Issues
Select Version
Vinayālaṅkāra-ṭīkā ( paṭhamo bhāgo )
Vinayālaṅkāra-ṭīkā ( paṭhamo bhāgo )

20. Paṭiggahaṇavinicchayakathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

20. Paṭiggahaṇavinicchayakathā

104. EvaṃV1.160 kappiyabhūmivinicchayaṃ kathetvā idāni paṭiggahaṇavinicchayaṃ kathetuṃ ‘‘ khādanīyādipaṭiggāho ’’ tiādimāha .
Tattha khādiyateti khādanīyaṃ , ṭhapetvā pañca bhojanāni sabbassa ajjhoharitabbassetaṃ adhivacanaṃ .
Ādi saddena bhojanīyaṃM1.211 saṅgaṇhāti .
Paṭiggahaṇaṃ sampaṭicchanaṃ paṭiggāho , khādanīyādīnaṃ paṭiggāho khādanīyādipaṭiggāho .
Tenāha ‘‘ ajjhoharitabbassa yassa kassaci khādanīyassa vā bhojanīyassa vā paṭiggahaṇan ’’ ti .
Pañcasu aṅgesu uccāraṇamattan ti ukkhipanamattaṃ , iminā paṭiggahitabbabhārassa pamāṇaṃ dasseti .
Teneva tādisena purisena anukkhipanīyavatthusmiṃ paṭiggahaṇaṃ na ruhatīti dīpeti .
‘‘ Hatthapāso ’’ ti iminā āsannabhāvaṃ .
Teneva ca dūre ṭhatvā abhiharantassa paṭiggahaṇaṃ na ruhatīti dīpeti .
Abhihāroti pariṇāmitabhāvo , tena ca tatraṭṭhakādīsu na ruhatīti dīpeti .
‘‘ Devo vā ’’ tiādinā dāyakato payogattayaṃ dasseti .
‘‘ Tañce ’’ tiādinā paṭiggāhakato payogadvayaṃ dasseti .
Idāni tesu pañcasu aṅgesu hatthapāsassa durājānatāya taṃ dassetumāha ‘‘ tatthi ’’ ccādi .
Tattha aḍḍhateyyahattho hatthapāso nāmāti yojanā .
‘‘ Tassa orimantenā ’’ ti iminā ākāse ujuṃ ṭhatvā parena ukkhittaṃ gaṇhantassāpi āsannaṅgabhūtapādatalato paṭṭhāya hatthapāso paricchinditabbo , na sīsato paṭṭhāyāti dasseti .
Tattha ‘‘ orimantenā ’’ ti imassa heṭṭhimantenāti attho gahetabbo .
Ettha ca pavāraṇasikkhāpadaṭṭhakathāyaṃ ( pāci . aṭṭha .238-239)‘‘ sace pana bhikkhu nisinno hoti , āsannassa pacchimantato paṭṭhāyā ’’ tiādinā paṭiggāhakānaṃ āsannaṅgassa pārimantato paṭṭhāya paricchedassa dassitattā idhāpi ākāse ṭhitassa paṭiggāhakassa āsannaṅgabhūtapādatalassa pārimantabhūtato paṇhipariyantassa heṭṭhimatalato paṭṭhāya , dāyakassa pana orimantabhūtato pādaṅgulassa heṭṭhimapariyantato paṭṭhāya hatthapāsoM1.212 paricchinditabboti daṭṭhabbaṃ .
Imināva nayena bhūmiyaṃ nipajjitvā ussīsake nisinnassa hatthato paṭiggaṇhantassāpi āsannasīsaṅgassa pārimantabhūtato gīvantato paṭṭhāyeva hatthapāso minitabbo , na pādatalato paṭṭhāya .
Evaṃ nipajjitvā dānepi yathānurūpaṃ veditabbaṃ .
‘‘ Yaṃ āsannataraṃ aṅgan ’’ ti ( pāci . aṭṭha .238-239) hiV1.161 vuttaṃ .
Akallakoti gilāno sahatthā paribhuñjituṃ asakkonto mukhena paṭiggaṇhāti .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . pācittiya 2.265) pana ‘‘ akallakoti gilāno gahetuṃ vā ’’ ti ettakameva vuttaṃ , etena akallakoti gilāno vā atha vā gahetuṃ akallako asamatthoti attho dassito .
Tenāha ‘‘ sacepi natthukaraṇiyaṃ dīyamānaṃ nāsāpuṭena akallako vā mukhena paṭiggaṇhātī ’’ ti .
105. Ekadesenāpīti aṅguliyā phuṭṭhamattena .
Tañce paṭiggaṇhāti , sabbaṃ paṭiggahitamevāti veṇukoṭiyaṃ bandhitvā ṭhapitattā .
Sace bhūmiyaṃ ṭhitameva ghaṭaṃ dāyakena hatthapāse ṭhatvā ‘‘ ghaṭaṃ dassāmī ’’ ti dinnaṃ veṇukoṭiyā gahaṇavasena paṭiggaṇhāti , ubhayakoṭibaddhaṃ sabbampi paṭiggahitameva hoti .
Bhikkhussa hatthe apīḷetvā pakatiyā pīḷiyamānaṃ ucchurasaṃ sandhāya ‘‘ gaṇhathā ’’ ti vuttattā ‘‘ abhihāro na paññāyatī ’’ ti vuttaṃ , hatthapāse ṭhitassa pana bhikkhussa atthāya pīḷiyamānaṃ ucchuto paggharantaṃ rasaṃ gaṇhituṃ vaṭṭati .
Doṇikāya sayaṃ paggharantaṃ ucchurasaṃ majjhe āvaritvā vissajjitampi gaṇhituṃ vaṭṭati .
Paṭiggahaṇasaññāyāti ‘‘ mañcādinā paṭiggahessāmī ’’ ti uppāditasaññāya , iminā ‘‘ paṭiggaṇhāmī ’’ ti vācāya vattabbakiccaṃ natthīti dasseti .
YatthaM1.213 katthaci aṭṭhakathāsu , padesesu vā .
Asaṃhārime phalaketi thāmamajjhimena asaṃhāriye .
‘‘ Tintiṇikādipaṇṇesūti vacanato sākhāsu paṭiggahaṇaṃ ruhatīti daṭṭhabban ’’ ti sāratthadīpaniyaṃ ( sārattha . ṭī . pācittiya 3.265) vuttaṃ .
Porāṇaṭīkāyampi tatheva vuttaṃ , tadetaṃ vicāretabbaṃ .
Aṭṭhakathāyañhi ‘‘ bhūmiyaṃ atthatesu sukhumesu tintiṇikādipaṇṇesu paṭiggahaṇaṃ na ruhatī ’’ ti vuttaṃ .
Taṃ tintiṇikādipaṇṇānaṃ sukhumattā tattha ṭhapitaāmisassa asaṇṭhahanato bhūmiyaṃ ṭhapitasadisattā ‘‘ na ruhatī ’’ ti vuttaṃ , tintiṇikādisākhāsu ṭhapitepi evameva siyā , tasmā ‘‘ sākhāsu paṭiggahaṇaṃ ruhatī ’’ ti vacanaṃ ayuttaṃ viya dissati .
Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ na ruhatī ’’ ti kiriyāpadassa ‘‘ kasmā ’’ ti hetupariyesane sati na aññaṃ pariyesitabbaṃ ,‘‘ sukhumesū ’’ ti vuttaṃ visesanapadaṃyeva hetumantavisesanaṃ bhavati , tasmā tintiṇikapaṇṇādīsu paṭiggahaṇaṃ na ruhati , kasmā ?
Tesaṃ sukhumattā .
Aññesu pana paduminīpaṇṇādīsu ruhati , kasmā ?
Tesaṃ oḷārikattāti hetuphalasambandho icchitabboti dissatiV1.162 , tasmā ‘‘ tadetaṃ vicāretabban ’’ ti vuttaṃ .
Tathā hi vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ na hi tāni sandhāretuṃ samatthānīti mahantesu pana paduminīpaṇṇādīsu ruhatī ’’ ti .
106. Puñchitvā paṭiggahetvāti puñchitepi rajanacuṇṇāsaṅkāya sati paṭiggahaṇatthāya vuttaṃ , nāsati .
Taṃ panāti patitarajaṃ appaṭiggahetvā upari gahitapiṇḍapātaṃ .
Anāpattīti durūpaciṇṇādidoso natthi .
Pubbābhogassa anurūpavasena ‘‘ anupasampannassa datvā … pe … vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
Yasmā pana taṃ ‘‘ aññassa dassāmī ’’ ti cittuppādamattena parasantakaṃ na hoti , tasmā tassa adatvāpi paṭiggahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati .
‘‘ Anupasampannassa dassāmī ’’ tiādipi vinayadukkaṭassa parihārāyaM1.214 vuttaṃ , tathā akatvā gahitepi paṭiggahetvā paribhuñjato anāpattiyeva .
Bhikkhussa detīti aññassa bhikkhussa deti .
Kañjikan ti khīrarasādiṃ yaṃ kiñci dravaṃ sandhāya vuttaṃ .
Hatthato mocetvā puna gaṇhāti , uggahitakaṃ hotīti āha ‘‘ hatthato amocentenevā ’’ ti .
Āluḷentānan ti āloḷentānaṃ , ayameva vā pāṭho .
Āharitvā bhūmiyaṃ ṭhapitattā abhihāro natthīti āha ‘‘ patto paṭiggahetabbo ’’ ti .
107. Paṭhamataraṃ uḷuṅkato thevā patte patantīti ettha ‘‘ yathā paṭhamataraṃ patitatheve doso natthi , tathā ākiritvā apanentānaṃ pacchā patitathevepi abhihaṭattā nevatthi doso ’’ ti vadanti .
Carukenāti khuddakabhājanena .
‘‘ Abhihaṭattāti dīyamānakkhaṇaṃ sandhāya vuttaṃ .
Datvā apanayanakāle pana chārikā vā bindūni vā patanti , puna paṭiggahetabbaṃ abhihārassa vigatattā ’’ ti vadanti , taṃ yathā na patati , tathā apanessāmīti paṭiharante yujjati , pakatisaññāya apanente abhihāro na chijjati , supatitaṃ .
Paṭiggahitameva hi taṃ hoti .
Mukhavaṭṭiyāpi gahetuṃ vaṭṭatīti abhihariyamānassa pattassa mukhavaṭṭiyā uparibhāge hatthaṃ pasāretvā phusituṃ vaṭṭati .
Pādena pelletvāti pādena ‘‘ paṭiggahessāmī ’’ ti saññāya akkamitvā .
Kecīti abhayagirivāsino .
Vacanamattamevāti paṭibaddhaṃ paṭibaddhapaṭibaddhanti saddamattameva nānaṃ , kāyapaṭibaddhameva hoti , tasmā tesaṃ vacanaṃ na gahetabbanti adhippāyo .
Esa nayoti ‘‘ paṭibaddhapaṭibaddhampi kāyapaṭibaddhamevā ’’ ti ayaṃ nayo .
Tathā ca tattha kāyapaṭibaddhe tappaṭibaddhe ca thullaccayameva vuttaṃ .
Tena āharāpetun ti yassa bhikkhuno santikaṃ gataṃ , taṃ ‘‘ idha naṃ ānehī ’’ ti āṇāpetvāV1.163 tena āharāpetuṃ itarassa vaṭṭatīti attho .
Tasmāti yasmā mūlaṭṭhassevaM1.215 paribhogo anuññāto , tasmā .
Taṃ divasaṃ hatthena gahetvā dutiyadivase paṭiggahetvā paribhuñjantassa uggahitakapaṭiggahitaṃ hotīti āha ‘‘ anāmasitvā ’’ ti .
Appaṭiggahitattā ‘‘ sannidhipaccayā anāpattī ’’ ti vuttaṃ .
Appaṭiggahetvā paribhuñjantassa adinnamukhadvārāpatti hotīti āha ‘‘ paṭiggahetvā pana paribhuñjitabban ’’ ti .
‘‘ Na tato paran ti tadaheva sāmaṃ appaṭiggahitaṃ sandhāya vuttaṃ , tadaheva paṭiggahitaṃ pana punadivasādīsu appaṭiggahetvāpi paribhuñjituṃ vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
108. Khīyantīti khayaṃ gacchanti , tesaṃ cuṇṇehi thullaccayaappaṭiggahaṇāpattiyo na hontīti adhippāyo .
Satthakenāti paṭiggahitasatthakena .
Navasamuṭṭhitan ti eteneva ucchuādīsu abhinavalaggattā abbohārikaṃ na hotīti dasseti .
Eseva nayoti sannidhidosādiṃ sandhāya vadati .
Tenāha ‘‘ na hī ’’ tiādi .
Kasmā panettha uggahitapaccayā , sannidhipaccayā vā doso na siyāti āha ‘‘ na hi taṃ paribhogatthāya pariharantī ’’ ti .
Iminā ca bāhiraparibhogatthaṃ sāmaṃ gahetvā vā anupasampannena dinnaṃ vā pariharituṃ vaṭṭatīti dīpeti , tasmā pattasammakkhanādiatthaṃ sāmaṃ gahetvā pariharitatelādiṃ sace paribhuñjitukāmo hoti , paṭiggahetvā paribhuñjantassa anāpatti .
Abbhantaraparibhogatthaṃ pana sāmaṃ gahitaṃ paṭiggahetvā paribhuñjantassa uggahitapaṭiggahaṇaṃ hoti , appaṭiggahetvā paribhuñjantassa adinnamukhadvārāpatti hoti .
Abbhantaraparibhogatthameva anupasampannena dinnaṃ gahetvā pariharantassa siṅgīloṇakappo viya sannidhipaccayā āpatti hoti .
Keci pana ‘‘ thāmamajjhimassa purisassa uccāraṇamattaṃ hotītiādinā vuttapañcaṅgasampattiyā paṭiggahaṇassa ruhaṇato bāhiraparibhogatthampi sace anupasampannehi dinnaṃ gaṇhāti , paṭiggahitamevā ’’ tiM1.216 vadanti .
Evaṃ sati idha bāhiraparibhogatthaṃ anupasampannena dinnaṃ gahetvā pariharantassa sannidhipaccayā āpatti vattabbā siyā .
‘‘ Na hi taṃ paribhogatthāya pariharantī ’’ ti ca na vattabbaṃ , tasmā bāhiraparibhogatthaṃ gahitaṃ paṭiggahitaṃ nāma na hotīti veditabbaṃ .
Yadi evaṃ pañcasu paṭiggahaṇaṅgesu ‘‘ paribhogatthāyā ’’ ti visesanaṃ vattabbanti ?
Na vattabbaṃ .
Paṭiggahaṇañhi paribhogatthameva hotīti ‘‘ paribhogatthāyā ’’ ti visuṃ avatvā ‘‘ tañce bhikkhu kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā paṭiggaṇhātī ’’ ti ettakameva vuttaṃ .
Apare pana ‘‘ satipiV1.164 paṭiggahaṇe ‘ na hi taṃ paribhogatthāya pariharantī ’ ti idha aparibhogatthāya pariharaṇe anāpatti vuttā ’’ ti vadanti .
Tena ca paṭiggahaṇaṅgesu pañcasu samiddhesu ajjhoharitukāmatāya gahitameva paṭiggahitaṃ nāma hoti ajjhoharitabbesuyeva paṭiggahaṇassa anuññātattāti dasseti .
Tathā bāhiraparibhogatthāya gahetvā ṭhapitatelādiṃ ajjhoharitukāmatāya sati paṭiggahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭatīti dasseti .
Udukkhalamusalādīni khīyantīti ettha udukkhalamusalānaṃ khayena pisitakoṭṭitabhesajjesu sace āgantukavaṇṇo paññāyati , na vaṭṭati .
Suddhaṃ udakaṃ hotīti rukkhasākhādīhi gaḷitvā patanaudakaṃ sandhāya vuttaṃ .
109. Patto vāssa paṭiggahetabboti etthāpi pattagataṃ chupitvā dentassa hatthe laggena āmisena dosābhāvatthaṃ pattapaṭiggahaṇanti abbhantaraparibhogatthameva pattapaṭiggahaṇaṃ veditabbaṃ .
Yaṃ sāmaṇerassa patte patati … pe … paṭiggahaṇaṃ na vijahatīti ettha punappunaṃ gaṇhantassa attano patte pakkhittameva attano santakanti sanniṭṭhānakaraṇato hatthagataṃ paṭiggahaṇaṃ na vijahati .
Paricchinditvā dinnaṃ pana gaṇhantassa gahaṇasamayeyeva attano santakanti sanniṭṭhānassa katattāM1.217 hatthagataṃ paṭiggahaṇaṃ vijahati .
Kesañci atthāya bhattaṃ pakkhipatīti ettha anupasampannassa atthāya pakkhipantepi āgantvā gaṇhissatīti sayameva pakkhipitvā ṭhapanato paṭiggahaṇaṃ na vijahati .
Anupasampannassa hatthe pakkhittaṃ pana anupasampanneneva ṭhapitaṃ nāma hotīti paṭiggahaṇaṃ vijahati pariccattabhāvato .
Tena vuttaṃ ‘‘ sāmaṇera … pe … pariccattattā ’’ ti .
Kesañcītiādīsu anupasampannānaṃ atthāya katthaci ṭhapiyamānampi hatthato muttamatte eva paṭiggahaṇaṃ na vijahati , atha kho bhājane patitameva paṭiggahaṇaṃ vijahati .
Bhājanañca bhikkhunā punadivasatthāya apekkhitamevāti taggatampi āmisaṃ duddhotapattagataṃ viya paṭiggahaṇaṃ vijahatīti saṅkāya ‘‘ sāmaṇerassa hatthe pakkhipitabban ’’ ti vuttanti veditabbaṃ .
Īdisesu hi yutti na gavesitabbā , vuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ .
110. Pattagatā yāgūti iminā pattamukhavaṭṭiyā phuṭṭhepi kuṭe yāgu paṭiggahitā , uggahitā vā na hoti bhikkhuno anicchāya phuṭṭhattāti dasseti .
Āropetīti hatthaṃ phusāpeti .
Paṭiggahaṇūpagaṃ bhāraṃ nāma thāmamajjhimassa purisassa ukkhepārahaṃ .
Kiñcāpi avissajjetvāva aññena hatthena pidahantassa doso natthi , tathāpi na pidahitabbanti aṭṭhakathāpamāṇeneva gahetabbaṃ .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . pācittiya 2.265) pana ‘‘ naV1.165 pidahitabban ti hatthato muttaṃ sandhāya vuttaṃ , hatthagataṃ pana itarena hatthena pidahato , hatthato muttampi vā aphusitvā upari pidhānaṃ pātentassa na doso ’’ ti vuttaṃ .
111. Paṭiggaṇhātīti chāyatthāya upari dhāriyamānā mahāsākhā yena kenaci chijjeyya , tattha laggarajaṃ mukhe pāteyya vāti kappiyaṃ kārāpetvā paṭiggaṇhāti .
Macchikavāraṇatthan tiM1.218 ettha ‘‘ sacepi sākhāya laggarajaṃ patte patati , sukhena paribhuñjituṃ sakkāti sākhāya paṭiggahitattā abbhantaraparibhogatthamevidha paṭiggahaṇanti mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
Apare pana ‘‘ macchikavāraṇatthanti vacanamattaṃ gahetvā bāhiraparibhogatthaṃ gahitan ’’ ti vadanti .
Kuṇḍaketi mahāghaṭe .
Tasmimpīti cāṭighaṭepi .
Anupasampannaṃ gāhāpetvāti tameva ajjhoharaṇīyaṃ bhaṇḍaṃ anupasampannena gāhāpetvā .
Therassa pattaṃ dutiyattherassāti ‘‘ therassa pattaṃ mayhaṃ dethā ’’ ti tena attano pariccajāpetvā dutiyattherassa deti .
Tuyhaṃ yāguṃ mayhaṃ dehīti ettha evaṃ vatvā sāmaṇerassa pattaṃ gahetvā attanopi pattaṃ tassa deti .
Ettha panāti ‘‘ paṇḍito sāmaṇero ’’ tiādipattaparivattanakathāyaṃ .
Kāraṇaṃ upaparikkhitabban ti yathā mātuādīnaṃ telādīni haranto tathārūpe kicce anupasampannena aparivattetvāva paribhuñjituṃ labhati , evamidha pattaparivattanaṃ akatvā paribhuñjituṃ kasmā na labhatīti kāraṇaṃ vīmaṃsitabbanti attho .
Ettha pana ‘‘ sāmaṇerehi gahitataṇḍulesu parikkhīṇesu avassaṃ amhākaṃ sāmaṇerā saṅgahaṃ karontīti cittuppatti sambhavati , tasmā taṃ parivattetvāva paribhuñjitabbaṃ .
Mātāpitūnaṃ atthāya pana chāyatthāya vā gahaṇe paribhogāsā natthi , tasmā taṃ vaṭṭatī ’’ ti kāraṇaṃ vadanti .
Teneva ācariyabuddhadattattherenapi vuttaṃ –
‘‘ Mātāpitūnamatthāya , telādiṃ haratopi ca ;
Sākhaṃ chāyādiatthāya , imassa na visesatā .
‘‘ Tasmā hissa visesassa , cintetabbaṃ tu kāraṇaṃ ;
Tassa sālayabhāvaṃ tu , visesaṃ takkayāmahan ’’ ti .
IdamevetthaM1.219V1.166 yuttataraṃ avassaṃ tathāvidhavitakkuppattiyā sambhavato .
Na hi sakkā ettha vitakkaṃ sodhetunti .
Mātādīnaṃ atthāya haraṇe pana nāvassaṃ tathāvidhavitakkuppattīti sakkā vitakkaṃ sodhetuṃ .
Yattha hi vitakkaṃ sodhetuṃ sakkā , tattha nevatthi doso .
Teneva vakkhati ‘‘ sace pana sakkoti vitakkaṃ sodhetuṃ , tato laddhaṃ khāditumpi vaṭṭatī ’’ ti .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . pācittiya 2.265) pana ‘‘ ettha panāti pattaparivattane .
Kāraṇan ti ettha yathā sāmaṇerā ito amhākampi dentīti vitakko uppajjati , na tathā aññatthāti kāraṇaṃ vadanti , tañca yuttaṃ .
Yassa pana tādiso vitakko natthi , tena aparivattetvāpi bhuñjituṃ vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
112. Niccāletun ti cāletvā pāsāṇasakkharādiapanayanaṃ kātuṃ .
Uddhanaṃ āropetabban ti anaggikaṃ uddhanaṃ sandhāya vuttaṃ .
Uddhane paccamānassa āluḷane upari apakkataṇḍulā heṭṭhā pavisitvā paccantīti āha ‘‘ sāmaṃpākañceva hotī ’’ ti .
113. Ādhārake patto ṭhapitoti appaṭiggahitāmiso patto puna paṭiggahaṇatthāya ṭhapito .
Cāletīti vinā kāraṇaṃ cāleti , satipi kāraṇe bhikkhūnaṃ paribhogārahaṃ cāletuṃ na vaṭṭati .
Kiñcāpi ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , amanussikābādhe āmakamaṃsaṃ āmakalohitan ’’ ti ( mahāva .264) tādise ābādhe attano atthāya āmakamaṃsapaṭiggahaṇaṃ anuññātaṃ ,‘‘ āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hotī ’’ ti ( dī . ni .1.10,194) ca sāmaññato paṭikkhittaṃ , tathāpi attano , aññassa vā bhikkhuno atthāya aggahitattā ‘‘ sīhavighāsādiṃ … pe … vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
Sakkoti vitakkaṃ sodhetun ti ‘‘ mayhampi detī ’’ ti vitakkassa anuppannabhāvaṃ sallakkhetuṃ sakkotiM1.220 ,‘‘ sāmaṇerassa dassāmī ’’ ti suddhacittena mayā gahitanti vā sallakkhetuṃ sakkoti .
Sace pana mūlepi paṭiggahitaṃ hotīti ettha ‘‘ gahetvā gate mayhampi dadeyyunti saññāya sace paṭiggahitaṃ hotī ’’ ti vadanti .
114. Koṭṭhāse karotīti ‘‘ bhikkhū sāmaṇerā ca attano attano abhirucitaṃ koṭṭhāsaṃ gaṇhantū ’’ ti sabbesaṃ samake koṭṭhāse karoti .
Gahitāvasesan ti sāmaṇerehi gahitakoṭṭhāsato avasesaṃ .
Gaṇhitvāti ‘‘ mayhaṃ idaṃ gaṇhissāmī ’’ ti gahetvā .
Idha gahitāvasesaṃ nāma tena gaṇhitvā puna ṭhapitaṃ .
PaṭiggahetvātiV1.167 tadahu paṭiggahetvā .
Teneva ‘‘ yāvakālikena yāvajīvikasaṃsagge doso natthī ’’ ti vuttaṃ .
Sace pana purimadivase paṭiggahetvā ṭhapitā hoti , sāmisena mukhena tassā vaṭṭiyā dhūmaṃ pivituṃ na vaṭṭati .
Samuddodakenāti appaṭiggahitasamuddodakena .
Himakarakā nāma kadāci vassodakena saha patanakā pāsāṇalekhā viya ghanībhūtā udakavisesā , tesu paṭiggahaṇakiccaṃ natthi .
Tenāha ‘‘ udakagatikā evā ’’ ti .
Yasmā katakaṭṭhi udakaṃ pasādetvā visuṃ tiṭṭhati , tasmā ‘‘ abbohārikan ’’ ti vuttaṃ .
Iminā appaṭiggahitāpattīhi abbohārikaṃ , vikālabhojanāpattīhipi abbohārikanti dasseti .
Laggatīti sukkhe mukhe ca hatthe ca mattikāvaṇṇaṃ dassentaṃ laggati .
Bahalan ti hatthamukhesu alagganakampi paṭiggahetabbaṃ .
Vāsamattan ti reṇukhīrābhāvaṃ dasseti .
Pānīyaṃ gahetvāti attanoyeva atthāya gahetvā .
Sace pana pītāvasesakaṃ tattheva ākirissāmīti gaṇhāti , puna paṭiggahaṇakiccaṃM1.221 natthi .
Ākirati , paṭiggahetabban ti puppharasassa paññāyanato vuttaṃ .
Vikkhambhetvāti viyūhitvā , apanetvāti attho .
115. Mahābhūtesūti pāṇasarīrasannissitesu pathavīādimahābhūtesu .
Sabbaṃ vaṭṭatīti attano paresañca sarīrasannissitaṃ sabbaṃ vaṭṭati , akappiyamaṃsānulomatāya thullaccayādiṃ na janetīti adhippāyo .
Patatīti attano sarīrato chijjitvā patati .
‘‘ Rukkhato chinditvā ’’ ti vuttattā mattikatthāya pathaviṃ khaṇituṃ , aññampi yaṃ kiñci mūlapaṇṇādivisabhesajjaṃ chinditvā chārikaṃ akatvāpi appaṭiggahitampi paribhuñjituṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ .
Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre
Paṭiggahaṇavinicchayakathālaṅkāro nāma
Vīsatimo paricchedo .