8. Āraññikaṅgakathāvaṇṇanā
31. Gāmantasenāsanaṃ
V1.91 pahāya araññe aruṇaṃ uṭṭhāpetabban ti ettha gāmantaṃ , araññañca sarūpato dassetuṃ ‘‘ tattha saddhiṃ upacārenā ’’ tiādi āraddhaṃ .Tattha gāmapariyāpannattā gāmantasenāsanassa ‘‘ gāmoyeva gāmantasenāsanan ’’ ti vuttaṃ .
Yo koci satthopi gāmo nāmāti sambandho .
Indakhīlāti ummārā .
Tassāti leḍḍupātassa .
Vinayapariyāyena araññalakkhaṇaṃ adinnādānapārājike ( pārā .92) āgataṃ .
Tattha hi ‘‘ gāmā vā araññā vā ’’ ti anavasesato avahāraṭṭhānapariggahe tadubhayaṃ asaṅkarato dassetuṃ ‘‘ ṭhapetvā gāmañcā ’’ tiādi vuttaṃ .
Gāmūpacāro hi loke gāmasaṅkhameva gacchatīti .
Nippariyāyato pana gāmavinimuttaṃ ṭhānaṃ araññameva hotīti abhidhamme ( vibha .529) gāmā ‘‘ nikkhamitvā bahi indakhīlā , sabbametaṃ araññan ’’ ti vuttaṃ .
Suttantikapariyāyena āraññakasikkhāpade ( pārā .654)‘‘ pañcadhanusatikaṃ pacchiman ’’ ti āgataṃ āraññikaṃ bhikkhuṃ sandhāya .
Na hi so vinayapariyāyike ‘‘ araññe vasanato āraññiko pantasenāsano ’’ ti sutte vutto .
Ayañca suttasaṃvaṇṇanāti idha sabbattha suttantakathāva
M1.98 pamāṇaṃ .Tasmā tattha āgatameva lakkhaṇaṃ gahetabbanti dassento ‘‘ taṃ āropitena ācariyadhanunā ’’ tiādinā minanavidhiṃ āha .
Teneva hi majjhimaṭṭhakathānayova ( ma . ni . aṭṭha .1.296) idamettha pamāṇan ti ca vutto .
Tato tato maggan ti tattha tattha khuddakamaggaṃ pidahati .
Dhutaṅgasuddhikena dhutaṅgasodhanapasutena .
Yathāparicchinne kāleti ukkaṭṭhassa tayopi utū , majjhimassa dve , mudukassa eko utu .
Tatthapi dhutaṅgaṃ na bhijjati saussāhattā .
Nipajjitvā gamissāmāti cittassa sithilabhāvena dhutaṅgaṃ bhijjatīti vuttaṃ .
Araññasaññaṃ manasi karontoti ‘‘ ahaṃ vivekavāsaṃ vasissāmi , yathāladdhova kāyaviveko sātthako kātabbo ’’ ti manasikārasabbhāvato ‘‘ bhabbo … pe … rakkhitun ’’ ti vuttaṃ .
Assa āraññikassa cittaṃ na vikkhipanti āpāthamanupagamanato .
Vigatasantāso hoti vivekaparicayato .
Jīvitanikantiṃ jahati bahuparissaye araññe nivāseneva maraṇabhayassa dūrīkaraṇato .
Pavivekasukharasaṃ assādeti anubhavati janasaṃsaggābhāvato .
Ārādhayantoti anunayanto .
Yathānusiṭṭhaṃ paṭipattiyā vivekassa adhiṭṭhānabhāvato āraññikaṅgayogino vāhanasadisanti katvā vuttaṃ ‘‘ avasesadhutāyudho ’’ ti , avasiṭṭhadhutadhammāyudhoti attho .
Iti āraññikaṅgakathāvaṇṇanā .