Nahānerukkhādighaṃsanakathā
21. Nahāne rukkhādighaṃsananti ettha aṭṭhapadākārenāti aṭṭhapadaphalakākārena , jūtaphalakasadisanti vuttaṃ hoti .
Mallakamūlakasaṇṭhānenāti kheḷamallakamūlasaṇṭhānena .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . cūḷavagga 2.243) pana ‘‘ aṭṭhapadākārenāti jūtaphalake aṭṭhagabbharājiākārena .
Mallakamūlasaṇṭhānenāti kheḷamallakamūlasaṇṭhānena .
Idañca vaṭṭādhārakaṃ sandhāya vuttaṃ .
Kaṇṭake uṭṭhāpetvā katavaṭṭakapālassetaṃ adhivacanaṃ .
Puthupāṇikan ti muṭṭhiṃ akatvā vikasitahatthatalehi piṭṭhiparikammaṃ vuccati .
Etameva sandhāya hatthaparikamman ’’ ti vuttaṃ .
Vajirabuddhiṭīkāyaṃ ( vajira . ṭī . cūḷavagga 244) pana ‘‘ puthupāṇinā kattabbaṃ kammaṃ puthupāṇikamman ’’ ti vuttaṃ .
Evaṃ pāḷianusāreneva nahāne kattabbākattabbaṃ dassetvā idāni nahānatitthe nahāyantānaṃ bhikkhūnaṃ
V2.247 nahānavidhiṃ dassento ‘‘ idaṃ panettha nahānavattan ’’ tiādimāha .Tattha passantānaṃ appasādāvahanato , gihipurisānaṃ kammaṃ viyāti garahitabbabhāvato ca vuttaṃ ‘‘ yattha vā tattha vā … pe … na otaritabban ’’ ti .
Aññesu sammukhībhūtesu anudakasāṭakena nahāyituṃ dukkarattā ‘‘ sabbadisā pana oloketvā vivittabhāvaṃ ñatvā ’’ ti vuttaṃ .
Evampi khāṇugumbalatādīhi paṭicchannāpi hutvā tiṭṭheyyunti āha ‘‘ khāṇu … pe … ukkāsitvā ’’ ti .
Uddhaṃmukhena cīvarāpanayanaṃ harāyitabbaṃ siyāti vuttaṃ ‘‘ avakujja … pe … apanetvā ’’ ti .
Tato kāyabandhanaṭṭhapanavattamāha ‘‘ kāyabandhanan ’’ tyādinā
M2.337 .Tato udakasāṭikāya sati taṃ nivāsetvā otaritabbaṃ siyā , tāya asatiyā kiṃ kātabbanti codanaṃ sandhāyāha ‘‘ sace ’’ tiādi .
Tattha pubbe ‘‘ ṭhitakeneva na otaritabban ’’ ti ahirikākārassa paṭisiddhattā idha hirimantākāraṃ dasseti udakante ukkuṭikaṃ nisīditvā nivāsanaṃ mocetvāti .
Uṇṇaṭṭhāne , samaṭṭhāne vā pasārite sati vā tena aññattha gaccheyyāti āha ‘‘ sace ninnaṭṭhānan ’’ tiādi .
Otarantena kiṃ kātabbanti pucchaṃ sandhāya ‘‘ otarantena saṇikan ’’ tyādi .
Tattha pubbe ‘‘ vegena na otaritabban ’’ ti paṭisiddhānurūpamāha ‘‘ saṇikan ’’ ti .
Atigambhīraṃ gacchanto udakoghataraṅgavātādīhi paharanto calitakāyo siyā , atiuttāne nisīdanto appaṭicchannakāyo siyāti vuttaṃ ‘‘ nābhippamāṇamattaṃ otaritvā ’’ ti .
Attano hatthavikārādīhi vīciṃ uṭṭhāpento , saddañca karonto uddhaṭacapalabhāvo siyāti vuttaṃ ‘‘ vīciṃ anuṭṭhapentena saddaṃ akarontena nivattitvā ’’ ti .
Nivattitvā kiṃ kātabbanti āha āgatadisābhimukhena nimujjitabban ’’ ti , abhimukhena hutvāti pāṭhaseso .
Idāni tapphalaṃ dassento ‘‘ evan ’’ tyādimāha .
Tato ummujjantena kiṃ kātabbanti pucchāyamāha ‘‘ ummujjantenapī ’’ tiādi .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Cīvaraṃ pārupitvāva ṭhātabbaṃ , kasmāti ce ?
Na tāva kāyato udakaṃ otarati , tasmā thokaṃ kālaṃ uttarāsaṅgaṃ cīvaraṃ ubhohi hatthehi ante gahetvā purato katvā ṭhātabbaṃ .
Tato kāyassa sukkhabhāvaṃ ñatvā cīvaraṃ pārupitvā yathāruci gantabbanti .