Paṃsukūlakathā
4. Paṃsukūlakathāyaṃ abhinne sarīreti abbhuṇhe allasarīre .
‘‘ Abbhuṇhe ’’ ti imināpi vuttameva pariyāyabhedamantarena vibhāvetuṃ ‘‘ allasarīre ’’ ti vuttaṃ .
Visabhāgasarīreti itthisarīre .
Visabhāgasarīrattā accāsannena na bhavitabbanti āha ‘‘ sīse vā ’’ tiādi .
Vaṭṭatīti visabhāgasarīrepi attanāva vuttavidhiṃ kātuṃ sāṭakañca gahetuṃ vaṭṭati
V2.223 .Keci pana ‘‘ kiñcāpi iminā sikkhāpadena anāpatti , itthirūpaṃ pana āmasantassa dukkaṭan ’’ ti vadanti .
‘‘ Yathākammaṃ gatoti tato petattabhāvato matabhāvaṃ dasseti .
Abbhuṇheti āsannamaraṇatāya sarīrassa uṇhasamaṅgitaṃ dasseti , tenevāha ‘ allasarīre ’ ti .
Kuṇapasabhāvaṃ
M2.305 upagatampi bhinnameva allabhāvato bhinnattā .Visabhāgasarīreti itthisarīre .
‘ Sīse vā ’ tiādi adhakkhake ubbhajāṇumaṇḍale padese cittavikārappattiṃ sandhāya vuttaṃ , yattha katthaci anāmasantena kataṃ sukatameva .
Matasarīrampi hi yena kenaci ākārena sañcicca phusantassa anāmāsadukkaṭamevāti vadanti , taṃ yuttameva .
Na hi apārājikavatthukepi cittādiitthirūpe bhavantaṃ dukkaṭaṃ pārājikavatthubhūte matitthisarīre nivattatī ’’ ti vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī .1.135) vutta .
Imasmiṃ ṭhāne ācariyena avuttāpi paṃsukūlakathā paṃsukūlasāmaññena veditabbā .
Sā hi cīvarakkhandhake ( mahāva .340) evaṃ āgatā ‘‘ tena kho pana samayena ye te bhikkhū gahapaticīvaraṃ sādiyanti , te kukkuccāyantā paṃsukūlaṃ na sādiyanti ‘ ekaṃyeva bhagavatā cīvaraṃ anuññātaṃ , na dve ’ ti .
Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi , bhikkhave , gahapaticīvaraṃ sādiyantena paṃsukūlampi sādiyituṃ , tadubhayenapāhaṃ , bhikkhave , santuṭṭhiṃ vaṇṇemī ’’ ti .
Tattha ‘‘ ekaṃyeva bhagavatā cīvaraṃ anuññātaṃ , na dveti te ‘ kira itarītarena cīvarenā ’ ti etassa ‘ gahapatikena vā paṃsukūlena vā ’ ti evaṃ atthaṃ sallakkhiṃsu .
Tattha pana itarītarenapīti appagghenapi mahagghenapi yena kenacīti attho ’’ ti aṭṭhakathāyaṃ vutto , tasmā dhutaṅgaṃ asamādiyitvā vinayapaṃsukūlamattasādiyakena bhikkhunā gahapaticīvarampi sāditabbaṃ hoti , paṃsukūladhutaṅgadharassa pana gahapaticīvaraṃ na vaṭṭati ‘‘ gahapaticīvaraṃ paṭikkhipāmi , paṃsukūlikaṅgaṃ samādiyāmī ’’ ti samādānatoti daṭṭhabbaṃ .
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū kosalesu janapadesu addhānamaggappaṭipannā honti .
Ekacce bhikkhū susānaṃ okkamiṃsu
M2.306 paṃsukūlāya , ekacce bhikkhū nāgamesuṃ .Ye te bhikkhū susānaṃ okkamiṃsu paṃsukūlāya , te paṃsukūlāni labhiṃsu .
Ye te bhikkhū nāgamesuṃ , te evamāhaṃsu ‘‘ amhākampi , āvuso , bhāgaṃ dethā ’’ ti .
Te evamāhaṃsu ‘‘ na mayaṃ , āvuso , tumhākaṃ bhāgaṃ dassāma , kissa tumhe nāgamitthā ’’ ti .
Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi , bhikkhave , nāgamentānaṃ nākāmā bhāgaṃ dātunti .
Tattha nāgamesun ti yāva te susānato
V2.224 āgacchanti , tāva te na acchiṃsu , pakkamiṃsuyeva .Nākāmā bhāgaṃ dātun ti na anicchāya dātuṃ .
Yadi pana icchanti , dātabbo .
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū kosalesu janapadesu addhānamaggappaṭipannā honti .
Ekacce bhikkhū susānaṃ okkamiṃsu paṃsukūlāya , ekacce bhikkhū āgamesuṃ .
Ye te bhikkhū susānaṃ okkamiṃsu paṃsukūlāya , te paṃsukūlāni labhiṃsu .
Ye te bhikkhū āgamesuṃ , te evamāhaṃsu ‘‘ amhākampi , āvusā , e bhāgaṃ dethā ’’ ti .
Te evamāhaṃsu ‘‘ na mayaṃ , āvuso , tumhākaṃ bhāgaṃ dassāma , kissa tumhe na okkamitthā ’’ ti .
Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi , bhikkhave , āgamentānaṃ akāmā bhāgaṃ dātunti .
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū kosalesu janapadesu addhānamaggappaṭipannā honti .
Ekacce bhikkhū paṭhamaṃ susānaṃ okkamiṃsu paṃsukūlāya , ekacce bhikkhū pacchā okkamiṃsu .
Ye te bhikkhū paṭhamaṃ susānaṃ okkamiṃsu paṃsukūlāya , te paṃsukūlāni labhiṃsu .
Ye te bhikkhū pacchā okkamiṃsu , te na labhiṃsu .
Te evamāhaṃsu ‘‘ amhākampi , āvuso , bhāgaṃ dethā ’’ ti .
Te evamāhaṃsu ‘‘ na mayaṃ , āvuso , tumhākaṃ bhāgaṃ dassāma , kissa tumhe pacchā okkamitthā ’’ ti .
Bhagavato
M2.307 etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi , bhikkhave , pacchā okkantānaṃ nākāmā bhāgaṃ dātunti .Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū kosalesu janapadesu addhānamaggappaṭipannā honti .
Te sadisā susānaṃ okkamiṃsu paṃsukūlāya .
Ekacce bhikkhū paṃsukūlāni labhiṃsu , ekacce bhikkhū na labhiṃsu .
Ye te bhikkhū na labhiṃsu , te evamāhaṃsu ‘‘ amhākampi , āvuso , bhāgaṃ dethā ’’ ti .
Te evamāhaṃsu ‘‘ na mayaṃ , āvuso , tumhākaṃ bhāgaṃ dassāma , kissa tumhe na labhitthā ’’ ti .
Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi , bhikkhave , sadisānaṃ okkantānaṃ akāmā bhāgaṃ dātunti .
Tattha āgamesun ti upacāre acchiṃsu .
Tenāha bhagavā ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , āgamentānaṃ akāmā bhāgaṃ dātun ’’ ti .
Upacāreti susānassa āsannappadese .
Yadi pana manussā ‘‘ idhāgatā eva gaṇhantū ’’ ti denti , saññāṇaṃ vā katvā gacchanti ‘‘ sampattā gaṇhantū ’’ ti
V2.225 .Sampattānaṃ sabbesampi pāpuṇāti .
Sace chaḍḍetvā gatā , yena gahitaṃ , so eva sāmī .
Sadisā susānaṃ okkamiṃsūti sabbe samaṃ okkamiṃsu , ekadisāya vā okkamiṃsūtipi attho .
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū kosalesu janapadesu addhānamaggappaṭipannā honti .
Te katikaṃ katvā susānaṃ okkamiṃsu paṃsukūlāya .
Ekacce bhikkhū paṃsukūlāni labhiṃsu , ekacce bhikkhū na labhiṃsu .
Ye te bhikkhū na labhiṃsu , te evamāhaṃsu ‘‘ amhākampi , āvuso , bhāgaṃ dethā ’’ ti .
Te evamāhaṃsu ‘‘ na mayaṃ , āvuso , tumhākaṃ bhāgaṃ dassāma , kissa tumhe na labhitthā ’’ ti .
Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – anujānāmi , bhikkhave , katikaṃ katvā okkantānaṃ akāmā bhāgaṃ dātunti .
Tattha te katikaṃ katvāti ‘‘ laddhaṃ paṃsukūlaṃ sabbe bhājetvā
M2.308 gaṇhissāmā ’’ ti bahimeva katikaṃ katvā .Chaḍḍetvā gatāti kiñci avatvāyeva chaḍḍetvā gatā .
Etena ‘‘ bhikkhū gaṇhantū ’’ ti chaḍḍite eva akāmā bhāgadānaṃ vihitaṃ , kevalaṃ chaḍḍite pana katikāya asati ekato bahūsu paviṭṭhesu yena gahitaṃ , tena akāmā bhāgo na dātabboti dasseti .
Samānā disā puratthimādibhedā etesanti sadisāti āha ‘‘ ekadisāya vā okkamiṃsū ’’ ti .