Issues
Select Version
Vinayālaṅkāra-ṭīkā ( paṭhamo bhāgo )
Vinayālaṅkāra-ṭīkā ( paṭhamo bhāgo )

Rajanādikathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Rajanādikathā

Rajanādikathāyaṃ ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , cha rajanāni mūlarajanaṃ khandharajanaṃ tacarajanaṃ pattarajanaṃ puppharajanaṃ phalarajanan ’’ ti vacanato imesu chasu rajanesu ekakena cīvaraṃ rajitabbaṃ , na chakaṇena vā paṇḍumattikāya vā rajitabbaṃ .
Tāya rajitacīvaraṃ dubbaṇṇaṃ hoti .
Charajanānaṃ sarūpaṃ heṭṭhā parikkhārakathāyaṃ vuttameva .
Tattha chakaṇenāti gomayena .
Paṇḍumattikāyāti tambamattikāya .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , rajanaṃ pacituṃ cullaṃ rajanakumbhin ’’ ti ( mahāva .344) vacanato sītudakāya cīvaraṃ na rajitabbaṃ .
Tāya hi rajitacīvaraṃ duggandhaṃ hoti .
Tattha sītudakāti apakkarajanaṃ vuccati .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , uttarāḷumpaṃ bandhitun ’’ ti vacanato uttarāḷumpaṃ bandhituṃ vaṭṭati .
Tattha uttarāḷumpan ti vaṭṭādhārakaṃ , rajanakumbhiyā majjhe ṭhapetvā taṃ ādhārakaṃ parikkhipitvā rajanaṃ pakkhipituṃ anujānāmīti attho .
Evañhi kate rajanaṃ na uttarati .
Tattha ‘‘ rajanakumbhiyā majjhe ṭhapetvāti antorajanakumbhiyā majjhe ṭhapetvā .
Evaṃ vaṭṭādhārake antorajanakumbhiyā pakkhitte majjhe udakaṃ tiṭṭhati , vaṭṭādhārakato bahi samantā antokumbhiyaṃ rajanacchalli .
Pakkhipitun tiM2.387 rajanacchalliṃ pakkhipitun ’’ ti sāratthadīpaniyaṃ ( sārattha . ṭī . mahāvagga 3.344) vuttaṃ .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . mahāvagga 2.344) pana ‘‘ evañhi kateti vaṭṭādhārassa anto rajanodakaṃ , bahi challikañca katvā viyojane kate .
Na uttaratīti kevalaṃ udakato pheṇuṭṭhānābhāvā na uttaratī ’’ ti vuttaṃ .
Vajirabuddhiṭīkāyaṃ ( vajira . ṭī . mahāvagga 344) pana ‘‘ gomaye āpatti natthi , virūpattā vāritaṃ .
Kuṅkumapupphaṃ na vaṭṭatīti vadantī ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , udake vā nakhapiṭṭhikāya vā thevakaṃ dātun ’’ ti ( mahāva .344) vacanato tathā katvā rajanassa pakkāpakkabhāvo jānitabbo .
Tattha udake vā nakhapiṭṭhikāya vāti sace paripakkaṃ hoti , udakapātiyā dinno thevo sahasā na visarati , nakhapiṭṭhiyampi avisaranto tiṭṭhati .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , rajanuḷuṅkaṃ daṇḍakathālakan ’’ ti ( mahāva .344) vacanatoV2.286 rajanassa olokanakāle kumbhiyā rakkhaṇatthaṃ uḷuṅkadaṇḍakathālikāni icchitabbāni .
Tattha rajanuḷuṅkan ti rajanauḷuṅkaṃ .
Daṇḍakathālakan ti daṇḍameva daṇḍakaṃ .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , rajanakolambaṃ rajanaghaṭan ’’ ti ( mahāva .344) vacanato tānipi icchitabbāni .
Tattha rajanakolamban ti rajanakuṇḍaṃ .
Tattha rajanakuṇḍan ti pakkarajanaṭṭhapanakaṃ mahāghaṭaṃ .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , rajanadoṇikan ’’ ti ( mahāva .344) vacanato pātiyampi patte cīvare maddante cīvarassa paribhijjanato cīvararakkhaṇatthaṃ rajanadoṇikā icchitabbā .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , tiṇasantharakan ’’ ti ( mahāva .344) vacanato chamāya cīvare patthariyamāne cīvarassa paṃsukitattā tato rakkhaṇatthaṃ tiṇasantharaṃ kātabbaṃ .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , cīvaravaṃsaṃ cīvararajjun ’’ ti ( mahāva .344) vacanato tiṇasanthārake upacikādīhi khajjamāne cīvaravaṃse vā cīvararajjuyāM2.388 vā cīvaraṃ pattharitabbaṃ majjhena cīvare laggite rajanassa ubhato gaḷitattā .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , kaṇṇe bandhitun ’’ ti ( mahāva .344) vacanato kaṇṇe bandhitabbaṃ cīvarassa kaṇṇe bandhiyamāne kaṇṇassa jiṇṇattā .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , kaṇṇasuttakan ’’ ti ( mahāva .344) vacanato kaṇṇasuttakena bandhitabbaṃ evaṃ bandhante rajanassa ekato gaḷitattā .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , samparivattakaṃ samparivattakaṃ rajetuṃ , na ca acchinne theve pakkamitun ’’ ti ( mahāva .344) vacanato tathā rajitabbaṃ .
Yāva rajanabindu gaḷitaṃ na chijjati , tāva na aññatra gantabbaṃ .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , udake osāretun ’’ ti ( mahāva .344) vacanato patthinnaṃ cīvaraṃ udake osāretabbaṃ .
Tattha patthinnan ti atirajitattā thaddhaṃ .
Udake osāretun ti udake pakkhipitvā ṭhapetuṃ .
Rajane pana nikkhante taṃ udakaṃ chaḍḍetvā cīvaraṃ madditabbaṃ .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , pāṇinā ākoṭetun ’’ ti ( mahāva .344) vacanato pharusaṃ cīvaraṃ pāṇinā ākoṭetabbaṃ .
‘‘ Na , bhikkhave , acchinnakāni cīvarāni dhāretabbāni , yo dhāreyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( mahāva .344) vacanato acchinnakāni cīvarāni dantakāsāvāni na dhāretabbāni .
Tattha dantakāsāvānīti ekaṃ vā dve vā vāre rajitvā dantavaṇṇāni dhārenti .