Gaṇabhojanakathā
1. Tattha gaṇitabbo saṅkhyātabboti gaṇo , yo koci samūho , idha pana catuvaggādigaṇo adhippeto .
Bhuñjate bhojanaṃ , byavaharaṇabhāvasaṅkhātā bhojanakiriyā , gaṇassa bhojanaṃ gaṇabhojanaṃ , tasmiṃ .
Gaṇabhojane pācittiyaṃ hotīti ettha janakahetumhi bhummavacanaṃ .
Aññatra samayāti gilānādisattavidhaṃ samayaṃ ṭhapetvā .
Imassa sikkhāpadassa viññattiṃ katvā bhuñjanavatthusmiṃ paññattattā viññattito gaṇabhojanaṃ vatthuvaseneva pākaṭanti taṃ avatvā ‘‘ gaṇabhojanaṃ nāma yattha … pe … nimantitā bhuñjantī ’’ ti nimantanavasenevassa padabhājane gaṇabhojanaṃ vuttaṃ .
Kiñci pana sikkhāpadaṃ vatthuanurūpampi siyāti ‘‘ padabhājane vuttanayeneva gaṇabhojanaṃ hotī ’’ ti kesañci āsaṅkā bhaveyyāti tannivattanatthaṃ ‘‘ gaṇabhojanaṃ dvīhi ākārehi pasavatī ’’ ti vuttaṃ .
Ekato gaṇhantīti ettha aññamaññassa dvādasahatthaṃ amuñcitvā ṭhitā ekato gaṇhanti nāmāti gahetabbaṃ .
‘‘ Amhākaṃ catunnampi
M2.298 bhattaṃ dehī ’ ti vā viññāpeyyun ’’ ti vacanato , heṭṭhā ‘‘ tvaṃ ekassa bhikkhuno bhattaṃ dehi , tvaṃ dvinnanti evaṃ viññāpetvā ’’ tiV2.218 vacanato ca attano atthāya aññena viññattampi sādiyantassa gaṇabhojanaṃ hotiyevāti daṭṭhabbaṃ .Evaṃ viññattito pasavatīti ettha viññattiyā sati gaṇantassa ekato hutvā gahaṇe iminā sikkhāpadena āpatti , visuṃ gahaṇe paṇītabhojanasūpodanaviññattīhi āpatti veditabbā .
Pañcannaṃ bhojanānaṃ nāmaṃ gahetvāti ettha ‘‘ bhojanaṃ gaṇhathāti vuttepi gaṇabhojanaṃ hotiyevā ’’ ti vadanti .
‘‘ Heṭṭhā addhānagamanavatthusmiṃ , nāvābhiruhanavatthusmiñca ‘ idheva , bhante , bhuñjathā ’ ti vutte yasmā kukkuccāyantā na paṭiggaṇhiṃsu , tasmā ‘ bhuñjathā ’ ti vuttepi gaṇabhojanaṃ hotiyevā ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
‘‘ Pañcannaṃ bhojanānaṃ nāmaṃ gahetvā nimantetī ’’ ti vuttattā pana ‘‘ odanaṃ bhuñjathā ’’ ti vā ‘‘ bhattaṃ bhuñjathā ’’ ti vā bhojananāmaṃ gahetvāva vutte gaṇabhojanaṃ hoti , na aññathā .
‘‘ Idheva , bhante , bhuñjathā ’’ ti etthāpi ‘‘ odanan ’’ ti vā ‘‘ bhattan ’’ ti vā vatvāva te evaṃ nimantesunti gahetabbaṃ .
Gaṇavasena vā nimantitattā te bhikkhū apakataññutāya kukkuccāyantā na paṭiggaṇhiṃsūti ayaṃ amhākaṃ khanti , vīmaṃsitvā yuttataraṃ gahetabbaṃ .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . pācittiya 2.217-218) pana ‘‘ yena kenaci vevacanenāti vuttattā ‘ bhojanaṃ gaṇhathā ’ tiādisāmaññanāmenapi gaṇabhojanaṃ hoti .
Yaṃ pana pāḷiyaṃ addhānagamanādivatthūsu ‘ idheva bhuñjathā ’ ti vuttavacanassa kukkuccāyanaṃ , tampi odanādināmaṃ gahetvā vuttattā eva katanti veditabban ’’ ti vuttaṃ .
Kurundīvacane
M2.299 vicāretīti pañcakhaṇḍādivasena saṃvidahati .Ghaṭṭetīti anuvātaṃ chinditvā hatthena , daṇḍakena vā ghaṭṭeti .
Suttaṃ karotīti suttaṃ vaṭṭeti .
Valetīti daṇḍake vā hatthe vā āvaṭṭeti .
‘‘ Abhinavasseva cīvarassa karaṇaṃ idha cīvarakammaṃ nāma , purāṇacīvare sūcikammaṃ cīvarakammaṃ nāma na hotī ’’ ti vadanti .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . pācittiya 2.217-218) pana ‘‘ āgantukapaṭṭan ti acchinditvā anvādhiṃ āropetvā karaṇacīvaraṃ sandhāya vuttaṃ .
Ṭhapetīti ekaṃ antaṃ cīvare bandhanavasena ṭhapeti .
Paccāgataṃ sibbatīti tasseva dutiyaantaṃ parivattitvā āhataṃ sibbati .
Āgantukapaṭṭaṃ bandhatīti cīvarena laggaṃ karonto punappunaṃ tattha tattha suttena bandhati .
Ghaṭṭetīti pamāṇena gahetvā daṇḍādīhi ghaṭṭeti .
Suttaṃ karotīti suttaṃ tiguṇādibhāvena vaṭṭeti .
Valetīti anekaguṇasuttaṃ hatthena
V2.219 vā cakkadaṇḍena vā vaṭṭeti ekattaṃ karoti .Parivattanaṃ karotīti parivattanadaṇḍayantakaṃ karoti .
Yasmiṃ suttaguḷaṃ pavesetvā veḷunāḷikādīsu ṭhapetvā paribbhamāpetvā suttakoṭito paṭṭhāya ākaḍḍhantī ’’ ti vuttaṃ .
Vajirabuddhiṭīkāyaṃ ( vajira . ṭī . pācittiya 209-218) na ‘‘ āgantukapaṭṭaṃ moghasuttena sibbitvā ṭhapenti .
Tattha anuvāte yathā ekatalaṃ hoti , tathā hatthehi ghaṭṭeti .
Valetīti āvaṭṭeti .
Parivattanan ti suttaṃ gaṇhantānaṃ sukhaggahaṇatthaṃ suttaparivattanaṃ karoti , paṭṭaṃ sibbantānaṃ sukhasibbanatthaṃ paṭṭaparivattanañca , navacīvarakārako idhādhippeto , na itaro ’’ ti vuttaṃ .
Animantitacatutthan ti animantito catuttho yassa bhikkhucatukkassa , taṃ animantitacatutthaṃ .
Evaṃ sesesupi .
Tenāha ‘‘ pañcannaṃ catukkānan ’’ ti ,‘‘ catutthe āgate na yāpentīti
M2.300 vacanato sace añño koci āgacchanto natthi , cattāroyeva ca tattha nisinnā yāpetuṃ na sakkonti , na vaṭṭatī ’’ ti vadanti .Gaṇabhojanāpattijanakanimantanabhāvato ‘‘ akappiyanimantanan ’’ ti vuttaṃ .
Sampavesetvāti nisīdāpetvā .
Gaṇo bhijjatīti gaṇo āpattiṃ na āpajjatīti adhippāyo .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . pācittiya 2.220) pana ‘‘ sampavesetvāti tehi yojetvā .
Gaṇo bhijjatīti nimantitasaṅgho na hotīti attho ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Yattha cattāro bhikkhū … pe … bhuñjantī ’’ ti imāya pāḷiyā saṃsandanato ‘‘ itaresaṃ pana gaṇapūrako hotī ’’ ti vuttaṃ .
Avisesenāti ‘‘ gilāno vā cīvarakārako vā ’’ ti avisesetvā sabbasādhāraṇavacanena .
Tasmāti avisesitattā .
Adhivāsetvā gatesūti ettha akappiyanimantanādhivāsanakkhaṇe pubbapayoge dukkaṭampi natthi , viññattito pasavane pana viññattikkhaṇe itarasikkhāpadehi dukkaṭaṃ hotīti gahetabbaṃ .
Bhutvā gatesūti ettha āgatesupi bhojanakicce niṭṭhite gaṇhituṃ vaṭṭati .
Tāni ca tehi ekato na gahitānīti yehi bhojanehi visaṅketo natthi , tāni bhojanāni tehi bhikkhūhi ekato na gahitāni ekena pacchā gahitattā .
Mahāthereti bhikkhū sandhāya vuttaṃ .
Nimantanaṃ sādiyathāti nimantanabhattaṃ paṭiggaṇhatha .
Yānīti kummāsādīni tehi bhikkhūhi ekena pacchā gahitattā ekato na gahitāni .
Bhattuddesakena paṇḍitena bhavitabbaṃ … pe … mocetabbāti etena bhattuddesakena
V2.220 akappiyanimantane sādite sabbesampi sāditaṃ hoti , ekato gaṇhantānaṃ gaṇabhojanāpatti ca hotīti dasseti .Dūtassa dvāre āgantvā puna ‘‘ bhattaṃ gaṇhathā ’’ ti
M2.301 vacanabhayena ‘‘ gāmadvāre aṭṭhatvā ’’ ti vuttaṃ .Tattha tattha gantvāti antaravīthiādīsu tattha tattha ṭhitānaṃ santikaṃ gantvā .
Bhikkhūnaṃ atthāya gharadvāre ṭhapetvā dīyamānepi eseva nayo .
Nivattathāti vutte pana nivattituṃ vaṭṭatīti ‘‘ nivattathā ’’ ti vicchinditvā pacchā ‘‘ bhattaṃ gaṇhathā ’’ ti vuttattā vaṭṭati .