Dasapalibodhavaṇṇanā
41. Ariyamaggasampayuttoti
V1.108 lokuttaraappamāṇaapariyāpannaggahaṇena lokiyehi asādhāraṇato , sappītikādiggahaṇena sādhāraṇato ca ariyamaggasampayutto samādhi vutto .Bhāvito hoti saññāya sampayuttattā .
Tan ti ariyamaggasamādhiṃ .
Visun ti paññābhāvanāya visuṃ katvā na vadāma .
Kammaṭṭhānabhāvanaṃ
M1.116 paribundheti uparodheti pavattituṃ na detīti palibodho ra-kārassa la-kāraṃ katvā , paripanthoti attho .Upacchinditvāti samāpanena , saṅgahaṇena vā uparundhitvā , apalibodhaṃ katvāti attho .
Āvasanti etthāti āvāso .
Paricchedavasena veṇiyati dissatīti pariveṇaṃ .
Vihāre bhikkhūnaṃ taṃ taṃ vasanaṭṭhānaṃ .
Svāyaṃ āvāso .
Navakammādīsūti ādi -saddena āvāsassa tadaññaṃ abhivuddhikāraṇaṃ saṅgaṇhāti .
Kāraṇenāti ‘‘ chāyūdakasampannaṃ sulabhabhikkhan ’’ tiādinā kāraṇena .
Apekkhavāti sālayo .
Tatrāti tasmiṃ palibodhābhāve .
Pācīnakhaṇḍarājin ti puratthimadisāyaṃ pabbatakhaṇḍānaṃ antare vanarājiṭṭhānaṃ .
‘‘ Nāmā ’’ ti iminā tassa padesassa ayaṃ samaññāti dasseti .
Paṭisāmitamevāti niccakālaṃ paṭisāmetvāva vihārato nikkhamāmīti dasseti .
Dhātunidhānaṭṭhānan ti kāyabandhanadhammakaraṇanhānasāṭikaakkhakadhātusaṅkhātānaṃ paribhogasarīradhātūnaṃ nidahitaṭṭhānaṃ .
Īdisassa ayaṃ thero viya alaggacittassa .
Etena ‘‘ bhikkhunā nāma āvāse evarūpena bhavitabban ’’ ti ovādo dinno hoti .
Ito paresupi vatthūsu eseva nayo .
Kulan ti kulaggahaṇena kulamanussānaṃ gahaṇaṃ gāmaggahaṇena gāmavāsīnaṃ viya .
Upaṭṭhākakulampīti pi -saddena pageva ñātikulanti dasseti .
Uddesatthan ti uddisāpanatthaṃ , pāṭhaṃ uddisāpetvā sajjhāyitunti attho .
Idhevāti imasmiṃyeva padese , yattha katthaci vihāreti attho .
Taṃ vihāran ti taṃ koraṇḍakavihāraṃ .
Upagatoti
V1.109 vassaṃ upagato .Sadāti gatakālato pabhuti visesato pavāritadivasato paṭṭhāya sabbadā divase divase .
Paridevamānāti taṃtaṃvilapanavasena vividhaṃ paridevantī .
Sabbaṃ pavattin ti attanā tattha diṭṭhakālato paṭṭhāya pacchā samāgamapariyosānaṃ daharassa sabbaṃ pavattiṃ .
Kāyasakkhin ti
M1.117 ‘‘ passa iman ’’ ti mukhapaṭiggāhakaṃ katvā .Rathavinītapaṭipadan ti dasakathāvatthukittanapubbikaṃ rathavinītūpamāhi vibhāvitaṃ rathavinītasutte ( ma . ni .1.252) āgataṃ sattavisuddhipaṭipadaṃ .
Nālakapaṭipadan ti ‘‘ moneyyaṃ te upaññissan ’’ tiādinā ( su . ni .706) satthārā nālakattherassa desitapaṭipadaṃ .
Tuvaṭakapaṭipadan ti ‘‘ mūlaṃ papañcasaṅkhāyā ’’ tiādinā ( su . ni .922) bhagavatā desitapaṭipadaṃ .
Tattha hi yathākkamaṃ –
‘‘ Na munī gāmamāgamma , kulesu sahasā care ;
Ghāsesanaṃ chinnakatho , na vācaṃ payutaṃ bhaṇe ’’.( su . ni .716);
‘‘ Gāme ca nābhisajjeyya , lābhakamyā janaṃ na lapayeyyā ’’ ti .( su . ni .935)–
Evamādikā paramappicchakathā āgatā .
Catupaccayasantosabhāvanārāmatādīpakan ti cīvarādīsu catūsu paccayesu santosassa , bhāvanārāmatāya ca pakāsakaṃ .
Labbhatīti lābho .
Tenāha ‘‘ cattāro paccayā ’’ ti .
Mahāparivāreti vipulaparivāre .
Piṇḍapātaṃ tāva dentā buddhapūjāpattacīvarādīni tassa parivārāni katvā denti , tathā cīvarādidānepi .
Bāhullikapiṇḍapātikāti piṇḍapātikā hutvā paccayabāhullikā .
Vadantīti purimadivase bhikkhāya āhiṇḍanakāle yathāsutaṃ vadanti .
Niccabyāvaṭo upāsakādīnaṃ saṅgaṇhane .
Tassāti gaṇassa .
Soti gaṇapalibodho .
Evan ti idāni vuccamānākārena gaṇavācakassa pariyesanampi lahukameva icchitabbanti āha ‘‘ yojanato paraṃ agantvā ’’ ti .
Attano kamman ti samaṇadhammamāha .
Katākateti
V1.110 kate ca akate ca kamme jānanavasena ussukkaṃ āpajjitabbaṃ , katākateti vā appake ca mahante ca kate , yathā ‘‘ phalāphale ’’ ti .Sace bahuṃ avasiṭṭhanti sambandho .
Bhārahārā saṅghakiccapariṇāyakā .
Pabbajjāpekkhoti
M1.118 sīhaḷadīpe kira kuladārakānaṃ pabbajjā āvāhavivāhasadisā , tasmā taṃ paricchinnadivasaṃ atikkametuṃ na sakkā .‘‘ Sace taṃ alabhanto na sakkoti adhivāsetun ’’ tiādinā samāpanena palibodhupacchedo vutto , byatirekato pana ‘‘ sace taṃ alabhanto sakkoti adhivāsetuṃ , araññaṃ pavisitvā samaṇadhammova kātabbo ’’ ti ayamattho dassitoti saṅgahaṇena palibodhupacchedo veditabbo .
Esa nayo sesesupi .
Tathāti yathā upajjhāyo gilāno yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo , tathā upasampāditaantevāsiko attano kammavācaṃ vatvā upasampādito .
Yo koci rogoti mūlabhūto , anubandho vā attano uppanno .
Anamataggeti anu anu amatagge anādimati .
‘‘ Gantho ’’ ti iminā ganthapalibodho idha vuttoti āha ‘‘ pariyattiharaṇan ’’ ti .
Sajjhāyādīhīti sajjhāyadhāraṇaparicayapucchādīhi .
Itarassāti abyāvaṭassa .
Yassa ganthadhuraṃ vissajjetvā ṭhitassāpi gantho vattateva , na tassa gantho palibodho .
Yathā tamhi tamhi vatthumhi āgatattherānaṃ , nāpi sabbena sabbaṃ aganthapasutassa .
Majjhimapaṇṇāsako āgacchati , suttapadesānaṃ vārānañca sadisatāya byāmuyhanato .
Puna na olokessāmīti kammaṭṭhānaṃ gahetvā ganthadhuraṃ vissajjemīti attho .
Gāmavāsikattherehīti anurādhapuravāsīhi .
Anuggahetvāti aggahetvā tattha paricayaṃ akatvā .
Pañcanikāyamaṇḍaleti dīghāgamādike pañcapi nikāye sikkhitaparisāya .
Parivattessāmīti vaṇṇayissāmi .
Suvaṇṇabherin ti seṭṭhabheriṃ .
Katamācariyānaṃ uggahoti katamesaṃ ācariyānaṃ uggaho , kena parivattīyatīti adhippāyo .
Ācariyamaggoti ācariyānaṃ kathāmaggo .
Attano ācariyānan ti attano kathetuṃ yuttānaṃ ācariyānaṃ .
Suvinicchitā sabbā tipiṭakapariyatti
V1.111 etasmiṃ atthīti sabbapariyattiko , tepiṭakoti attho .Pīṭhe nisinno tato otaritvā bhūmiyaṃ taṭṭikāya nisīditvā .
Gatakassāti paṭipattigamanena gatassa diṭṭhasaccassa .
Cīvaraṃ pārupitvāti ācariyassa apacitidassanatthaṃ
M1.119 parimaṇḍalaṃ cīvaraṃ pārupitvā .Sāṭheyyābhāvato uju .
Kāraṇākāraṇassa ājānanato ājānīyo .
Pothujjanikāti puthujjane bhavā .
Dupparihārā bahuparissayatāya .
Tathā hissā uttānaseyyakadārako , taruṇasassa ñca nidassitaṃ .
Vipassanāya palibodho samathayānikassa , na vipassanāyānikassa .
Yebhuyyena hi jhānalābhī samathayānikova hoti vipassanāsukhato .
Itarenāti samathatthikena .
Avasesā nava palibodhā .