Upāhanakathā
Upāhanakathāyaṃ
M2.374 ‘‘ addāriṭṭhakavaṇṇāti abhinavāriṭṭhaphalavaṇṇā , udakena tintakākapattavaṇṇātipi vadanti .Uṇṇāhi katapādukāti uṇṇālomamayakambalehi , uṇṇālomehi eva vā katapādukā .
Kāḷasīhoti kāḷamukhavānarajāti .
Sesamettha pāḷito ca aṭṭhakathāto ca suviññeyyamevā ’’ ti sāratthadīpaniyaṃ ( sārattha . ṭī . mahāvagga 3.246) vuttaṃ .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . mahāvagga 2.246) pana ‘‘ addāriṭṭhakavaṇṇāti allāriṭṭhaphalavaṇṇā , tintakākapakkhavaṇṇātipi vadanti .
Rajanan ti uparilittanīlādivaṇṇaṃ sandhāya vuttaṃ .
Tenāha ‘ coḷakena puñchitvā ’ ti .
Tañhi tathā puñchite vigacchati .
Yaṃ pana cammassa duggandhāpanayanatthaṃ kāḷarattādirajanehi rañjitattā kāḷarattādivaṇṇaṃ hoti , taṃ coḷādīhi apanetuṃ na sakkā cammagatikameva , tasmā taṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ .
Khallakan ti sabbapaṇhipidhānacammaṃ aparigaḷanatthaṃ paṇhiyā uparibhāge apidhāya āropanabandhanamattaṃ vaṭṭati .
Vicitrāti saṇṭhānato vicitrapaṭṭā adhippetā , na vaṇṇato sabbaso apanetabbesu khallakādīsu paviṭṭhattā .
Biḷālasadisamukhattā mahāulūkā pakkhibiḷālāti vuccanti , tesaṃ cammaṃ nāma pakkhalomameva .
Uṇṇāhi katapādukāti ettha uṇṇāmayakambalehi katapādukā saṅgayhanti .
Kāḷasīhoti
V2.276 kāḷamukhavānarajāti .Cammaṃ na vaṭṭatīti nisīdanattharaṇaṃ kātuṃ na vaṭṭati , bhūmattharaṇādivasena paribhogo vaṭṭatevā ’’ ti vuttaṃ .
Vajirabuddhiṭīkāyaṃ ( vajira . ṭī . mahāvagga 259) pana ‘‘ migamātukoti tassa nāmaṃ , vātamigoti ca tassa nāmaṃ .
‘ Kāḷasīho kāḷamukho kapī ’ ti likhitaṃ .
Cammaṃ na vaṭṭatīti yena pariyāyena cammaṃ vaṭṭissati , so parato āvibhavissati .
‘ Attano puggalikavasena
M2.375 paccāhāro paṭikkhitto ’ ti vuttaṃ .‘ Na , bhikkhave , kiñci cammaṃ dhāretabban ’ ti ettāvatā siddhe ‘ na , bhikkhave , gocamman ’ ti idaṃ parato ‘ anujānāmi , bhikkhave , sabbapaccantimesu janapadesu cammāni attharaṇānī ’ ti ( mahāva .259) ettha anumatippasaṅgabhayā vuttanti veditabban ’’ ti vuttaṃ .