Odhānasamodhānaparivāsakathā
243. Samodhīyate samodhānaṃ , nānākālikā nānāvatthukā āpattiyo agghādivasena samodhānaṃ ekīkaraṇaṃ
M2.215 , samodhānetvā kato parivāso samodhānaparivāsoti viggaho .Kammavācāyaṃ ‘‘ paṭikassito saṅghena itthannāmo bhikkhu antarā sambahulānaṃ āpattīnaṃ appaṭicchannānaṃ mūlāyapaṭikassanā , khamati saṅghassa , tasmā tuṇhī , evametaṃ dhārayāmī ’’ ti ettha gatyatthadhātuyā kammani ca nayanatthadhātuyā kammani ca tadatthasampadāne ca vibhattipariṇāme cāti imesu catūsu ṭhānesu āyādesassa vuttattā , paṭipubbakasadhātuyā ca nayanatthattā ‘‘ mūlāyā ’’ ti idaṃ ‘‘ paṭikassito ’’ ti ettha kammaṃ , tasmā ‘‘ paṭikassito … pe … mūlāya ’’ iti ettakameva bhavitabbaṃ , na ‘‘ mūlāyapaṭikassanā ’’ ti evaṃ maññamānā saddaviduno ‘‘ paṭikassanā ’’ ti idaṃ adhikanti vā vadeyyuṃ makkheyyuṃ vā , na panetaṃ vattabbaṃ .
Navapāṭhesuyeva ayaṃ pāṭho saddalakkhaṇayutto vā ayutto vāti cintetabbo , na pana pāḷiyaṭṭhakathādito āgatesu porāṇapāṭhesu .
Tesu pana kathaṃ yojiyamāno ayaṃ pāṭho saddayuttiyā ca atthayuttiyā ca samannāgato bhaveyyāti yojanākāroyeva cintetabbo .
Ayañca pāṭho porāṇapāḷipāṭhova , tasmā ‘‘ mūlāyapaṭikassanā ’’ ti idaṃ karaṇavasena vipariṇāmetvā ‘‘ mūlāyapaṭikassanāya paṭikassito ’’ ti yojetabbaṃ .
Kathaṃ panetassa porāṇapāṭhabhāvo jānitabboti ?
Pakaraṇe āgatattā .
Vuttañhi vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . cūḷavagga 2.102)‘‘ pāḷiyaṃ paṭikassito saṅghena udāyi bhikkhu antarā ekissā āpattiyā … pe … mūlāyapaṭikassanāti idaṃ karaṇavasena vipariṇāmetvā
V2.158 mūlāyapaṭikassanāya paṭikassitoti yojetabban ’’ ti .Atha vā ‘‘ mūlāya paṭikassanā mūlāyapaṭikassanā ’’ ti aluttasamāsavasena uttarapadena samāsaṃ katvā saṅghena itthannāmo bhikkhu antarā sambahulānaṃ āpattīnaṃ
M2.216 appaṭicchannānaṃ hetu paṭikassito .Sā mūlāyapaṭikassanā khamati saṅghassāti yojetabbaṃ .
Tathā hi vuttaṃ tattheva ( vi . vi . ṭī . cūḷavagga 2.102)‘‘ atha vā mūlāyapaṭikassanā khamati saṅghassāti uttarapadena saha paccattavaseneva yojetumpi vaṭṭatī ’’ ti .
Taṃ dentena paṭhamaṃ mūlāya paṭikassitvā pacchāparivāso dātabboti ettha taṃ odhānasamodhānaparivāsaṃ dentena paṭhamaṃ taṃ bhikkhuṃ mūlāya paṭikassitvā mūladivase ākaḍḍhitvā tassa antarāpattiyā samodhānaparivāso dātabboti attho .
Yathā kiṃ vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . cūḷavagga 2.102)‘‘ udāyiṃ bhikkhuṃ antarā ekissā āpattiyā … pe … mūlāya paṭikassitvāti ettha antarā ekissā āpattiyā hetubhūtāya udāyiṃ bhikkhuṃ mūlāya paṭikassitvā mūladivase ākaḍḍhitvā tassā antarāpattiyā samodhānaparivāsaṃ detūti yojanā ’’ ti vuttaṃ .
Mahāsumattheravāde āvikārāpetvā vissajjetabboti tassa atekicchabhāvaṃ teneva saṅghassa pākaṭaṃ kāretvā lajjīgaṇato viyojanavasena vissajjetabboti attho .
Odhānasamodhānaparivāsakathā niṭṭhitā .