问题
选择版本
Visuddhimagga-mahāṭīkā
Visuddhimagga-mahāṭīkā

Dhutaṅgapakiṇṇakakathāvaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Dhutaṅgapakiṇṇakakathāvaṇṇanā

37. Sekkhaputhujjanānaṃ vasena siyā kusalāni , khīṇāsavānaṃ vasena siyā abyākatāniV1.97 .
Tattha sekkhaputhujjanā paṭipattipūraṇatthaṃ , khīṇāsavā phāsuvihāratthaṃ dhutaṅgāni pariharanti .
Akusalampi dhutaṅgan ti akusalacittenāpi dhutaṅgasevanā atthīti adhippāyo .
Taṃ na yuttaṃ , yena akusalacittena pabbajitassa āraññikattaṃ , taṃ dhutaṅgaṃ nāma na hoti .
Kasmā ?
Lakkhaṇābhāvato .
Yaṃ hidaṃ kilesānaṃ dhunanato dhutassa puggalassa , ñāṇassa , cetanāya vā aṅgattaṃ , na taṃ akusaladhammesu sambhavati .
Tasmā araññavāsādimattena āraññikādayo tāva hontu , āraññikaṅgādīni pana na hontīti imamatthaṃ dassetuṃ ‘‘ na mayan ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha imānīti dhutaṅgāni .
Vuttaṃ heṭṭhā vacanatthaniddese .
Na ca akusalena koci dhuto nāma hoti , kilesānaṃ dhunanaṭṭhenāti adhippāyo .
Yassa bhikkhuno etāni samādānāni aṅgāni , etena paṭhamenāpi atthavikappena ‘‘ natthi akusalaṃ dhutaṅgan ’’ ti dasseti .
Na ca akusalaṃ kiñci dhunātīti akusalaṃ kiñci pāpaṃ na ca dhunāti eva appaṭipakkhato .
Yesaṃ samādānānaṃ taṃ akusalaṃ ñāṇaṃ viyaM1.104 aṅganti katvā tāni dhutaṅgānīti vucceyyuṃ .
Iminā dutiyenāpi atthavikappena ‘‘ natthi akusalaṃ dhutaṅgan ’’ ti dasseti .
Nāpi akusalan tiādi tatiyaatthavikappavasena yojanā .
Tasmātiādi vuttassevatthassa nigamanaṃ .
Yesan ti abhayagirivāsike sandhāyāha .
Te hi dhutaṅgaṃ nāma paññattīti vadanti .
Tathā sati tassa paramatthato avijjamānattā kilesānaṃ dhunanaṭṭhopi na siyā , samādātabbatā cāti tesaṃ vacanaṃ pāḷiyā virujjhatīti dassetuṃ ‘‘ kusalattikavinimuttan ’’ tiādi vuttaṃ .
Tasmāti yasmā paññattipakkhe ete dosā dunnivārā , tasmā taṃ tesaṃ vacanaṃ na gahetabbaṃ , vuttanayo cetanāpakkhoyeva gahetabboti attho .
Yasmā ete dhutaguṇā kusalattike paṭhamatatiyapadasaṅgahitā , tasmā siyā sukhāya vedanāya sampayuttā , siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā , siyā vipākadhammadhammā , siyā nevavipākanavipākadhammadhammā , siyā anupādinnupādāniyā , siyā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikāti evaṃ sesatikadukapadehipi nesaṃ yathārahaṃ saṅgaho vibhāvetabbo .
Kāmaṃ sabbopi arahā dhutakileso , idha pana dhutaṅgasevanāmukhena kilese vidhunitvā ṭhito khīṇāsavo ‘‘ dhutakileso puggalo ’’ ti adhippeto .
Tathā sabbopi ariyamaggo nippariyāyena kilesadhunano dhammo , visesato aggamaggo .
Pariyāyena pana vipassanāñāṇādi .
Heṭṭhimaparicchedena dhutaṅgacetanāsampayuttañāṇaṃ daṭṭhabbaṃ .
Evaṃ dhutaṃ dassetvā dhutavāde dassetabbe yasmā dhutavādabhedenaV1.98 dhuto viya dhutabhedena dhutavādopi duvidho , tasmā tesaṃ , tadubhayapaṭikkhepassa ca vasena catukkamettha sambhavatīti taṃ dassetuṃ ‘‘ atthi dhuto ’’ tiādi vuttaṃ .
Tayidan ti nipāto , tassa ‘‘ so ayan ’’ ti attho .
Dhutadhammā nāmāti dhutaṅgasevanāya paṭipakkhabhūtānaṃ pāpadhammānaṃ dhunanavasena pavattiyā ‘‘ dhuto ’’ ti laddhanāmāya dhutaṅgacetanāya upakārakā dhammāti katvā dhutadhammā nāma .
Asampattasampattesu paccayesu alubbhanākārena pavattanato appicchatā santuṭṭhitā ca atthato alobho .
Paccayagedhādihetukānaṃ lolatādīnaṃ saṃkilesānaṃ sammadeva likhanatoM1.105 chedanato gaṇasaṅgaṇikādibhedato saṃsaggato cittassa vivecanato sallekhatā pavivekatā ca alobho amohoti imesu dvīsu dhammesu anupatanti tadantogadhā tappariyāpannā honti , tadubhayasseva pavattivisesabhāvato .
Imehi kusaladhammehi atthī idamatthī , yena ñāṇena pabbajitena nāma paṃsukūlikaṅgādīsu patiṭṭhitena bhavitabbanti yathānusiṭṭhaṃ dhutaguṇe samādiyati ceva pariharati ca , taṃ ñāṇaṃ idamatthitā .
Tenāha ‘‘ idamatthitā ñāṇamevā ’’ ti .
Paṭikkhepavatthūsūti gahapaticīvarādīsu tehi tehi dhutaṅgehi paṭikkhipitabbavatthūsu .
Lobhan ti taṇhaṃ .
Tesveva vāti paṭikkhepavatthūsu eva .
Ādīnavapaṭicchādakan ti ārakkhadukkhaparādhīnavutticorabhayādiādīnavapaṭicchādakaṃ .
Anuññātānan ti satthārā nicchandarāgaparibhogavasena anuññātānaṃ sukhasamphassaattharaṇapāvuraṇādīnaṃ .
Paṭisevanamukhenāti paṭisevanadvārena , tena lesenāti attho .
Atisallekhamukhenāti ativiya sallekhapaṭipattimukhena , ukkaṭṭhassa vattanakānampi paṭikkhipanavasenāti attho .
Sukhumakaraṇasannissayo rāgo dukkhāya paṭipattiyā patiṭṭhaṃ na labhatīti āha ‘‘ dukkhāpaṭipadañca nissāya rāgo vūpasammatī ’’ ti .
Sallekho nāma sampajānassa hoti , satisampajaññe moho apatiṭṭhova appamādasambhavatoti vuttaṃ ‘‘ sallekhaṃ nissāya appamattassa moho pahīyatī ’’ ti .
Etthāti etesu dhutaṅgesu .
Tatthāti araññarukkhamūlesu .
Sīsaṅgānīti sīsabhūtāni aṅgāni , paresampi kesañci nānantarikatāya , sukaratāya ca saṅgaṇhanato uttamaṅgānīti attho .
Asambhinnaṅgānīti kehici sambhedarahitāni , visuṃyeva aṅgānīti vuttaṃ hoti .
Kammaṭṭhānaṃ vaḍḍhati rāgacaritassa mohacaritassa dosacaritassāpi , taṃ ekaccaṃV1.99 dhutaṅgaṃ sevantassāti adhippāyo .
Hāyati kammaṭṭhānaṃ sukumārabhāvenalūkhapaṭipattiṃ asahantassa .
Vaḍḍhateva mahāpurisajātikassāti adhippāyo .
Na vaḍḍhati kammaṭṭhānaṃ upanissayarahitassa .
Ekameva hi dhutaṅgaṃ yathā kilesadhunanaṭṭhena , evaṃ cetanāsabhāvattā .
Tenāha ‘‘ samādānacetanā ’’ ti .
TerasāpiM1.106 dhutaṅgāni samādāya pariharantānaṃ puggalānaṃ vasena ‘‘ dvācattālīsa hontī ’’ ti vatvā bhikkhūnaṃ terasannampi pariharaṇassa ekajjhaṃyeva sambhavaṃ dassetuṃ ‘‘ sace hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha ‘‘ ekappahārena sabbadhutaṅgāni paribhuñjituṃ sakkotī ’’ ti vuttaṃ .
Kathaṃ abbhokāse viharantassa rukkhamūlikaṅgaṃ ?
‘‘ Channaṃ paṭikkhipāmi , rukkhamūlikaṅgaṃ samādiyāmī ’’ ti ( visuddhi .1.32) vacanato channe aruṇaṃ uṭṭhāpitamatte dhutaṅgaṃ bhijjati , na abbhokāse , tasmā bhedahetuno abhāvena tampi arogameva .
Tathā senāsanaloluppassa abhāvena yathāsanthatikaṅganti daṭṭhabbaṃ .
Āraññikaṅgaṃ gaṇamhā ohīyanasikkhāpadena ( pāci .691-692) paṭikkhittaṃ , khalupacchābhattikaṅgaṃ anatirittabhojanasikkhāpadena ( pāci .238-240).
Pavāritāya hi bhikkhuniyā atirittaṃ katvā bhuñjituṃ na labbhati .
Kappiye ca vatthusmiṃ lolatāpahānāya dhutaṅgasamādānaṃ , na akappiye , sikkhāpadeneva paṭikkhittattā .
Aṭṭheva honti bhikkhuniyā saṃkaccikacīvarādīhi saddhiṃ pañcapi ticīvarasaṅkhameva gacchantīti katvā .
Yathāvuttesūti bhikkhūnaṃ vuttesu terasasu ticīvarādhiṭṭhānavinayakammābhāvato ṭhapetvā tecīvarikaṅgaṃ dvādasa sāmaṇerānaṃ .
Sattāti bhikkhunīnaṃ vuttesu aṭṭhasu ekaṃ pahāya satta ticīvarādhiṭṭhānavinayakammābhāvato .
‘‘ Ṭhapetvā tecīvarikaṅgan ’’ ti hi imaṃ anuvattamānameva katvā ‘‘ satta sikkhamānasāmaṇerīnan ’’ ti vuttaṃ .
Patirūpānīti upāsakabhāvassa anucchavikāni .
Dhutaṅganiddesavaṇṇanā niṭṭhitā .
Iti dutiyaparicchedavaṇṇanā .