Ciraṭṭhitisampādanavaṇṇanā
76. Lakkhaṭṭhāne ṭhitaṃ sarena vālaṃ vijjhatīti vālavedhī .
Idha pana anekadhā bhinnassa vālassa aṃsuṃ vijjhanto ‘‘ vālavedhī ’’ ti adhippeto .
Tena
M1.176 vālavedhinā .Sūdenāti bhattakārena .
‘‘ Ākārā pariggahetabbā ’’ ti saṅkhepato vuttamatthaṃ vivarituṃ ‘‘ yathā hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha sukusaloti suṭṭhu cheko .
Dhanuggahoti issāso .
Kamman ti yogyaṃ .
Akkantapadānan ti vijjhanakāle akkamanavasena pavattapadānaṃ .
Ākāran ti dhanujiyāsarānaṃ gahitākāraṃ .
Pariggaṇheyyāti upadhāreyya .
Bhojanasappāyādayoti ādi -saddo avuttākārānampi saṅgāhako daṭṭhabbo .
Tena utubhāvanānimittādīnampi pariggaṇhanaṃ vuttaṃ hoti .
Tasmin ti tasmiṃ taruṇasamādhimhi .
Bhattāran ti
V1.165 sāminaṃ , bhattavetanādīhi posakanti attho .Parivisantoti bhojento .
Tassa ruccitvā bhuñjanākāraṃ sallakkhetvā tassa upanāmentoti yojanā .
Ayampi yogī .
Adhigatakkhaṇe bhojanādayo ākāreti pubbe jhānassa adhigatakkhaṇe kiccasādhake bhojanādigate ākāre .
Gahetvāti pariggahetvā sallakkhetvā .
Naṭṭhe naṭṭhe samādhimhi punappunaṃ appanāya .
Mahānasavijjāparicayena paṇḍito .
Tattha visadañāṇatāya byatto .
Ṭhānuppattikakaosallayogena kusalo .
Nānaccayehīti nānaccayehi nānāsabhāvehi , nānārasehīti attho .
Tenāha ‘‘ ambilaggehī ’’ tiādi .
Sūpehīti byañjanehi .
Ambilaggehīti ambilakoṭṭhāsehi , ye vā ambilarasā hutvā aggabhūtā , tehi caturambilādimissehi .
Esa nayo tittakaggā dīsupi .
Khārikehīti vātiṅgaṇakaḷīrādimissehi .
Nimittan ti ākāraṃ ruccanavasena bhuñjanākāraṃ .
Uggaṇhātīti uparūpari gaṇhāti upadhāreti .
Imassa vā sūpeyyassa atthāya hatthaṃ abhiharati .
Abhihārānan ti abhimukhena haritabbānaṃ paṇṇākārānaṃ , pūjābhihārānaṃ vā .
Nimittaṃ uggaṇhātīti ‘‘ evaṃ me cittaṃ samāhitaṃ ahosī ’’ ti nimittaṃ gaṇhāti sallakkheti .
Samādhiparipanthānan ti samādhissa paripanthabhūtānaṃ .
Dhammānan ti kāmacchandādinīvaraṇadhammānaṃ .
Suvisodhitattāti suṭṭhu visodhitattā , vikkhambhanavaseneva sammadeva pahīnattāti attho .
Kāmādīnavapaccavekkhaṇādīhīti ādi -saddena asubhamanasikāranekkhammānisaṃsapaccavekkhaṇādīni saṅgaṇhāti .
Nekkhammaguṇadassanenāpi
M1.177 hi tassa vibandhabhūte kāmacchande ādīnavo visesato pākaṭo hotīti .Kāyaduṭṭhullan ti kāyadarathaṃ sāraddhakāyataṃ .
Tena kāyacittānaṃ sārambhanimittassa byāpādanīvaraṇassa na visodhanamāha .
Ārambhadhātumanasikārādīti ādi -saddena vīriyasambojjhaṅganimittānaṃ , ālokasaññādīnañca saṅgaho daṭṭhabbo .
Samathanimittamanasikārādīti ādi -saddena samādhisambojjhaṅgaṭṭhāniyānaṃ dhammānaṃ saṅgaho daṭṭhabbo .
Aññepi samādhiparipantheti vicikicchāṭṭhāniye , madamānādike ca sandhāyāha .
Āsayan ti vasanakasusiraṃ .
Suparisuddhan ti āsaṅkanīyattābhāvena suṭṭhu parisuddhaṃ .
Etthāha – nanu cāyaṃ pageva kāmādīnavaṃ paccavekkhitvā samathapaṭipadaṃ paṭipanno upacārakkhaṇeyeva jhānena nīvaraṇāni vikkhambhitāni , atha kasmā puna kāmādīnavapaccavekkhaṇādi gahitanti ?
Saccametaṃ .
Taṃ pana pahānamattanti jhānassa ciraṭṭhitiyā atisayapahānatthaṃ puna gahitaṃ .
Uddhacca
V1.166 middhan ti kukkuccaṃ , thinañca tadekaṭṭhatāya gahitamevāti katvā vuttaṃ .Suddhantagatoti suparisuddhapariyantaṃ sabbaso visodhitakoṇapariyantaṃ uyyānaṃ gato .
Tahiṃ rameti tasmiṃ jhāne rameyya divasabhāgampi jhānasamaṅgī eva bhaveyya .
Cittabhāvanāvepullatthan ti samādhibhāvanāya vipulabhāvāya .
Yathā hi bhāvanāvasena nimittassa uppatti , evamassa bhāvanāvaseneva vaḍḍhanampi .
Tasmā ekaṅgulādivasena nimittaṃ vaḍḍhentassa punappunaṃ bahulīkārena jhānaṃ bhāvanāpi vuddhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjati .
Tena vuttaṃ ‘‘ cittabhāvanāvepullatthañca yathāladdhaṃ paṭibhāganimittaṃ vaḍḍhetabban ’’ ti .
Tassāti paṭibhāganimittassa .