问题
选择版本
Visuddhimagga-mahāṭīkā
Visuddhimagga-mahāṭīkā

Pakiṇṇakakathāvaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Pakiṇṇakakathāvaṇṇanā

121. UjupaṭipakkhenaM1.215V1.202 pahīnabhāvaṃ sandhāyāha ‘‘ suvikkhambhitarāgattā ’’ ti .
Asubhappabhedoti uddhumātakādiasubhavibhāgo .
Sarīrasabhāvappattivasenāti sarīrassa attano sabhāvūpagamanavasena .
Sarīrañhi vinassamānaṃ aññarūpena ṭhitassa rakkhasassa viya sabhāvappattivaseneva vinassati .
Rāgacaritabhedavasenāti rāgacaritavibhāgavasena .
Yadi sarīrasabhāvappattivasena ayamasubhappabhedo vutto , mahāsatipaṭṭhānādīsu ( dī . ni .2.372 ādayo ; ma . ni .1.105 ādayo ) kathaṃ navappabhedoti ?
So sarasato eva sabhāvappattivasena vutto , ayaṃ pana parūpakkamenāpi .
Tattha ca idhāgatesu dasasu asubhesu ekaccāneva gahitāni , aṭṭhikañca pañcavidhā vibhattaṃ .
Tāni ca vipassanāvasena , imāni samathavasenāti pākaṭoyaṃ bhedoti .
Imesaṃ pana dassanampi asubhabhāvasāmaññena satipi avisesato rāgacaritānaṃ sappāyabhāve yaṃ vuttaṃ ‘‘ rāgacaritabhedavasena cā ’’ ti , taṃ vibhajitvā dassetuṃ ‘‘ visesato ’’ tiādi vuttaṃ .
Sūnabhāvena susaṇṭhitampi sarīraṃ dussaṇṭhitameva hotīti uddhumātakasarīre saṇṭhānavipattiṃ dīpetīti āha ‘‘ sarīrasaṇṭhānavipattippakāsanato ’’ ti .
Saṇṭhānasampattiyaṃ ratto saṇṭhānarāgī , tassa sappāyaṃ saṇṭhānarāgassa vikkhambhanupāyabhāvato .
Kāyo eva kāyavaṇo , tattha paṭibaddhassa nissitassa .
Susirabhāvappakāsanatoti susirassa vivarassa atthibhāvappakāsanato .
Sarīre ghanabhāvarāginoti sarīre aṅgapaccaṅgānaṃ thirabhāvaṃ paṭicca uppajjanakarāgavato .
Vikkhepappakāsanatoti soṇasiṅgālādīhi ito cito ca vikkhepassa pakāsanato aṅgapaccaṅgalīlārāgino sappāyaṃ .
Īdisānaṃ kira anavaṭṭhitarūpānaṃ avayavānaṃ ko līḷāvilāsoti virāgasambhavato .
Saṅghātabhedavikārappakāsanatoti saṅghātassa aṅgapaccaṅgānaṃ saṃhatabhāvassa susambandhatāya bhedo eva vikāro saṅghātabhedavikāro , tassa pakāsanato .
Lohitaṃ makkhitaṃ hutvā paṭikkūlabhāvo lohitamakkhitapaṭikkūlabhāvo , tassa pakāsanato .
Mamattarāginoti ‘‘ mama ayan ’’ ti uppajjanakarāgavato .
Dantasampattirāginoti dantasampattiyaṃ rajjanasīlassa .
KasmāM1.216 panettha uddhumātakādike paṭhamajjhānameva uppajjati , na dutiyādīnīti anuyogaṃV1.203 manasi katvā āha ‘‘ yasmā panā ’’ tiādi .
Aparisaṇṭhitajalāyāti sotavasena pavattiyā samantato aṭṭhitajalāya asannisinnasalilāya .
Arittabalenāti pājanadaṇḍabalena .
Dubbalattā ārammaṇassāti paṭikkūlabhāvena attani cittaṃ ṭhapetuṃ asamatthabhāvo ārammaṇassa dubbalatā .
Paṭikkūle hi ārammaṇe sarasato cittaṃ pavattituṃ na sakkoti , abhiniropanalakkhaṇena pana vitakkena abhiniropiyamānameva cittaṃ ekaggataṃ labhati .
Na vinā vitakkenāti vitakkarahitāni dutiyādijjhānāni tattha patiṭṭhaṃ na labhanti .
Tenāha ‘‘ vitakkabalenevā ’’ tiādi .
Yadi paṭikkūlabhāvato uddhumātādiārammaṇe dutiyādijjhānāni na pavattanti , evaṃ sante paṭhamajjhānenāpi tattha na uppajjitabbaṃ .
Na hi tattha pītisomanassānaṃ sambhavo yuttoti codanaṃ sandhāyāha ‘‘ paṭikkūlepi ca etasmin ’’ tiādi .
Tattha ānisaṃsadassāvitānīvaraṇasantāparogavūpasamānaṃ yathākkamaṃ pupphacchaḍḍaka , vamanavirecanaupamā yojetabbā .
122. Yathāvuttakāraṇena dasadhā vavatthitampi sabhāvato ekavidhamevāti dassetuṃ ‘‘ dasavidhampi cetan ’’ tiādiṃ vatvā svāyaṃ sabhāvo yathā aviññāṇakesu , evaṃ saviññāṇakesupi labbhateva .
Tasmā tatthāpi yonisomanasikāravato bhāvanā ijjhatevāti dassento ‘‘ tadetaṃ iminā lakkhaṇenā ’’ tiādimāha .
Etthāti etasmiṃ jīvamānakasarīre .
Alaṅkārenāti paṭijagganapubbakena alaṅkaraṇena .
Na paññāyati pacurajanassāti adhippāyo .
Atirekatisataaṭṭhikasamussayaṃ dantaṭṭhikehi saddhiṃ , tehi pana vinā ‘‘ timattāni aṭṭhisatānī ’’ ti ( visuddhi .1.190) kāyagatāsatiyaṃ vakkhati .
Chiddāvachiddan ti khuddānukhuddachiddavantaṃ .
Medakathālikā medabharitabhājanaṃ .
Niccuggharitapaggharitan ti niccakālaṃ upari , heṭṭhā ca vissavantaṃ .
Vemattan ti nānattaṃ .
Nānāvatthehīti nānāvaṇṇehi vatthehi .
Hiriyā lajjāya kopanato vināsanato hirikopinaṃ , uccārapassāvamaggaṃ .
Yāthāvasarasan ti yathābhūtaṃ sabhāvaṃ .
Yāthāvato rasīyati ñāyatīti hi raso , sabhāvo .
Ratin ti abhiratiṃ abhiruciṃ .
AttasinehasaṅkhātenaM1.217 rāgena rattā attasineharāgarattā .
Vihaññamānenāti icchitālābhena vighātaṃ āpajjantena .
Kiṃsukan ti pālibhaddakaṃ , palāsoti keci , simbalīti apare .
Atilolupoti ativiya lolasabhāvoV1.204 .
Adun ti etaṃ .
Nan ti kesādisarīrakoṭṭhāsaṃ .
Mucchitāti mohitā , mucchāpāpikāya vā taṇhāya vasena mucchaṃ pattā .
Sabhāvan ti paṭikkūlabhāvaṃ .
Ukkarūpamoti uccārapassāvaṭṭhānasamo , vaccakūpasamo vā .
Cakkhubhūtehīti cakkhuṃ pattehi paṭiladdhapaññācakkhukehi , lokassa vā cakkhubhūtehi .
Allacammapaṭicchannoti allacammapariyonaddho .
Dabbajātikenāti uttarimanussadhamme paṭiladdhuṃ bhabbarūpena .
Yattha yattha sarīre , sarīrassa vā yattha yattha koṭṭhāse .
Nimittaṃ gahetvāti asubhākārassa suṭṭhu sallakkhaṇavasena yathā uggahanimittaṃ uppajjati , evaṃ uggaṇhanavasena nimittaṃ gahetvā , uggahanimittaṃ uppādetvāti attho .
Kammaṭṭhānaṃ appanaṃ pāpetabban ti yathāladdhe uggahanimitte kammaṃ karontena paṭibhāganimittaṃ uppādetvā upacārajjhāne ṭhitena tameva bhāvanaṃ ussukkāpentena asubhakammaṭṭhānaṃ appanaṃ pāpetabbaṃ .
Adhigatappano hi paṭhamajjhāne ṭhito tameva jhānaṃ pādakaṃ katvā vipassanaṃ ārabhitvā saṅkhāre sammasanto nacirasseva sabbāsave khepetīti .
Asubhakammaṭṭhānaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .
Iti chaṭṭhaparicchedavaṇṇanā .