Ācariyavattakathāvaṇṇanā
184. Ācariyavattakathāyaṃ ko ācariyo , kenaṭṭhena ācariyo , katividho ācariyo , kathaṃ gahito ācariyo , kena vattitabbaṃ ācariyavattaṃ , katamaṃ taṃ vattanti ?
Tattha ko ācariyoti ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , dasavassaṃ nissāya vatthuṃ dasavassena nissayaṃ dātun ’’ tiādivacanato ( mahāva .77) byattibalasampanno dasavasso vā atirekadasavasso vā bhikkhu ācariyo .
Kenaṭṭhena ācariyoti antevāsikena ābhuso caritabboti ācariyo , upaṭṭhātabboti attho .
Katividho ācariyoti nissayācariyapabbajjācariyaupasampadācariyadhammācariyavasena catubbidho .
Tattha nissayaṃ gahetvā taṃ nissāya vatthabbo nissayācariyo .
Pabbajitakāle sikkhitabbasikkhāpako pabbajjācariyo .
Upasampadakāle kammavācānussāvako upasampadācariyo .
Buddhavacanasikkhāpako dhammācariyo nāma .
Kathaṃ gahito hoti ācariyoti antevāsikena ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggahetvā ‘‘ ācariyo me , bhante , hohi , āyasmato nissāya vacchāmī ’’ ti tikkhattuṃ vutte ācariyo ‘‘ sāhū ’’ ti vā ‘‘ lahū ’’ ti vā ‘‘ opāyikan ’’ ti vā ‘‘ patirūpan ’’ ti vā ‘‘ pāsādikena sampādehī ’’ ti vā kāyena viññāpeti
M2.7 , vācāya viññāpeti , kāyavācāhi viññāpeti , gahito hoti ācariyo .Kena vattitabbaṃ ācariyavattan ti antevāsikena vattitabbaṃ ācariyavattaṃ .
Byattena bhikkhunā pañca vassāni nissāya vatthabbaṃ , abyattena yāvajīvaṃ .
Ettha sacāyaṃ bhikkhu vuḍḍhataraṃ ācariyaṃ na labhati , upasampadāya saṭṭhivasso vā sattativasso vā hoti , navakatarassapi byattassa santike ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggahetvā ‘‘ ācariyo me , āvuso , hohi , āyasmato nissāya vacchāmī ’’ ti evaṃ tikkhattuṃ vatvā nissayo gahetabbo .
Gāmappavesanaṃ āpucchantenapi ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggahetvā ‘‘ gāmappavesanaṃ āpucchāmi
V2.6 ācariyā ’’ ti vattabbaṃ .Esa nayo sabbaāpucchanesu .
Katamaṃ taṃ vattan ti ettha upajjhāyavattato aññaṃ natthīti āha ‘‘ idameva ca … pe … ācariyavattanti vuccatī ’’ ti .
Nanu upajjhācariyā bhinnapadatthā , atha kasmā idameva ‘‘ ācariyavattan ’’ ti vuccatīti āha ‘‘ ācariyassa kattabbattā ’’ ti .
Yathā ekopi bhikkhu mātubhātābhūtattā ‘‘ mātulo ’’ ti ca dhamme sikkhāpakattā ‘‘ ācariyo ’’ ti ca vuccati , evaṃ ekameva vattaṃ upajjhāyassa kattabbattā ‘‘ upajjhāyavattan ’’ ti ca ācariyassa kattabbattā ‘‘ ācariyavattan ’’ ti ca vuccatīti adhippāyo .
Evaṃ santepi nāme bhinne attho bhinno siyāti āha ‘‘ nāmamattameva hettha nānan ’’ ti .
Yathā ‘‘ indo sakko ’’ tiādīsu nāmamattameva bhinnaṃ , na attho , evametthāpīti daṭṭhabboti .
Idāni tasmiṃ vatte saddhivihārikaantevāsikānaṃ vasena labbhamānaṃ kañci visesaṃ dassento ‘‘ tattha yāva cīvararajanan ’’ tyādimāha .
Tato upajjhāyācariyānaṃ vasena visesaṃ dassetuṃ ‘‘ upajjhāye ’’ tyādimāha .
Tesu vattaṃ sādiyantesu āpatti , asādiyantesu anāpatti , tesu ajānantesu
M2.8 , ekassa bhārakaraṇepi anāpattīti ayamettha piṇḍattho .Idāni antevāsikavisesavasena labbhamānavisesaṃ dassetumāha ‘‘ ettha cā ’’ tiādi .
Ācariyavattakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .