Cīvarabhājanakathāvaṇṇanā
194. Evaṃ
V2.17 upajjhāyādivattasaṅkhātāni cuddasa khandhakavattāni kathetvā idāni catunnaṃ paccayānaṃ bhājanaṃ kathento ‘‘ catupaccayabhājanan ’’ tiādimāha .Tattha catūti saṅkhyāsabbanāmapadaṃ .
Paṭicca eti sītapaṭighātādikaṃ phalaṃ etasmāti paccayo , cīvarādi , paccayo ca paccayo ca paccayā , cattāro paccayā catupaccayaṃ , bhājīyate vibhājīyate bhājanaṃ .
Catupaccayassa bhājanaṃ catupaccayabhājanaṃ .
Tenāha ‘‘ cīvarādīnaṃ catunnaṃ paccayānaṃ bhājanan ’’ ti .
Tattha tasmiṃ catupaccayabhājane samabhiniviṭṭhe cīvarabhājane tāva paṭhamaṃ cīvarapaṭiggāhako … pe … veditabbo .
Kasmā ?
Saṅghikacīvarassa dukkarabhājanattāti sambandho .
Tattha āgatāgataṃ cīvaraṃ paṭiggaṇhāti , paṭiggahaṇamattamevassa bhāroti cīvarapaṭiggāhako .
Cīvarapaṭiggāhakena paṭiggahitaṃ cīvaraṃ nidahati , nidahanamattamevassa bhāroti cīvaranidahako .
Bhaṇḍāgāre niyutto bhaṇḍāgāriko .
Cīvarādikassa bhaṇḍassa ṭhapanaṭṭhānabhūtaṃ agāraṃ bhaṇḍāgāraṃ .
Cīvaraṃ bhājeti bhāgaṃ karotīti
M2.23 cīvarabhājako .Cīvarassa bhājanaṃ vibhāgakaraṇaṃ cīvarabhājanaṃ , vibhajanakiriyā .
Tattha ‘‘ cīvarapaṭiggāhako veditabbo ’’ ti vutto , so kuto labbhateti āha ‘‘ pañcahaṅgehi … pe … sammannitabbo ’’ ti .
Kathaṃ viññāyatīti āha ‘‘ anujānāmi … pe … vacanato ’’ ti .
Chandanaṃ chando , icchanaṃ pihananti attho .
Gamanaṃ karaṇaṃ gati , kiriyā .
Gāreyhā gati agati , chandena agati chandāgati .
Sesesupi eseva nayo .
Kathaṃ chandāgatiṃ gacchatīti āha ‘‘ tattha pacchā āgatānampī ’’ tiādi .
Evamitaresupi .
Pañcamaṅgaṃ pana satisampajaññayuttābhāvaṃ dasseti .
Sukkapakkhepi ito paṭipakkhavasena veditabbo .
Tenāha ‘‘ tasmā ’’ tiādi .
Imāya kammavācāya vā apalokanena vāti idaṃ imassa sammutikammassa lahukakammattā vuttaṃ .
Tathā hi vuttaṃ parivāraṭṭhakathāyaṃ ( pari . aṭṭha .482)‘‘ avasesā terasa sammutiyo senāsanaggāhamatakacīvaradānādisammutiyo cāti etāni lahukakammāni apaloketvāpi kātuṃ vaṭṭantī ’’ ti .
Antovihāre sabbasaṅghamajjhepi khaṇḍasīmāyampi sammannituṃ vaṭṭatīti ettha antovihāreti
V2.18 baddhasīmavihāraṃ sandhāya vuttaṃ .Na hi abaddhasīmavihāre apalokanādicatubbidhakammaṃ kātuṃ vaṭṭati dubbisodhanattā .
Dhuravihāraṭṭhāneti vihāradvārassa sammukhaṭṭhāne .
197. Bhaṇḍāgārasammutiyaṃ vihāramajjheyevāti avippavāsasīmāsaṅkhātamahāsīmā vihārassa majjheyeva sammannitabbā .
Imasmiṃ pana ṭhāne imaṃ pana bhaṇḍāgāraṃ khaṇḍasīmaṃ gantvā khaṇḍasīmāyaṃ nisinnehi sammannituṃ na vaṭṭati , vihāramajjheyeva ‘‘ suṇātu me , bhante , saṅgho , yadi saṅghassa pattakallaṃ , saṅgho
M2.24 itthannāmaṃ vihāraṃ bhaṇḍāgāraṃ sammanneyyā ’’ tiādinā nayena ‘‘ kammavācāya vā apalokanena vā sammannitabban ’’ ti vacanaṃ nissāya ñattidutiyakammaṃ upacārasīmāyaṃ kātuṃ vaṭṭatīti gahetvā kathinadānakammampi abaddhasīmābhūte vihāre upacārasīmāyaṃ karonti , ekacce ñattikammampi tatheva gahetvā abaddhasīmavihāre upacārasīmāmatteyeva uposathapavāraṇaṃ karonti , tadayuttaṃ , kāraṇaṃ panettha kathinavinicchayakathāyaṃ ( vi . saṅga . aṭṭha .226) āvi bhavissati . 198. Tulābhūtoti tulāsadiso .
Idan ti sāmaṇerānaṃ upaḍḍhapaṭivīsadānaṃ .
Imaṃ kira pāṭhaṃ amanasikarontā idāni kālacīvarampi sāmaṇerānaṃ upaḍḍhapaṭivīsaṃ denti .
Phātikamman ti pahonakakammaṃ , yattakena vinayāgatena sammuñjanībandhanādihatthakammena vihārassa ūnatā na hoti , tattakaṃ katvāti attho .
Sabbesan ti tatruppādavassāvāsikaṃ gaṇhantānaṃ sabbesaṃ bhikkhūnaṃ sāmaṇerānañca .
Bhaṇḍāgāracīvarepīti akālacīvaraṃ sandhāya vuttaṃ .
Ukkuṭṭhiṃ karontīti mahāsaddaṃ karonti .
Etan ti ukkuṭṭhiyā katāya samabhāgadānaṃ .
Virajjhitvā karontīti kattabbakālesu akatvā yathārucitakkhaṇe karonti .
Samapaṭivīso dātabboti karissāmāti yācantānaṃ paṭiññāmattenapi samako koṭṭhāso dātabbo .
Atirekabhāgenāti dasa bhikkhū honti , sāṭakāpi daseva , tesu eko dvādasa agghati , sesā dasagghanakā .
Sabbesu dasagghanakavasena kuse pātite yassa bhikkhuno dvādasagghanako kuso pātito , so ‘‘ ettakena mama cīvaraṃ pahotī ’’ ti tena atirekabhāgena gantukāmo hoti .
Ettha ca ettakena mama cīvaraṃ pahotīti dvādasagghanakena mama cīvaraṃ paripuṇṇaṃ hoti , na tato ūnenāti sabbaṃ gahetukāmoti
M2.25 attho .Bhikkhū ‘‘ atirekaṃ āvuso saṅghassa santakan ’’ ti vadanti , taṃ sutvā bhagavā ‘‘ saṅghike ca gaṇasantake ca appakaṃ nāma natthi , sabbattha
V2.19 saṃyamo kātabbo , gaṇhantenapi kukkuccāyitabban ’’ ti dassetuṃ ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , anukkhepe dinne ’’ ti āha .Tattha anukkhepo nāma yaṃ kiñci anukkhipitabbaṃ anuppadātabbaṃ kappiyabhaṇḍaṃ , yattakaṃ tassa paṭivīse adhikaṃ , tattake agghanake yasmiṃ kismiñci kappiyabhaṇḍe dinneti atthoti imamatthaṃ saṅkhepena dassetuṃ ‘‘ sace dasa bhikkhū honti ’’ tyādi vuttaṃ .
Vikalake tosetvāti ettha cīvaravikalakaṃ puggalavikalakanti dve vikalakā .
Tattha cīvaravikalakaṃ nāma sabbesaṃ pañca pañca vatthāni pattāni , sesānipi atthi , ekekaṃ pana na pāpuṇāti , chinditvā dātabbāni .
Chindantehi ca aḍḍhamaṇḍalādīnaṃ vā upāhanathavikādīnaṃ vā pahonakāni khaṇḍāni katvā dātabbāni , heṭṭhimaparicchedena caturaṅgulavitthārampi anuvātappahonakāyāmaṃ khaṇḍaṃ katvā dātuṃ vaṭṭati .
Aparibhogaṃ pana na kātabbanti evamettha cīvarassa appahonakabhāvo cīvaravikalakaṃ .
Chinditvā dinne panetaṃ tositaṃ hoti .
Atha kusapāto kātabbo , sacepi ekassa bhikkhuno koṭṭhāse ekaṃ vā dve vā vatthāni nappahonti , tattha aññaṃ sāmaṇakaṃ parikkhāraṃ ṭhapetvā yo tena tussati , tassa taṃ bhāgaṃ datvā pacchā kusapāto kātabbo .
Idampi cīvaravikalakanti andhaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
Puggalavikalakaṃ nāma dasa dasa bhikkhū gaṇetvā vaggaṃ karontānaṃ eko vaggo na pūrati , aṭṭha vā nava vā honti , tesaṃ aṭṭha vā nava vā koṭṭhāsā ‘‘ tumhe ime gahetvā visuṃ bhājethā ’’ ti dātabbā .
Evamayaṃ puggalānaṃ appahonakabhāvo puggalavikalakaṃ nāma .
Visuṃ dinne pana taṃ tositaṃ
M2.26 hoti , evaṃ tosetvā kusapāto kātabboti .Atha vā vikalake tosetvāti yo cīvaravibhāgo ūnako , taṃ aññena parikkhārena samaṃ katvā kusapāto kātabboti imamatthaṃ dasseti ‘‘ sace sabbesaṃ pañca pañca vatthānī ’’ tiādinā .
199. Ito paraṃ tesu tesu vatthūsu āgatavasena aṭṭhakathāyaṃ vuttesu vinicchayesu santesupi tesaṃ vinicchayānaṃ aṭṭhamātikāvinicchayato avimuttattā aṭṭhamātikāvinicchayesveva pakkhipitvā dassetuṃ ‘‘ idāni aṭṭhimā , bhikkhave ’’ tiādimāha .
Yā tā aṭṭha mātikā bhagavatā vuttā , tāsaṃ aṭṭhannaṃ mātikānaṃ vasena vinicchayo idāni veditabboti yojanā .
Parikkhepārahaṭṭhānena paricchinnāti iminā aparikkhittassa vihārassa dhuvasannipātaṭṭhānādito paṭhamaleḍḍupātassa
V2.20 anto upacārasīmāti dasseti .Idāni dutiyaleḍḍupātassa antopi upacārasīmāyevāti dassetuṃ ‘‘ apicā ’’ tiādi āraddhaṃ .
Dhuvasannipātaṭṭhānampi pariyantagatameva gahetabbaṃ .
‘‘ Evaṃ sante tiyojane ṭhitā lābhaṃ gaṇhissantī ’’ tiādinā ime lābhaggahaṇādayo upacārasīmāvaseneva hoti , na avippavāsasīmāvasenāti dasseti , tena ca imāni lābhaggahaṇādīniyeva upacārasīmāyaṃ kattabbāni , na apalokanakammādīni cattāri kammāni , tāni pana avippavāsasīmādīsuyeva kattabbānīti pakāseti .
Tathā hi vuttaṃ sāratthadīpaniyaṃ ( sārattha . ṭī . mahāvagga 3.379)‘‘ bhikkhunīnaṃ ārāmappavesanasenāsanapucchanādi parivāsamānattārocanavassacchedanissayasenāsanaggāhādi vidhānanti idaṃ sabbaṃ imissāyeva upacārasīmāya vasena veditabban ’’ ti .
Lābhatthāya
M2.27 ṭhapitā sīmā lābhasīmā .Loke gāmasīmādayo viya lābhasīmā nāma visuṃ pasiddhā natthi , kenāyaṃ anuññātāti āha ‘‘ neva sammāsambuddhenā ’’ tiādi .
Etena nāyaṃ sāsanavohārasiddhā , lokavohārasiddhā evāti dasseti .
Janapadaparicchedoti idaṃ lokapasiddhasīmāsaddatthavasena vuttaṃ , paricchedabbhantarampi sabbaṃ janapadasīmāti gahetabbaṃ .
Janapado eva janapadasīmā , evaṃ raṭṭhasīmādīsupi .
Tenāha ‘‘ āṇāpavattiṭṭhānan ’’ tiādi .
Pathavīvemajjhagatassāti yāva udakapariyantā khaṇḍasīmattā vuttaṃ .
Upacārasīmādīsu pana abaddhasīmāsu heṭṭhāpathaviyaṃ sabbattha ṭhitānaṃ na pāpuṇāti , kūpādipavesārahaṭṭhāne ṭhitānaññeva pāpuṇātīti heṭṭhā sīmakathāyaṃ vuttanayeneva taṃtaṃsīmaṭṭhabhāvo veditabbo .
Cakkavāḷasīmāya dinnaṃ pathavīsandhārakaudakaṭṭhānepi ṭhitānaṃ pāpuṇāti sabbattha cakkavāḷavohārattāti .
Samānasaṃvāsaavippavāsasīmāsu dinnassa idaṃ nānattaṃ –
‘‘ avippavāsasīmāya dammī ’’ ti dinnaṃ gāmaṭṭhānaṃ na pāpuṇāti .
Kasmā ?
‘‘ Ṭhapetvā gāmañca gāmūpacārañcā ’’ ti ( mahāva .144) vuttattā .
‘‘ Samānasaṃvāsakasīmāyadammī ’’ ti dinnaṃ pana gāme ṭhitānampi pāpuṇātīti .
200-1.
Buddhādhivutthoti buddhena bhagavatā adhivuttho .
Ekasmin ti ekasmiṃ vihāre .
Pākavattan ti nibaddhadānaṃ .
Vattatīti pavattati .
Tehi vattabban ti yesaṃ sammukhe esa deti , tehi bhikkhūhi vattabbaṃ .
202. Dutiyabhāge pana therāsanaṃ āruḷheti yāva saṅghanavakaṃ ekavāraṃ sabbesaṃ bhāgaṃ datvā
V2.21 cīvare aparikkhīṇe puna sabbesaṃ dātuṃ dutiyabhāge therassa dinneti attho .Pubbe vuttanayenāti ‘‘ tuyheva bhikkhu tāni cīvarānī ’’ ti ( mahāva .363) bhagavatā
M2.28 vuttanayena .Paṃsukūlikānampi vaṭṭatīti ‘‘ tuyhaṃ demā ’’ ti avatvā ,‘ bhikkhūnaṃ dema , therānaṃ demā ’’ ti vuttattā ‘‘ paṃsukūlikānampi vaṭṭatī ’’ ti sāratthadīpaniyaṃ ( sārattha . ṭī . mahāvagga 3.379) vuttaṃ .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . mahāvagga 2.379) pana paṃsukūlikānampi vaṭṭatīti ettha ‘‘ tuyhaṃ demā ’’ ti avuttattāti kāraṇaṃ vadanti .
Yadi evaṃ ‘‘ saṅghassa demā ’’ ti vuttepi vaṭṭeyya ,‘‘ bhikkhūnaṃ dema , therānaṃ dema , saṅghassa demā ’’ ti vacanato bhedo na dissati , vīmaṃsitabbamettha kāraṇanti .
Pārupituṃ vaṭṭatīti paṃsukūlikānaṃ vaṭṭati .
Sāmikehi vicāritamevāti upāhanatthavikādīnamatthāya vicāritameva .
203. Upaḍḍhaṃ dātabban ti yaṃ ubhatosaṅghassa dinnaṃ , tato upaḍḍhaṃ bhikkhūnaṃ upaḍḍhaṃ bhikkhunīnaṃ dātabbaṃ .
Sacepi eko bhikkhu hoti , ekā vā bhikkhunī , antamaso anupasampannassapi upaḍḍhameva dātabbaṃ .
‘‘ Bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunīnañca dammī ’’ ti vutte pana na majjhe bhinditvā dātabban ti ettha yasmā bhikkhunipakkhe saṅghassa paccekaṃ aparāmaṭṭhattā bhikkhunīnaṃ gaṇanāya bhāgo dātabboti dāyakassa adhippāyoti sijjhati , tathā dānañca bhikkhūpi gaṇetvā dinne eva yujjati .
Itarathā hi ‘‘ kittakaṃ bhikkhūnaṃ dātabbaṃ , kittakaṃ bhikkhunīnan ’’ ti na viññāyati , tasmā ‘‘ bhikkhusaṅghassā ’’ ti vuttavacanampi ‘‘ bhikkhūnan ’’ ti vuttavacanasadisamevāti āha ‘‘ bhikkhū ca bhikkhuniyo ca gaṇetvā dātabban ’’ ti .
Tenāha ‘‘ puggalo … pe … bhikkhusaṅghaggahaṇena gahitattā ’’ ti .
‘‘ Bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunīnañca tuyhañcā ’’ ti vutte pana puggalo visuṃ na labhatīti idaṃ aṭṭhakathāpamāṇeneva gahetabbaṃ , na hettha visesakāraṇaṃ upalabbhati .
Tathā hi ‘‘ ubhatosaṅghassa ca tuyhañca dammī ’’ ti vutte sāmaññavisesavacanehi saṅgahitattā yathā puggalo visuṃ labhati , evamidhāpi ‘‘ bhikkhusaṅghassa ca tuyhañcā ’’ ti
M2.29 sāmaññavisesavacanasabbhāvato bhavitabbameva visuṃ puggalapaṭivīsenāti viññāyati , tasmā aṭṭhakathāvacanamevettha pamāṇaṃ .Pāpuṇanaṭṭhānato ekameva labhatīti attano vassaggena pattaṭṭhānato ekameva koṭṭhāsaṃ labhati .
Tattha kāraṇamāha ‘‘ kasmā ?
Bhikkhusaṅghaggahaṇena gahitattā ’’ ti , bhikkhusaṅghaggahaṇeneva puggalassapi gahitattāti adhippāyoti sāratthadīpaniyaṃ ( sārattha . ṭī . mahāvagga 3.379) vuttaṃ .
Vimativinodaniyaṃ
V2.22 ( vi . vi . ṭī . mahāvagga 2.379) pana bhikkhusaṅghasaddena bhikkhūnaññeva gahitattā , puggalassa pana ‘‘ tuyhañcā ’’ ti visuṃ gahitattā ca tatthassa aggahitattā daṭṭhabbā ,‘‘ bhikkhūnañca bhikkhunīnañca tuyhañcā ’’ ti vuttaṭṭhānasadisattāti adhippāyo .Puggalappadhāno hettha saṅgha-saddo daṭṭhabbo .
Keci pana ‘‘ bhikkhusaṅghaggahaṇena gahitattā ’’ ti pāṭhaṃ likhanti , taṃ na sundaraṃ tassa visuṃ lābhaggahaṇe kāraṇavacanattā .
Tathā hi ‘‘ visuṃ saṅghaggahaṇena gahitattā ’’ ti visuṃ puggalassapi bhāgaggahaṇe kāraṇaṃ vuttaṃ .
Yathā cettha puggalassa aggahaṇaṃ , evaṃ upari ‘‘ bhikkhusaṅghassa ca tuyhañcā ’’ tiādīsupi visuṃ saṅghādisaddehi puggalassa aggahaṇaṃ daṭṭhabbaṃ .
Yadi hi gahaṇaṃ siyā , saṅghatopi visumpīti bhāgadvayaṃ labheyya ubhayattha gahitattāti vuttaṃ .
Pūjetabban tiādi gihikammaṃ na hotīti dassanatthaṃ vuttaṃ .
Bhikkhusaṅghassa harāti idaṃ piṇḍapātaharaṇaṃ sandhāya vuttaṃ .
Tenāha ‘‘ bhuñjituṃ vaṭṭatī ’’ ti .
‘‘ Bhikkhusaṅghassa harā ’’ ti vuttepi haritabban ti īdisaṃ gihiveyyāvaccaṃ na hotīti katvā vuttaṃ .
204. Antohemanteti iminā anatthate kathine vassānaṃ pacchime māse dinnaṃ purimavassaṃvutthānaññeva pāpuṇāti , tato paraṃ hemante dinnaṃ pacchimavassaṃvutthānampi vutthavassattā
M2.30 pāpuṇāti , hemantato pana paraṃ piṭṭhisamaye ‘‘ vassaṃvutthasaṅghassā ’’ ti evaṃ paricchinditvā dinnaṃ anantare vasse vā tato paresu vā yattha katthaci tasmiṃ bhikkhubhāve vutthavassānaṃ sabbesaṃ pāpuṇāti .Ye pana sabbathā avutthavassā , tesaṃ na pāpuṇātīti dasseti .
Lakkhaṇaññū vadantīti vinayalakkhaṇaññuno ācariyā vadanti .
Lakkhaṇaññū vadantīti idaṃ sanniṭṭhānavacanaṃ , aṭṭhakathāsu anāgatattā pana evaṃ vuttaṃ .
Bahiupacārasīmāyaṃ … pe … sabbesaṃ pāpuṇātīti yattha katthaci vutthavassānaṃ sabbesaṃ pāpuṇātīti adhippāyo .
Teneva mātikāṭṭhakathāyampi ( kaṅkha . aṭṭha . akālacīvarasikkhāpadavaṇṇanā )‘‘ sace pana bahiupacārasīmāyaṃ ṭhito ‘ vassaṃvutthasaṅghassa dammī ’ ti vadati , yattha katthaci vutthavassānaṃ sabbesaṃ sampattānaṃ pāpuṇātī ’’ ti vuttaṃ .
Gaṇṭhipadesu pana ‘‘ vassāvāsassa ananurūpe padese ṭhatvā vuttattā vassaṃvutthānañca avutthānañca sabbesaṃ pāpuṇātī ’’ ti vuttaṃ , taṃ na gahetabbaṃ .
Na hi ‘‘ vassaṃvutthasaṅghassa dammī ’’ ti vutte avutthavassānaṃ pāpuṇāti .
Sabbesampīti tasmiṃ bhikkhubhāve vutthavassānaṃ sabbesampīti attho daṭṭhabbo ‘‘ vassaṃvutthasaṅghassā ’’ ti vuttattā .
Sammukhībhūtānaṃ sabbesampīti etthāpi eseva nayo .
Evaṃ vadatīti vassaṃvutthasaṅghassa dammīti vadati .
Atītavassan ti anantarātītavassaṃ .
205. Idāni
V2.23 ‘‘ ādissa detī ’’ ti padaṃ vibhajanto ‘‘ ādissa detīti etthā ’’ tiādimāha .Tattha yāguyā vā … pe … bhesajje vā ādisitvā paricchinditvā dento dāyako ādissa deti nāmāti yojanā .
Sesaṃ pākaṭameva .
206. Idāni ‘‘ puggalassa detī ’’ ti padaṃ vibhajanto āha ‘‘ puggalassa deti etthā ’’ tiādi .
Saṅghato ca gaṇato ca vinimuttassa
M2.31 attano kulūpakādipuggalassa dento dāyako puggalassa deti nāma .Taṃ pana puggalikadānaṃ parammukhā vā hoti sammukhā vā .
Tattha parammukhā dento ‘‘ idaṃ cīvaraṃ itthannāmassa dammī ’’ ti nāmaṃ uddharitvā deti , sammukhā dento ca bhikkhuno pādamūle cīvaraṃ ṭhapetvā ‘‘ idaṃ , bhante , tumhākaṃ dammī ’’ ti vatvā deti , tadubhayathāpi dento puggalassa deti nāmāti attho .
Na kevalaṃ ekasseva dento puggalassa deti nāma , atha kho antevāsikādīhi saddhiṃ dentopi puggalassa deti nāmāti dassetuṃ ‘‘ sace panā ’’ tiādimāha .
Tattha uddesaṃ gahetuṃ āgatoti tassa santike uddesaṃ aggahitapubbassapi uddesaṃ gaṇhissāmīti āgatakālato paṭṭhāya antevāsikabhāvūpagamanato vuttaṃ .
Gahetvā gacchantoti pariniṭṭhitauddeso hutvā gacchanto .
Vattaṃ katvā uddesaparipucchādīni gahetvā vicarantānan ti idaṃ ‘‘ uddesantevāsikānan ’’ ti imasseva visesanaṃ .
Tena uddesakāle āgantvā uddesaṃ gahetvā gantvā aññattha nivasante anibaddhacārike nivatteti .
Evaṃ cīvarakkhandhake ( mahāva .379) āgataaṭṭhamātikāvasena cīvaravibhajanaṃ dassetvā idāni tasmiṃyeva cīvarakkhandhake majjhe āgatesu vatthūsu āgatanayaṃ nivattetvā dassento ‘‘ sace koci bhikkhū ’’ tiādimāha .
Tattha kiṃ kātabban ti pucchāya tasseva tāni cīvarānīti vissajjanā , sesāni ñāpakādivasena vuttāni .
Pañca māseti accantasaṃyoge upayogavacanaṃ .
Vaḍḍhiṃ payojetvā ṭhapitaupanikkhepatoti vassāvāsikatthāya veyyāvaccakarehi vaḍḍhiṃ payojetvā ṭhapitaupanikkhepato .
Tatruppādatoti nāḷikerārāmāditatruppādato .
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ idaṃ idha vassaṃvutthasaṅghassa demāti vā vassāvāsikaṃ demāti vā vatvā
M2.32 dinnaṃ taṃ anatthatakathinassapi pañca māse pāpuṇātī ’’ ti vuttaṃ , taṃ vassāvāsikalābhavasena uppanne labbhamānavisesaṃ dassetuṃ vuttaṃ .Tattha idhāti abhilāpamattamevetaṃ , idha-saddaṃ vinā ‘‘ vassaṃvutthasaṅghassa demā ’’ ti vuttepi so eva nayo .
Anatthatakathinassapi pañca māse pāpuṇātīti vassāvāsikalābhavasena uppannattā anatthatakathinassapi vutthavassassa pañca māse pāpuṇāti , tato paraṃ pana uppannavassāvāsikaṃ pucchitabbaṃ
V2.24 ‘‘ kiṃ atītavasse idaṃ vassāvāsikaṃ , udāhu anāgatavasse ’’ ti .Tattha tato paran ti pañcamāsato paraṃ , gimhānassa paṭhamadivasato paṭṭhāyāti attho .
Ṭhitikā pana na tiṭṭhatīti ettha aṭṭhitāya ṭhitikāya puna aññasmiṃ cīvare uppanne sace eko bhikkhu āgacchati , majjhe chinditvā dvīhipi gahetabbaṃ .
Ṭhitāya pana ṭhitikāya puna aññasmiṃ cīvare uppanne sace navakataro āgacchati , ṭhitikā heṭṭhā gacchati .
Sace vuḍḍhataro āgacchati , ṭhitikā uddhaṃ ārohati .
Atha añño natthi , puna attano pāpetvā gahetabbaṃ .
Duggahitānīti aggahitāni , saṅghikāneva hontīti attho .
‘‘ Pātite kuse ’’ ti ekakoṭṭhāse kusadaṇḍake pātitamatte sacepi bhikkhusahassaṃ hoti , gahitameva nāma cīvaraṃ .
‘‘ Nākāmā bhāgo dātabbo ’’ ti aṭṭhakathāvacanaṃ ( mahāva . aṭṭha .363), tattha gahitameva nāmāti ‘‘ imassa idaṃ pattan ’’ ti kiñcāpi na viditaṃ , te pana bhāgā atthato tesaṃ pattāyevāti adhippāyo .
Sattāhavārena aruṇameva uṭṭhāpetīti idaṃ nānāsīmavihāresu kattabbanayena ekasmimpi vihāre dvīsu senāsanesu nivutthabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ , aruṇuṭṭhāpaneneva tattha vuttho hoti , na pana vassacchedaparihārāya .
Antoupacārasīmāya
M2.33 hi yattha katthaci aruṇaṃ uṭṭhāpento attanā gahitasenāsanaṃ appaviṭṭhopi vutthavasso eva hoti .Gahitasenāsane pana nivuttho nāma na hoti , tattha aruṇuṭṭhāpane sati hoti .
Tenāha ‘‘ purimasmiṃ bahutaraṃ nivasati nāmā ’’ ti .
Etena ca itarasmiṃ sattāhavārenapi aruṇuṭṭhāpane sati eva appataraṃ nivasati nāma hoti , nāsatīti dīpitaṃ hoti .
Idan ti ekādhippāyadānaṃ .
Nānālābhehītiādīsu nānā visuṃ visuṃ lābho etesūti nānālābhā , dve vihārā , tehi nānālābhehi .
Nānā visuṃ visuṃ pākārādīhi paricchinno upacāro etesanti nānūpacārā , tehi nānūpacārehi .
Ekasīmavihārehīti ekasīmāyaṃ dvīhi vihārehīti sāratthadīpaniyaṃ ( sārattha . ṭī . mahāvagga 3.364) vuttaṃ .
Nānālābhehīti visuṃ visuṃ nibaddhavassāvāsikalābhehi .
Nānūpacārehīti nānāparikkhepanānādvārehi .
Ekasīmavihārehīti dvinnaṃ vihārānaṃ ekena pākārena parikkhittattā ekāya upacārasīmāya antogatehi dvīhi vihārehīti vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . mahāvagga 2.364).
Senāsanaggāho paṭippassambhatīti paṭhamaṃ gahito paṭippassambhati .
Tatthāti yattha senāsanaggāho paṭippassambhati , tattha .
207. Bhikkhussa
V2.25 kālakateti ettha kālakata-saddo bhāvasādhanoti āha ‘‘ kālakiriyāyā ’’ ti .Pāḷiyaṃ gilānupaṭṭhākānaṃ cīvaradāne sāmaṇerānaṃ ticīvarādhiṭṭhānābhāvā ‘‘ cīvarañca pattañcā ’’ tiādi sabbattha vuttaṃ .
208. Sacepi sahassaṃ agghati , gilānupaṭṭhākānaññeva dātabbanti sambandho .
Aññan ti ticīvarapattato aññaṃ .
Appagghan ti atijiṇṇādibhāvena nihīnaṃ .
Tatoti avasesaparikkhārato .
Sabban ti pattaṃ cīvarañca .
Tattha tattha saṅghassevāti tasmiṃ tasmiṃ
M2.34 vihāre saṅghasseva .Bhikkhuno kālakataṭṭhānaṃ sandhāya ‘‘ idhā ’’ ti vattabbe ‘‘ tatthā ’’ ti vuttattā vicchāvacanattā ca parikkhārassa ṭhapitaṭṭhānaṃ vuttanti viññāyati .
Pāḷiyaṃ avissajjikaṃ avebhaṅgikan ti āgatānāgatassa cātuddisassa saṅghasseva santakaṃ hutvā kassaci avissajjikaṃ avebhaṅgikañca bhavituṃ anujānāmīti attho .
‘‘ Sante patirūpe gāhake ’’ ti vuttattā gāhake asati adatvā bhājitepi subhājitamevāti daṭṭhabbaṃ .
Dakkhiṇodakaṃ pamāṇan ti ettha sāratthadīpaniyaṃ ( sārattha . ṭī . mahāvagga 3.376) tāva ‘‘ yattha pana dakkhiṇodakaṃ pamāṇan ti bhikkhū yasmiṃ raṭṭhe dakkhiṇodakapaṭiggahaṇamattenapi deyyadhammassa sāmino hontīti adhippāyo ’’ ti vuttaṃ .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . mahāvagga 2.376) pana ‘‘ dakkhiṇodakaṃ pamāṇan ti ettakāni cīvarāni dassāmīti paṭhamaṃ udakaṃ pātetvā pacchā denti , taṃ yehi gahitaṃ , te bhāginova hontīti adhippāyo ’’ ti vuttaṃ .
Parasamuddeti jambudīpe .
Tambapaṇṇidīpañhi upādāyesa evaṃ vutto .
‘‘ Matakacīvaraṃ adhiṭṭhātī ’’ ti ettha maggaṃ gacchanto tassa kālakiriyaṃ sutvā avihāraṭṭhāne ce dvādasahatthabbhantare aññesaṃ bhikkhūnaṃ abhāvaṃ ñatvā ‘‘ idaṃ cīvaraṃ mayhaṃ pāpuṇātī ’’ ti adhiṭṭhāti , svādhiṭṭhitaṃ .
Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bahubhaṇḍo bahuparikkhāro kālakato hoti .
Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ ,‘‘ bhikkhussa , bhikkhave , kālakate saṅgho sāmī pattacīvare .
Apica gilānupaṭṭhākā bahupakārā , anujānāmi , bhikkhave , ticīvarañca pattañca gilānupaṭṭhākānaṃ dātuṃ .
Yaṃ tattha lahubhaṇḍaṃ lahuparikkhāraṃ , taṃ sammukhībhūtena saṅghena bhājetuṃ .
Yaṃ tattha garubhaṇḍaṃ garuparikkhāraṃ , taṃ āgatānāgatassa cātuddisassa
M2.35 saṅghassa avissajjikaṃ avebhaṅgikan ’’ ti ( mahāva .369) iminā pāṭhena bhagavā sabbaññū bhikkhūnaṃ āmisadāyajjaṃ vicāresi .Tattha
V2.26 ticīvarapattaavasesalahubhaṇḍagarubhaṇḍavasena āmisadāyajjaṃ tividhaṃ hoti .Tesu ticīvarapattaṃ gilānupaṭṭhākassa bhāgo hoti , avasesalahubhaṇḍaṃ sammukhībhūtasaṅghassa , pañcavīsatividha garubhaṇḍaṃ cātuddisasaṅghassa .
Iminā ito tividhabhaṇḍato aññaṃ bhikkhubhaṇḍaṃ nāma natthi , imehi tividhehi puggalehi añño dāyādo nāma natthīti dasseti .
Idāni pana vinayadharā ‘‘ bhikkhūnaṃ akappiyabhaṇḍaṃ gihibhūtā ñātakā labhantī ’’ ti vadanti , taṃ kasmāti ce ?
‘‘ Ye tassa dhane issarā gahaṭṭhā vā pabbajitā vā , tesaṃ dātabban ’’ ti aṭṭhakathāyaṃ āgatattāti .
Saccaṃ āgato , so pana pāṭho vissāsaggāhavisaye āgato , na dāyajjagahaṇaṭṭhāne .
‘‘ Gahaṭṭhā vā pabbajitā vā ’’ icceva āgato , na ‘‘ ñātakā aññātakā vā ’’ ti , tasmā ñātakā vā hontu aññātakā vā , ye taṃ gilānaṃ upaṭṭhahanti , te gilānupaṭṭhākabhāgabhūtassa dhanassa issarā gahaṭṭhapabbajitā , antamaso mātugāmāpi .
Te sandhāya ‘‘ tesaṃ dātabban ’’ ti vuttaṃ , na pana ye gilānaṃ nupaṭṭhahanti , te sandhāya .
Vuttañhi aṭṭhakathāyaṃ ( mahāva . aṭṭha .369)‘‘ gilānupaṭṭhāko nāma gihī vā hotu pabbajito vā , antamaso mātugāmopi , sabbe bhāgaṃ labhantī ’’ ti .
Atha vā yo bhikkhu attano jīvamānakāleyeva sabbaṃ attano parikkhāraṃ nissajjitvā kassaci ñātakassa vā aññātakassa vā gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā adāsi , koci ca ñātako vā aññātako vā gahaṭṭho vā pabbajito vā vissāsaṃ aggahesi , tādise sandhāya ‘‘ ye tassa dhanassa issarā gahaṭṭhā vā pabbajitā vā , tesaṃ dātabban ’’ ti
M2.36 vuttaṃ , na pana atādise ñātake .Vuttañhi aṭṭhakathāyaṃ ( mahāva . aṭṭha .369)‘‘ sace pana so jīvamānoyeva sabbaṃ attano parikkhāraṃ nissajjitvā kassaci adāsi , koci vā vissāsaṃ aggahesi , yassa dinnaṃ , yena ca gahitaṃ , tasseva hoti , tassa ruciyā eva gilānupaṭṭhākā labhantī ’’ ti .
Evaṃ hotu , kappiyabhaṇḍe pana kathanti ?
Tampi ‘‘ gihiñātakānaṃ dātabban ’’ ti pāḷiyaṃ vā aṭṭhakathāyaṃ vā ṭīkāsu vā natthi , tasmā vicāretabbametaṃ .
Cīvarabhājanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .