Uddhumātakādipadatthavaṇṇanā
102.‘‘ Aviññāṇakāsubhesū ’’ ti
M1.201V1.189 idaṃ uddhumātakādīnaṃ sabhāvadassanavasena vuttaṃ .Tasmā bhūtakathanamattaṃ daṭṭhabbaṃ , na saviññāṇakaasubhassa akammaṭṭhānabhāvato .
Tathā hi vakkhati ‘‘ na kevalaṃ matasarīran ’’ tiādi ( visuddhi .1.122).
Uddhaṃ jīvitapariyādānāti jīvitakkhayato upari maraṇato paraṃ .
Samuggatenāti uṭṭhitena .
Uddhumātattāti uddhaṃ uddhaṃ dhumātattā sūnattā .
Uddhumātameva uddhumātakan ti ka -kārena padavaḍḍhanamāha anatthantarato yathā ‘‘ pītakaṃ lohitakan ’’ ti .
Paṭikkūlattāti jigucchanīyattā .
Kucchitaṃ uddhumātaṃ uddhumātakan ti kucchanatthe vā ayaṃ ka -kāroti dassetuṃ vuttaṃ yathā ‘‘ pāpako kittisaddo abbhuggacchatī ’’ ti ( mahāva .285; pari .325; dī . ni .2.149; a . ni .5.213).
Tathārūpassāti ‘‘ bhastā viya vāyunā ’’ tiādinā yathārūpaṃ vuttaṃ , tathārūpassa .
Setarattehi paribhinnaṃ vimissitaṃ nīlaṃ vinīlaṃ , purimavaṇṇavipariṇāmabhūtaṃ vā nīlaṃ vinīlaṃ .
Paribhinnaṭṭhānesu kākakaṅkādīhi .
Vissandamānapubban ti vissavantapubbaṃ , tahaṃ tahaṃ paggharantapubbanti attho .
Apadhāritan ti vivaṭaṃ ugghāṭitaṃ .
Khittan ti chaḍḍitaṃ , soṇasiṅgālādīhi visuṃ katvā khādanena sarīrasaṅghātato luñcitvā tahaṃ tahaṃ chaḍḍitaṃ .
Vividhaṃ khittanti vikkhittaṃ .
Purimanayenāti ‘‘ vividhaṃ khittan ’’ tiādinā pubbe vuttanayena .
Satthena hanitvāti verīhi khaggakaravālādinā
V1.190 satthena paharitvā .Vuttanayenāti ‘‘ aññena hatthan ’’ tiādinā pubbe vuttanayena .
Abbhantarato nikkhamantehi kimīhi paggharantakimikulaṃ puḷavakanti āha ‘‘ kimiparipuṇṇassā ’’ ti .
Uddhumātakādīni
M1.202 āmakasusānādīsu chaḍḍitāsubhāni .Nissāyāti paṭicca tānipi ārabbha .
Nimittānan ti uggahapaṭibhāganimittānaṃ .
Etāneva uddhumātakādīneva nāmāni .