālīsāyā ’’ ti saṅkhyāvasena gahitānaṃ uddiṭṭhānaṃ niddesato .‘‘ Ettha ettakāni upacārajjhānāvahāni , ettakāni appanājjhānāvahānī ’’ ti upacārappanāvahato .
‘‘ Ettakāni ekajjhānikāni , ettakāni dukatikajjhānikāni , ettakāni sakalajjhānikānī ’’ ti jhānappabhedato .
‘‘ Etesu aṅgasamatikkamo , etesu ārammaṇasamatikkamo ’’ ti evaṃ samatikkamato .
‘‘ Ettakānettha vaḍḍhetabbāni , ettakāni na vaḍḍhetabbānī ’’ ti vaḍḍhanāvaḍḍhanato .
Ārammaṇatoti sabhāvadhammanimittanavattabbavasena , calitācalitavasena ca ārammaṇavibhāgato .
Bhūmitoti kāmāvacarādibhūmivibhāgato .
Gahaṇatoti diṭṭhādivasena gahaṇavibhāgato .
Paccayatoti āruppādīnaṃ yathārahaṃ paccayabhāvato .
Cariyānukūlatoti rāgacariyādīnaṃ anukūlabhāvato .
Kammaṭṭhānānīti ārammaṇabhāvena yogakammassa pavattiṭṭhānāni .
Catukkajjhānikāti catubbidharūpāvacarajjhānavanto , tesaṃ ārammaṇabhūtāti attho .
Catukkanayavasena cetaṃ vuttaṃ .
Tikacatukkajjhānikesūti tikajjhānikesu purimesu brahmavihāresu , catukkajjhānikesu ānāpānakasiṇesu .
Sesesūti vuttāvasesesu ekavīsatiyā kammaṭṭhānesu .
Dibbacakkhunā diṭṭhahadayarūpassa sattassa cittaṃ ādikammiko cetopariyañāṇena paricchindituṃ sakkoti , na itarassāti kasiṇapharaṇaṃ cetopariyañāṇassa paccayo hoti .
Tena vuttaṃ ‘‘ parasattānañca cetasā cittamaññātuṃ samattho hotī ’’ ti .
Okāsena paricchinnattāti attano ṭhitokāsena paricchinnattā .
Tathā uggahakosallassa sampāditattā paricchinnākāreneva tāni upatiṭṭhanti , tasmā na tattha vaḍḍhanāti adhippāyo .
Sace pana koci vaḍḍheyya , na tena koci guṇoti dassento āha ‘‘ ānisaṃsābhāvā cā ’’ ti .
‘‘ Tesu panā ’’ tiādinā tameva ānisaṃsābhāvaṃ vivarati .
Yasmā vaḍḍhitesu kuṇaparāsiyeva vaḍḍhati , avaḍḍhitepi kāmarāgavikkhambhanā
V1.122 hotiyeva , tasmā ānisaṃsābhāvo .Vibhūtāti vipulārammaṇatāya supākaṭā , vaḍḍhitanimittatāya appamāṇārammaṇabhāvena paribyattāti attho .
Kevalan ti
M1.131 sakalaṃ anavasesaṃ .‘‘ Pathaviṃ iman ’’ ti vacanaṃ upaṭṭhānākārena vuttaṃ , na nimittassa vaḍḍhanenāti adhippāyo .
Lābhittāti sātisayaṃ lābhitāya , ukkaṃsagatavasibhāvatoti attho .
Thero hi paramāya vasipattiyā assamaṇḍale assaṃ sārento viya yattha tattha nisinnopi ṭhitopi taṃ jhānaṃ samāpajjateva .
Tenassa samantato nimittaṃ vaḍḍhitaṃ viya upaṭṭhāsi .
Tena vuttaṃ ‘‘ sabbadisāsū ’’ tiādi .
Vuttāti dhammasaṅgahe vuttā .
Mahanteti vipule .
Ninnathalādivasena hi ekadese aṭṭhatvā samantato gahaṇavasena sakalasarīre nimittaṃ gaṇhantassa taṃ mahantaṃ hoti .
Mahante vā sarīre .
Appaketi sarīrassa ekadese nimittaṃ gaṇhātīti yojanā .
Appake vā khuddake dārakasarīre .
Etan ti asubhanimittaṃ .
Ādīnavan ti ‘‘ asubharāsi eva vaḍḍhati , na ca koci ānisaṃso ’’ ti vuttaṃ ādīnavaṃ .
Sesānipi na vaḍḍhetabbānīti saṅkhepato vuttamatthaṃ upapattito vivarituṃ ‘‘ kasmā ’’ tiādi vuttaṃ .
Picupiṇḍādivasena upaṭṭhahantampi nimittaṃ vātasaṅghātasannissayanti katvā vuttaṃ ‘‘ vātarāsiyeva vaḍḍhatī ’’ ti .
Okāsena paricchinnan ti nāsikaggamukhanimittādiokāsena saparicchedaṃ .
Vāyokasiṇavaḍḍhane viya na ettha koci guṇo , kevalaṃ vātavaḍḍhanamevāti āha ‘‘ sādīnavattā ’’ ti .
Tesan ti brahmavihārānaṃ .
Nimittan ti ārammaṇaṃ .
Na ca tena attho atthīti tena sattarāsivaḍḍhanena pathavīkasiṇādivaḍḍhane viya kiñci payojanaṃ natthi .
Pariggahavasenāti apariggahitassa bhāvanāvisayassa pariggahavasena , na nimittavaḍḍhanavasena .
Tenāha ‘‘ ekāvāsadviāvāsādinā ’’ tiādi .
Etthāti brahmavihārabhāvanāyaṃ .
Yadayan ti yaṃ paṭibhāganimittaṃ ayaṃ yogī .
Sīmāsambhedeneva hettha upacārajjhānuppatti , na nimittuppattiyā .
Yadi evaṃ kathaṃ parittādiārammaṇatā jhānassāti āha ‘‘ parittaappamāṇārammaṇatāpettha pariggahavasenā ’’ ti , katipaye satte pariggahetvā pavattā mettādayo parittārammaṇā , bahuke appamāṇārammaṇāti attho .
Ākāsaṃ kasiṇugghāṭimattā na vaḍḍhetabbanti yojanā .
Vakkhati vā yaṃ tena sambandhitabbaṃ .
Parikappajameva ārammaṇaṃ vaḍḍhetuṃ sakkā , na itaranti āha ‘‘ na hi sakkā sabhāvadhammaṃ
V1.123 vaḍḍhetun ’’ tiM1.132 .Āruppānaṃ parittaappamāṇārammaṇatā parittakasiṇugghāṭimākāse , vipulakasiṇugghāṭimākāse ca pavattiyā veditabbā .
Sesāni buddhānussatiādīni dasa kammaṭṭhānāni .
Animittattāti paṭibhāganimittābhāvā .
Paṭibhāganimittārammaṇānīti paṭibhāganimittabhūtāni ārammaṇāni .
Sesāni aṭṭhārasa .
Sesāni chāti cattāro brahmavihārā , ākāsānañcāyatanaṃ , ākiñcaññāyatananti imāni sesāni cha .
Vissandamānapubbatāya vipubbakaṃ .
Paggharamānalohitatāya lohitakaṃ .
Kimīnaṃ pacalanena puḷuvakaṃ , calitārammaṇaṃ vuttaṃ .
Vātapānavivarādīhi antopaviṭṭhassa sūriyālokādikassa calanākāro paññāyatīti obhāsamaṇḍalārammaṇa mpi calitārammaṇaṃ vuttaṃ .
Pubbabhāgeti paṭibhāganimittappavattiyā pubbabhāge .
Sannisinnamevāti santaṃ niccalameva .
Devesūti kāmāvacaradevesu , tattha asubhānaṃ paṭikūlassa ca āhārassa abhāvato .
Assāsapassāsānaṃ brahmaloke abhāvato ‘‘ ānāpānassati cā ’’ ti vuttaṃ .
Diṭṭhenāti diṭṭhena vatthunā kāraṇabhūtena .
Gahetabbānīti uggahetabbāni , uppādetabbauggahanimittānīti attho .
Tenāha ‘‘ pubbabhāge ’’ tiādi .
Tassāti kāyagatāsatiyā .
Ucchusassādīnaṃ pattesu pacalamānavaṇṇaggahaṇamukhena vā tassa gahetabbattā vuttaṃ ‘‘ vāyokasiṇaṃ diṭṭhaphuṭṭhenā ’’ ti .
Na ādikammikena gahetabbānīti ādikammikena na gahetabbāni , bhāvanārambhavasena na paṭṭhapetabbāni , heṭṭhime tayo brahmavihāre , kasiṇesu rūpāvacaracatutthajjhānañca anadhigantvā sampādetuṃ asakkuṇeyyattā .
Imesu pana kammaṭṭhānesūti ettha kammaṭṭhānaggahaṇena yathārahaṃ ārammaṇānaṃ , jhānānañca gahaṇaṃ veditabbaṃ .
Sukhavihārassāti diṭṭhadhammasukhavihārassa .
‘‘ Ekādasa kammaṭṭhānāni anukūlānī ’’ ti ujuvipaccanīkavasena cetaṃ vuttaṃ .
Evaṃ sesesupi .
Vakkhati hi ‘‘ sabbañcetan ’’ tiādi .
Anukūlāni rāgavikkhambhanassa upāyabhāvato .
Aṭṭha anukūlānīti yojanā .
Evaṃ sesesu .
Ekan ti idaṃ anussatiapekkhaṃ anussatīsu ekanti , na mohacaritavitakkacaritāpekkhaṃ tesaṃ aññassāpi anukūlassa alabbhanato
V1.124 .‘‘ Saddhācaritassa
M1.133 purimā cha anussatiyo ’’ ti idaṃ atisappāyavasena vuttaṃ .Imasseva ujuvipaccanīkaṃ imassa atisappāyanti gahetabbassa visesassa abhāvato sabbacaritānaṃ anukūlāni .
Parittan ti sarāvamattaṃ , appamāṇan ti tato adhikapamāṇaṃ .
Parittaṃ vā suppasarāvamattaṃ , appamāṇaṃ adhikapamāṇaṃ khalamaṇḍalādikasiṇabhāvena pariggahitaṃ .
Cattāro dhammāti cattāro manasikaraṇīyā dhammā .
Uttarīti sīlasampadā , kalyāṇamittatā , sappāyadhammassavanaṃ , vīriyaṃ ;
paññāti imesu pañcasu dhammesu patiṭṭhānato upari .
Asubhāti asubhabhāvanā ekādasasu asubhakammaṭṭhānesu bhāvanānuyogā .
Mettāti anodhiso , odhiso vā pavattā mettābhāvanā .
Ānāpānassatīti soḷasavatthukā ānāpānassatisamādhibhāvanā .
Vitakkupacchedāyāti micchāvitakkānaṃ upacchindanatthāya .
Aniccasaññāti ‘‘ sabbe saṅkhārā aniccā ’’ ti ( a . ni .3.137; dha . pa .277; mahāni .27) evaṃ pavattā aniccānupassanā .
Asmimānasamugghātāyāti ‘‘ asmī ’’ ti uppajjanakassa navavidhassāpi mānassa samucchindanāya .
Ettha hi ekasseva cattāro dhammā bhāvetabbā vuttā , na ekassa catucariyatāya .
Tena viññāyati ‘‘ sabbānipi kammaṭṭhānāni sabbākusalavikkhambhanāni sabbakusalaparibrūhanānī ’’ ti .
Ekasseva satta kammaṭṭhānāni vuttāni , na cāyasmā rāhulo sabbacaritoti adhippāyo .
Vacanamatteti ‘‘ asukakammaṭṭhānaṃ asukacaritassa anukūlan ’’ ti evaṃ vuttavacanamatte .
Adhippāyoti tathāvacanassa adhippāyo .
So pana ‘‘ sabbañcetan ’’ tiādinā vibhāvito eva .
48.‘‘ Piyo garū ’’ tiādinā ( a . ni .7.37) vuttappakāraṃ kalyāṇamittaṃ .
‘‘ Attano pattacīvaraṃ sayameva gahetvā ’’ tiādinā vuttanayena upasaṅkamitvā .
Somanassameva uppajjati ‘‘ evaṃ bahuparissayoyaṃ attabhāvo ṭhāneyeva mayā niyyātito ’’ ti .
Tenāha ‘‘ yathā hī ’’ tiādi .
Atajjanīyoti na tajjetabbo na niggahetabbo .
Svāyaṃ atajjanīyabhāvo dovacassatāya vā siyā , ācariye aniviṭṭhapematāya vāti tadubhayaṃ dassetuṃ ‘‘ dubbaco vā ’’ tiādi vuttaṃ .
Yo hi ācariyena tajjiyamāno kopañca dosañca apaccayañca pātukaroti , yo vā ‘‘ kimassa
M1.134V1.125 santike vāsenā ’’ ti pakkamati , ayaṃ duvidhopi atajjanīyo .Dhammenāti ovādānusāsanidhammena .
Gūḷhaṃ ganthan ti kammaṭṭhānaganthaṃ , saccapaṭiccasamuppādādisahitaṃ gambhīraṃ suññatāpaṭisaṃyuttañca .
Tumhākamatthāyāti vutteti ‘‘ sataporise papāte patanena tumhākaṃ koci attho hotī ’’ ti kenaci vutte .
Ghaṃsentoti ‘‘ manussakakkena tumhākaṃ koci attho ’’ ti vutte ghaṃsento niravasesaṃ attabhāvaṃ khepetuṃ ussaheyyaṃ .
‘‘ Mama assāsapassāsanirundhanena tumhākaṃ koci rogavūpasamādiko attho atthī ’’ ti kenaci vutte .
Tīhipi bhikkhūhi ācariye bhattipavedanamukhena vīriyārambho eva pavedito .
49. Aññattha pavattitvāpi cittaṃ āgamma yattha seti , so tassa āsayo ‘‘ migāsayo ’’ viya , āsayo eva ajjhāsayo .
So duvidho vipanno , sampannoti .
Tattha vipanno sassatādimicchābhinivesanissito .
Sampanno duvidho vaṭṭanissito , vivaṭṭanissitoti .
Tesu vivaṭṭanissito ajjhāsayo ‘‘ sampannajjhāsayenā ’’ ti idhādhippeto .
Idāni naṃ vibhāgena dassetuṃ ‘‘ alobhādīnaṃ vasenā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha chahākārehīti alubbhanādīhi chahi ākārehi .
Sampannajjhāsayenāti pubbabhāgiyānaṃ sīlasampadādīnaṃ sādhanavasena , lokuttarānaṃ upanissayabhāvena ca sampanno ajjhāsayo etassāti sampannajjhāsayo , tena .
Alobhādayo hi anekadosavidhamanato , anekaguṇāvahato ca sattānaṃ bahukārā visesato yogino .
Tathā hi alobhādayo maccheramalādīnaṃ paṭipakkhabhāvena pavattanti .
Vuttaṃ hetaṃ ( dha . sa . aṭṭha .1 mūlarāsīvaṇṇanā )–
‘‘ Alobho maccheramalassa paṭipakkho , adoso dussīlyamalassa , amoho kusalesu dhammesu abhāvanāya .
Alobho cettha dānahetu , adoso sīlahetu , amoho bhāvanāhetu .
Tesu ca alobhena anadhikaṃ gaṇhāti luddhassa adhikaggahaṇato , adosena anūnaṃ duṭṭhassa ūnaggahaṇato , amohena aviparītaṃ mūḷhassa viparītaggahaṇato .
‘‘ Alobhena
M1.135 cettha vijjamānaṃ dosaṃ dosato dhārento dose pavattati , luddho hi dosaṃ paṭicchādeti .Adosena vijjamānaṃ guṇaṃ guṇato dhārento guṇe pavattati , duṭṭho hi guṇaṃ makkheti .
Amohena yāthāvasabhāvaṃ yāthāvasabhāvato dhārento yāthāvasabhāve pavattati
V1.126 , mūḷho hi tacchaṃ ‘ atacchan ’ ti , atacchañca ‘ tacchan ’ ti gaṇhāti .Alobhena ca piyavippayogadukkhaṃ na hoti luddhassa piyasabbhāvato , piyavippayogāsahanato ca , adosena appiyasampayogadukkhaṃ na hoti duṭṭhassa appiyasabbhāvato , appiyasampayogāsahanato ca , amohena icchitālābhadukkhaṃ na hoti , amūḷhassa hi ‘ taṃ kutettha labbhā ’ ti evamādipaccavekkhaṇasabbhāvato .
‘‘ Alobhena cettha jātidukkhaṃ na hoti alobhassa taṇhāpaṭipakkhato , taṇhāmūlakattā ca jātidukkhassa , adosena jarādukkhaṃ na hoti tikkhadosassa khippaṃ jarāsambhavato , amohena maraṇadukkhaṃ na hoti , sammohamaraṇañhi dukkhaṃ , na ca taṃ amūḷhassa hoti .
Alobhena ca gahaṭṭhānaṃ , amohena pabbajitānaṃ , adosena pana sabbesampi sukhasaṃvāsatā hoti .
‘‘ Visesato cettha alobhena pettivisaye upapatti na hoti , yebhuyyena hi sattā taṇhāya pettivisayaṃ upapajjanti , taṇhāya ca paṭipakkho alobho .
Adosena niraye upapatti na hoti , dosena hi caṇḍajātitāya dosasadisaṃ nirayaṃ upapajjanti , dosassa ca paṭipakkho adoso .
Amohena tiracchānayoniyaṃ nibbatti na hoti , mohena hi niccasammūḷhaṃ tiracchānayoniṃ upapajjanti , mohapaṭipakkho ca amoho .
Etesu ca alobho rāgavasena upagamanassa abhāvakaro , adoso dosavasena apagamanassa , amoho mohavasena amajjhattabhāvassa .
‘‘ Tīhipi
M1.136 cetehi yathāpaṭipāṭiyā nekkhammasaññā abyāpādasaññā avihiṃsāsaññāti imā tisso , asubhasaññā appamāṇasaññā dhātusaññāti imā ca tisso saññāyo honti .Alobhena pana kāmasukhallikānuyogaantassa , adosena attakilamathānuyogaantassa parivajjanaṃ hoti , amohena majjhimāya paṭipattiyā paṭipajjanaṃ .
Tathā alobhena abhijjhākāyaganthassa pabhedanaṃ hoti , adosena byāpādakāyaganthassa , amohena sesaganthadvayassa .
Purimāni ca dve satipaṭṭhānāni purimānaṃ dvinnaṃ ānubhāvena , pacchimāni pacchimasseva ānubhāvena ijjhanti .
‘‘ Alobho
V1.127 cettha ārogyassa paccayo hoti , aluddho hi lobhanīyampi asappāyaṃ na sevati , tena arogo hoti .Adoso yobbanassa , aduṭṭho hi valitapalitāvahena dosagginā aḍayhamāno dīgharattaṃ yuvā hoti .
Amoho dīghāyukatāya , amūḷho hi hitāhitaṃ ñatvā ahitaṃ parivajjento , hitañca paṭisevamāno dīghāyuko hoti .
‘‘ Alobho cettha bhogasampattiyā paccayo cāgena bhogapaṭilābhato , adoso mittasampattiyā mettāya mittānaṃ paṭilābhato , aparihānato ca , amoho attasampattiyā , amūḷho hi attano hitameva karonto attānaṃ sampādeti .
Alobho ca dibbavihārassa paccayo hoti , adoso brahmavihārassa , amoho ariyavihārassa .
‘‘ Alobhena cettha sakapakkhesu sattasaṅkhāresu nibbuto hoti tesaṃ vināsena abhisaṅgahetukassa dukkhassa abhāvā , adosena parapakkhesu , aduṭṭhassa hi verīsupi verisaññāya abhāvato , amohena udāsīnapakkhesu amūḷhassa sabbābhisaṅgatāya abhāvato .
‘‘ Alobhena
M1.137 ca aniccadassanaṃ hoti , luddho hi upabhogāsāya aniccepi saṅkhāre aniccato na passati .Adosena dukkhadassanaṃ , adosajjhāsayo hi pariccattaāghātavatthupariggaho saṅkhāreyeva dukkhato passati .
Amohena anattadassanaṃ , amūḷho hi yāthāvagahaṇakusalo apariṇāyakaṃ khandhapañcakaṃ apariṇāyakato bujjhati .
Yathā ca etehi aniccadassanādīni , evaṃ etepi aniccadassanādīhi honti .
Aniccadassanena hi alobho hoti , dukkhadassanena adoso , anattadassanena amoho .
Ko hi nāma ‘ aniccamidan ’ ti sammā ñatvā tassatthāya pihaṃ uppādeyya , saṅkhāre vā ‘ dukkhan ’ ti jānanto aparampi accantatikhiṇaṃ kodhadukkhaṃ uppādeyya , attasuññatañca bujjhitvā puna sammohaṃ āpajjeyyā ’’ ti .
Tena vuttaṃ ‘‘ pubbabhāgiyānaṃ sīlasampadādīnaṃ sādhanavasena lokuttarānaṃ , upanissayabhāvena ca sampanno ajjhāsayo etassāti sampannajjhāsayo ’’ ti .
Tenāha ‘‘ evaṃ tissannaṃ bodhīnaṃ aññataraṃ pāpuṇātī ’’ ti .
Idāni
V1.128 te ajjhāsaye pāḷiyāva vibhāvetuṃ ‘‘ yathāhā ’’ tiādi vuttaṃ .Tattha chāti gaṇanaparicchedo .
Ajjhāsayāti paricchinnadhammanidassanaṃ .
Ubhayaṃ pana ekajjhaṃ katvā chabbidhā ajjhāsayāti attho .
Bodhisattāti bujjhanakasattā , bodhiyā vā niyatabhāvena sattā laggā , adhimuttā tanninnā tappoṇāti attho .
Bodhiparipākāya saṃvattantīti yathābhinīhāraṃ attanā pattabbabodhiyā paripācanāya bhavanti .
Alobhajjhāsayāti alubbhanākārena pavattaajjhāsayā , ādito ‘‘ kathaṃ nu kho mayaṃ sabbattha , sabbadā ca aluddhā eva hessāmā ’’ ti , majjhe ca alubbhanavaseneva , pacchā ca tasseva rocanavasena pavattaajjhāsayā .
Lobhe dosadassāvinoti lubbhanalakkhaṇe lobhe sabbappakārena ādīnavadassāvino .
Idaṃ tassa ajjhāsayassa ekadesato brūhanākāradassanaṃ .
Lobhe hi ādīnavaṃ , alobhe ca ānisaṃsaṃ passantassa alobhajjhāsayo parivaḍḍhati , svāyaṃ tattha ādīnavānisaṃsadassanavidhi vibhāvitoyeva .
Sesapadesupi iminā nayena attho veditabbo .
Ayaṃ
M1.138 pana viseso – nekkhamman ti idha pabbajjā .Paviveko tadaṅgaviveko , vikkhambhanaviveko , kāyaviveko , cittaviveko ca .
Nissaraṇaṃ nibbānaṃ .
Sabbabhavagatīsūti sabbesu bhavesu , sabbāsu ca gatīsu .
Tadadhimuttatāyāti yadatthaṃ bhāvanānuyogo , yadatthā ca pabbajjā , tadadhimuttena .
Tenevāha ‘‘ samādhādhimuttenā ’’ tiādi .
50.‘‘ Kiṃ caritosī ’’ ti pucchito sace ‘‘ na jānāmī ’’ ti vadeyya ,‘‘ ke vā te dhammā bahulaṃ samudācarantī ’’ ti pucchitabbo .
Kiṃ vāti kiṃ asubhaṃ vā anussatiṭṭhānaṃ vā aññaṃ vā .
Kiṃ te manasi karoto phāsu hotīti cittassa ekaggabhāvena sukhaṃ hoti .
Cittaṃ namatīti pakatiyāva abhirativasena namati .
Evamādīhīti ādi -saddena iriyāpathādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo .
Tepi hi na sabbassa ekaṃsato byabhicārino eva .
Tathā hi samudācāro pucchitabbo vutto .
‘‘ Asukañca asukañca manasikāravidhiṃ katipayadivasaṃ anuyuñjāhī ’’ ti ca vattabbo .
‘‘ Pakatiyā uggahitakammaṭṭhānassā ’’ ti idaṃ yaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetukāmo , tattha sajjhāyavasena vā manasikāravasena vā kataparicayaṃ sandhāya vuttaṃ .
Ekaṃ dve nisajjānīti ekaṃ vā dve vā uṇhāsanāni .
Sajjhāyaṃ kāretvā attano sammukhāva adhīyāpetvā dātabbaṃ , so ce aññattha gantukāmoti adhippāyo .
Tenāha ‘‘ santike vasantassā ’’ ti .
Āgatāgatakkhaṇe kathetabbaṃ , pavattiṃ sutvāti adhippāyo .
Pathavīkasiṇan ti
V1.129 pathavīkasiṇakammaṭṭhānaṃ .Katassāti katassa kasiṇassa .
Taṃ taṃ ākāran ti ācariyena kammaṭṭhāne vuccamāne padapadatthādhippāyaopammādikaṃ attano ñāṇassa paccupaṭṭhitaṃ taṃ taṃ ākāraṃ , yaṃ yaṃ nimittanti vuttaṃ .
Upanibandhitvāti upanetvā nibaddhaṃ viya katvā , hadaye ṭhapetvā apamussantaṃ katvāti attho .
Evaṃ suṭṭhu upaṭṭhitassatitāya nimittaṃ gahetvā tattha sampajānakāritāya sakkaccaṃ suṇantena .
Tan ti taṃ yathāvuttaṃ suggahitaṃ nissāya .
Itarassāti tathā agaṇhantassa .
Sabbākārenāti kassacipi pakārassa tattha asesitattā vuttaṃ .
Kammaṭṭhānaggahaṇaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .
Iti tatiyaparicchedavaṇṇanā .