问题
选择版本
Visuddhimagga-mahāṭīkā
Visuddhimagga-mahāṭīkā

Sīlasaṃkilesavodānavaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Sīlasaṃkilesavodānavaṇṇanā

21. SaṃkilissatiM1.83V1.77 tenāti saṃkileso .
Ko pana soti āha ‘‘ khaṇḍādibhāvo sīlassa saṃkileso ’’ ti .
Vodāyati visujjhati etenāti vodānaṃ , akhaṇḍādibhāvo .
Lābhayasādīti ādi -saddena ñātiaṅgajīvitādīnaṃ saṅgaho .
Sattasu āpattikkhandhesu ādimhi vā ante vā vemajjheti ca idaṃ tesaṃ uddesādipāḷivasena vuttaṃ .
Na hi añño koci āpattikkhandhānaṃ anukkamo atthi .
Khaṇḍan ti khaṇḍavantaṃ , khaṇḍitaṃ vā .
Chiddan ti etthāpi eseva nayo .
Pariyante chinnasāṭako viyāti vatthante , dasante vā chinnavatthaṃ viya .
Evan ti idāni vuccamānākārena .
Methunasaṃyogavasenāti rāgapariyuṭṭhānena sadisabhāvāpattiyā mithunānaṃ idanti methunaṃ , nibandhanaṃ .
Methunavasena samāyogo methunasaṃyogo .
Idha pana methunasaṃyogo viyāti methunasaṃyogo , tassa vasena .
Idhāti imasmiṃ loke .
Ekaccoti eko .
Samaṇo vā brāhmaṇo vāti pabbajjāmattena samaṇo vā jātimattena brāhmaṇo vā .
Dvayaṃdvayasamāpattin ti dvīhi dvīhi samāpajjitabbaṃ , methunanti attho .
Na heva kho samāpajjatīti sambandho .
Ucchādanaṃ ubbattanaṃ .
Sambāhanaṃ parimaddanaṃ .
Sādiyatīti adhivāseti .
Tadassādetīti taṃ ucchādanādiṃ abhiramati .
Nikāmetīti icchati .
Vittin ti tuṭṭhiṃ .
Idampi khoti ettha idan ti yathāvuttaṃ sādiyanādiṃ khaṇḍabhāvādivasena ekaṃ katvā vuttaṃ .
Pi -saddo vakkhamānaṃ upādāya samuccayattho .
Kho -saddo avadhāraṇattho .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yadetaṃ brahmacārīpaṭiññassa asatipi dvayaṃdvayasamāpattiyaṃ mātugāmassa ucchādananhāpanasambāhanasādiyanādi , idampi ekaṃsena tassa brahmacariyassa khaṇḍādibhāvāpādanato khaṇḍampi chiddampi sabalampi kammāsampīti .
Evaṃ pana khaṇḍādibhāvāpattiyā so aparisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati , na parisuddhaṃ , saṃyutto methunasaṃyogena , na visaṃyutto .
Tato cassa na jātiādīhi parimuttīti dassento ‘‘ ayaṃ vuccatī ’’ tiādimāha .
Sañjagghatīti kilesavasena mahāhasitaṃ hasati .
Saṃkīḷatīti kāyasaṃsaggavasena kīḷati .
Saṃkelāyatīti sabbaso mātugāmaṃ kelāyantoM1.84 viharati .
Cakkhunāti attano cakkhunā .
Cakkhun ti mātugāmassa cakkhuṃ .
Upanijjhāyatīti upecca nijjhāyati oloketi .
Tirokuṭṭāti kuṭṭassaV1.78 parato .
Tathā tiropākārā .
Mattikāmayā bhitti kuṭṭaṃ , iṭṭhakāmayā pākāroti vadanti .
Yā kāci vā bhitti porisato diyaḍḍharatanuccappamāṇā kuṭṭaṃ , kuṭṭato adhiko pākāro .
Assāti brahmacārīpaṭiññassa .
Pubbeti vatasamādānato pubbe .
Kāmaguṇehīti kāmakoṭṭhāsehi .
Samappitan ti suṭṭhu appitaṃ sahitaṃ .
Samaṅgībhūtan ti samannāgataṃ .
Paricārayamānan ti kīḷantaṃ , upaṭṭhahiyamānaṃ vā .
Paṇidhāyāti patthetvā .
Sīlenātiādīsu yamaniyamādisamādānavasena sīlaṃ .
Avītikkamavasena vataṃ .
Ubhayampi sīlaṃ .
Dukkaracariyavasena pavattitaṃ vataṃ .
Taṃtaṃakiccasammatato vā nivattilakkhaṇaṃ sīlaṃ .
Taṃtaṃsamādānavato vesabhojanakiccakaraṇādivisesapaṭipatti vataṃ .
Sabbathāpi dukkaracariyā tapo .
Methunavirati brahmacariyaṃ .
Sabbasoti anavasesato , sabbesaṃ vā .
Abhedenāti avītikkamena .
Aparāya ca pāpadhammānaṃ anuppattiyā , guṇānaṃ uppattiyā saṅgahitoti yojanā .
Tattha kujjhanalakkhaṇo kodho .
Upanandhanalakkhaṇo upanāho .
Paresaṃ guṇamakkhanalakkhaṇo makkho .
Yugaggāhalakkhaṇo paḷāso .
Parasampattiusūyanalakkhaṇā issā .
Attasampattinigūhanalakkhaṇaṃ macchariyaṃ .
Santadosapaṭicchādanalakkhaṇā māyā .
Asantaguṇasambhāvanalakkhaṇaṃ sāṭheyyaṃ .
Cittassa thaddhabhāvalakkhaṇo thambho .
Karaṇuttariyalakkhaṇo sārambho .
Unnatilakkhaṇo māno .
Abbhunnatilakkhaṇo atimāno .
Majjanalakkhaṇo mado .
Cittavosaggalakkhaṇo pamādo .
Ādi -saddena lobhamohaviparītamanasikārādīnaṃ saṅgaho .
Idāni ‘‘ akhaṇḍādibhāvo panā ’’ tiādinā vuttamevatthaṃ pākaṭataraṃ kātuṃ ‘‘ yāni hī ’’ tiādimāha .
Tattha anupahatānīti anupaddutāni .
Vivaṭṭūpanissayatāya taṇhādāsabyato mocanena bhujissabhāvakaraṇaṃ .
Aviññūnaṃ appamāṇattā vuttaṃ ‘‘ viññūhi pasatthattā ’’ ti .
Samādhisaṃvattanaṃ vā etesaṃ payojanaṃ , samādhisaṃvattane vā niyuttānīti samādhisaṃvattanikāni .
Niddānena sassasampatti viya paṭipakkhavigamena sīlasampadā , sā ca tatthaM1.85 sati dosadassaneti āha ‘‘ sīlavipattiyā ca ādīnavadassanenā ’’ ti .
Nisammakārīnaṃ payojanagarukatāya diṭṭhaguṇeyeva sammāpaṭipattīti vuttaṃ ‘‘ sīlasampattiyā ca ānisaṃsadassanenā ’’ ti .
TatthaV1.79 sīlavipattiyā ādīnavo sīlasampadāya heṭṭhā dassitaānisaṃsapaṭipakkhato veditabbo , taṃ suviññeyyanti avitthāretvā pakārantarehi dassetuṃ ‘‘ apicā ’’ ti āraddhaṃ .
Tattha yathā sīlasampadā sattānaṃ manuññabhāvakāraṇaṃ , evaṃ sīlavipatti amanuññabhāvakāraṇanti āha ‘‘ dussīlo … pe … devamanussānan ’’ ti .
Ananusāsanīyo jigucchitabbato .
Dukkhitoti sañjātadukkho .
Vippaṭisārīti ‘‘ akataṃ vata me kalyāṇan ’’ tiādinā paccānutāpī .
Dubbaṇṇoti guṇavaṇṇena , kāyavaṇṇena ca virahito .
Assāti dussīlassa .
Samphassitānaṃ dukkho dukkhāvaho samphasso etassāti dukkhasamphasso .
Guṇānubhāvābhāvato appaṃ agghatīti appaggho .
Anekavassagaṇikagūthakūpo viyāti anekavassasamūhe sañcitukkārāvāṭo viya .
Dubbisodhano sodhetuṃ asakkuṇeyyo .
Chavālātaṃ chavaḍāhe santajjanummukkaṃ .
Ubhato paribāhiroti sāmaññato , gihibhogato ca parihīno .
Sabbesaṃ verī , sabbe vā verī etassāti sabbaverī , so eva sabbaveriko , puriso .
Saṃvāsaṃ nārahatīti asaṃvāsāraho .
Saddhammeti paṭipattisaddhamme , paṭivedhasaddhamme ca .
‘‘ Aggikkhandhapariyāye vuttadukkhabhāgitāyā ’’ ti saṅkhepena vuttamatthaṃ vitthārato dassetuṃ ‘‘ dussīlānañhī ’’ tiādi āraddhaṃ .
Pañcakāmaguṇaparibhogasukhe , parehi kayiramānavandanamānanādisukhe ca assādena gadhitacittā pañcakāma … pe … gadhitacittā , tesaṃ .
Te yathāvuttasukhassādā paccayā etassāti tappaccayaṃ .
Dukkhanti sambandho .
Passatha noti passatha nu , api passatha .
Mahantan ti vipulaṃ .
Aggikkhandhan ti aggisamūhaṃ .
Ādittan ti padittaṃ .
Sampajjalitan ti samantato pajjalitaṃ acchivipphuliṅgāni muccantaṃ .
Sajotibhūtan ti sapabhaṃ samantato uṭṭhitāhi jālāhi ekappabhāsamudayabhūtaṃ .
Taṃ kiṃ maññathāti taṃ idāni mayā vuccamānamatthaṃ kiṃ maññathāti anumatigahaṇatthaṃ pucchati .
Āliṅgetvāti upagūhitvā .
Upanisīdeyyāti teneva āliṅganena upecca nisīdeyya .
Yadatthamettha satthā aggikkhandhāliṅganaṃ , kaññāliṅganañca ānesi , tamatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ ārocayāmī ’’ tiādimāhaM1.86 .
Tattha ārocayāmīti āmantemi .
Voti tumhe .
Paṭivedayāmīti pabodhemi .
Dussīlassāti nissīlassa sīlavirahitassa .
Pāpadhammassāti dussīlattā eva hīnajjhāsayatāya lāmakasabhāvassa .
Asucisaṅkassarasamācārassāti aparisuddhakāyasamācārāditāya asucissa hutvā saṅkāya saritabbasamācārassa .
Dussīlo hi kiñcideva asāruppaṃ disvā ‘‘ idaṃV1.80 asukena kataṃ bhavissatī ’’ ti paresaṃ āsaṅkanīyova hoti , kenacideva vā karaṇīyena mantayante bhikkhū disvā ‘‘ kacci nu kho ime mayā kataṃ kammaṃ jānitvā mantentī ’’ ti attanoyeva saṅkāya saritabbasamācāroti .
Paṭicchannakammantassāti lajjitabbatāya paṭicchādetabbakammantassa .
Assamaṇassāti na samaṇassa .
Salākaggahaṇādīsu ‘‘ ahampi samaṇo ’’ ti micchāpaṭiññāya samaṇapaṭiññassa .
Aseṭṭhacāritāya abrahmacārissa .
Uposathādīsu ‘‘ ahampi brahmacārī ’’ ti micchāpaṭiññāya brahmacāripaṭiññassa .
Pūtinā kammena sīlavipattiyā anto anupaviṭṭhattā antopūtikassa .
Chahi dvārehi rāgādikilesānuvassanena tintattā avassutassa .
Sañjātarāgādikacavarattā , sīlavantehi chaḍḍetabbattā ca kasambujātassa .
Aggikkhandhūpamāya hīnūpamabhūtāyāti attho .
Tenāha bhagavā –
‘‘ etadeva tassa varan ’’ ti .
Bhagavā dukkhaṃ dassetvā dukkhaṃ dassetīti sambandho .
Vāḷarajjuyāti vāḷehi katarajjuyā .
Sā hi kharatarā hoti .
Ghaṃseyyāti padhaṃsanavasena ghaṃseyya .
Teladhotāyāti telena nisitāya .
Paccorasmin ti patiurasmiṃ urābhimukhaṃ , uramajjheti adhippāyo .
Ayosaṅkunāti saṇḍāsena .
Pheṇuddehakan ti pheṇaṃ uddehetvā , anekavāraṃ pheṇaṃ uṭṭhapetvāti attho .
Aggikkhandhāliṅganadukkhatopi adhimattadukkhatāya kaṭukabhūtaṃ dukkhaṃ phalaṃ etassāti aggikkhandhāliṅganadukkhādhikadukkhakaṭukaphalaṃ .
Kāmasukhaṃ avijahato bhinnasīlassa dussīlassa kuto tassa sukhaṃ natthevāti adhippāyo .
Sādaneti sādiyane .
Yan ti añjalikammasādanaṃ .
Asīlinoti dussīlassa .
Upahatan ti sīlabyasanena upaddutaṃ .
Khatan ti kusalamūlānaṃ khaṇanena khataṃ , khaṇitaṃ vā guṇaṃ sarīreti adhippāyo .
Sabbabhayehīti attānuvādādisabbabhayehi .
Upacārajjhānaṃ upādāya sabbehi adhigamasukhehi .
VuttappakāraviparītatotiM1.87 sīlavipattiyaṃ vuttākārapaṭipakkhato ‘‘ manāpo hoti devamanussānan ’’ tiādinā .
Kāyagandhopi pāmojjaṃ , sīlavantassa bhikkhuno .
Karoti api devānan ti ettha ‘‘ gandho isīnaṃ ciradikkhitānan ’’ tiādikā ( jā .2.17.55) gāthā vitthāretabbā .
Avighātīti appaṭighātī .
Vadhabandhādiparikilesā diṭṭhadhammikā āsavā upaddavā .
Samparāyikadukkhānaṃ mūlaṃ nāma dussīlyaṃ .
Antamatikkantaṃ accantaṃ , accantaṃ santā accantasantāV1.81 kilesapariḷāhasaṅkhātadarathānaṃ abhāvena sabbadā santā .
Ubbijjitvāti ñāṇutrāsena uttasitvā .
Vodāpetabban ti visodhetabbaṃ .
Sīlaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .
Iti paṭhamaparicchedavaṇṇanā .