Vissāsaggāhalakkhaṇavinicchayakathā
70. Anuṭṭhānaseyyā nāma yāya seyyāya sayito yāva jīvitindriyupacchedaṃ na pāpuṇāti , tāva vuccati .
Dadamānena ca matakadhanaṃ tāva ye tassa dhane issarā gahaṭṭhā vā pabbajitā vā , tesaṃ dātabban ti ettha ke gahaṭṭhā ke pabbajitā kena kāraṇena tassa dhane issarāti ?
Gahaṭṭhā tāva gilānupaṭṭhākabhūtā tena kāraṇena gilānupaṭṭhākabhāgabhūte tassa dhane issarā , yesañca vāṇijānaṃ hatthato kappiyakārakena pattādiparikkhāro gāhāpito , tesaṃ yaṃ dātabbamūlaṃ , te ca tassa dhane issarā , yesañca mātāpitūnaṃ atthāya paricchinditvā vatthāni ṭhapitāni , tepi tassa dhanassa
V1.122 issarā .Evamādinā yena yena kāraṇena yaṃ yaṃ parikkhāradhanaṃ yehi yehi gahaṭṭhehi labhitabbaṃ hoti , tena tena kāraṇena te te gahaṭṭhā tassa tassa dhanassa issarā .
Pabbajitā pana bāhirakā tatheva sati kāraṇe issarā .
Pañcasu pana sahadhammikesu bhikkhū sāmaṇerā ca matānaṃ bhikkhusāmaṇerānaṃ dhanaṃ vināpi kāraṇena dāyādabhāvena labhanti , na itarā .
Bhikkhunīsikkhamānasāmaṇerīnampi dhanaṃ tāyeva labhanti , na itare .
Taṃ pana matakadhanabhājanaṃ catupaccayabhājanavinicchaye āvi bhavissati , bahū pana vinayadharattherā ‘‘ ye tassa dhanassa issarā gahaṭṭhā vā pabbajitā vā ’’ ti
M1.160 pāṭhaṃ nissāya ‘‘ matabhikkhussa dhanaṃ gahaṭṭhabhūtā ñātakā labhantī ’’ ti vinicchinanti , tampi vinicchayaṃ tassa ca yuttāyuttabhāvaṃ tattheva vakkhāma .Anattamanassa santakan ti ‘‘ duṭṭhu kataṃ tayā mayā adinnaṃ mama santakaṃ gaṇhantenā ’’ ti vacībhedena vā cittuppādamattena vā domanassappattassa santakaṃ .
Yo pana paṭhamaṃyeva ‘‘ suṭṭhu kataṃ tayā mama santakaṃ gaṇhantenā ’’ ti vacībhedena vā cittuppādamattena vā anumoditvā pacchā kenaci kāraṇena kupito , paccāharāpetuṃ na labhati .
Yopi adātukāmo , cittena pana adhivāseti , na kiñci vadatīti ettha tu porāṇaṭīkāyaṃ ( sārattha . ṭī .2.131)‘‘ cittena pana adhivāsetīti vuttamevatthaṃ vibhāvetuṃ ‘ na kiñci vadatī ’ ti vuttan ’’ ti vuttaṃ .
Evaṃ sati ‘‘ cittenā ’’ ti idaṃ adhivāsanakiriyāya karaṇaṃ hoti .
Adātukāmoti etthāpi tameva karaṇaṃ siyā , tato ‘‘ cittena adātukāmo , cittena adhivāsetī ’’ tivacanaṃ ocityasamposakaṃ na bhaveyya .
Taṃ ṭhapetvā ‘‘ adātukāmo ’’ ti ettha kāyenāti vā vācāyāti vā aññaṃ karaṇampi na sambhavati , tadasambhave sati visesatthavācako pana-saddopi niratthako .
Na kiñci vadatīti ettha tu vadanakiriyāya karaṇaṃ ‘‘ vācāyā ’’ ti padaṃ icchitabbaṃ , tathā ca sati aññaṃ adhivāsanakiriyāya karaṇaṃ , aññaṃ vadanakiriyāya karaṇaṃ , aññā adhivāsanakiriyā , aññā vadanakiriyā , tasmā ‘‘ vuttamevatthaṃ vibhāvetun ’’ ti vattuṃ na arahati , tasmā yopi cittena adātukāmo hoti , pana tathāpi vācāya adhivāseti , na kiñci vadatīti yojanaṃ katvā pana ‘‘ adhivāsetīti vuttamevatthaṃ pakāsetuṃ na kiñci vadatīti vuttan ’’ ti vattumarahati .
Ettha tu pana-saddo arucilakkhaṇasūcanattho .
‘‘ Cittenā ’’ ti idaṃ adātukāmakiriyāya karaṇaṃ ,‘‘ vācāyā ’’ ti
M1.161 adhivāsanakiriyāya avadanakiriyāya ca karaṇaṃ .Adhivāsanakiriyā ca avadanakiriyāyeva
V1.123 .‘‘ Adhivāsetī ’’ ti vutte avadanakiriyāya apākaṭabhāvato taṃ pakāsetuṃ ‘‘ na kiñci vadatī ’’ ti vuttaṃ , evaṃ gayhamāne pubbāparavacanattho ocityasamposako siyā , tasmā ettakavivarehi vicāretvā gahetabboti .