Paramparabhojanakathā
2. Paramparabhojanakathāyaṃ pana parassa parassa bhojanaṃ paramparabhojanaṃ .
Kiṃ taṃ ?
Paṭhamaṃ nimantitabhattaṃ ṭhapetvā aññassa bhojanakiriyā .
Paramparabhojanaṃ gaṇabhojanaṃ viya viññattito ca nimantanato ca na pasavatīti āha ‘‘ paramparabhojanaṃ panā ’’ tiādi .
Pana -saddo visesatthajotako .
Vikappanāvaseneva taṃ bhattaṃ asantaṃ nāma hotīti anupaññattivasena vikappanaṃ aṭṭhapetvā yathāpaññattasikkhāpadameva ṭhapitaṃ .
Parivāre ( pari .86) pana vikappanāyaṃ anujānanampi anupaññattisadisanti katvā ‘‘ catasso anupaññattiyo ’’ ti vuttaṃ , mahāpaccariyādīsu vuttanayaṃ pacchā vadanto pāḷiyā saṃsandanato parammukhāvikappanameva patiṭṭhāpeti .
Keci pana ‘‘ tadā attano santike ṭhapetvā bhagavantaṃ aññassa abhāvato thero sammukhāvikappanaṃ nākāsi , bhagavatā ca visuṃ sammukhāvikappanā na vuttā , tathāpi sammukhāvikappanāpi vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
Teneva mātikāṭṭhakathāyampi ( kaṅkhā . aṭṭha . paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā )‘‘ yo bhikkhu pañcasu sahadhammikesu aññatarassa ‘ mayhaṃ bhattapaccāsaṃ tuyhaṃ dammī ’ ti vā ‘ vikappemī ’ ti vā evaṃ sammukhā vā ‘ itthannāmassa dammī ’ ti vā ‘ vikappemī ’ ti vā evaṃ parammukhā vā paṭhamanimantanaṃ avikappetvā pacchā nimantitakule laddhabhikkhato ekasitthampi ajjhoharati , pācittiyan ’’ ti vuttaṃ .
Pañcahi
M2.302 bhojanehi nimantitassa yena yena paṭhamaṃ nimantito , tassa tassa bhojanato uppaṭipāṭiyā avikappetvā vā parassa parassa bhojanaṃ paramparabhojananti āha ‘‘ sace pana mūlanimantanaṃ heṭṭhā hoti , pacchimaṃ pacchimaṃ upari , taṃ uparito paṭṭhāya bhuñjantassa āpattī ’’ ti .Hatthaṃ anto pavesetvā sabbaheṭṭhimaṃ gaṇhantassa majjhe ṭhitampi antohatthagataṃ hotīti āha ‘‘ hatthaṃ
V2.221 pana … pe … yathā yathā vā bhuñjantassa anāpattī ’’ ti .Khīrassa rasassa ca bhattena amissaṃ hutvā upari ṭhitattā ‘‘ khīraṃ vā rasaṃ vā pivato anāpattī ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Mahāupāsakoti gehassāmiko .
Mahāaṭṭhakathāyaṃ ‘ āpattī ’ ti vacanena kurundiyaṃ ‘ vaṭṭatī ’ ti vacanaṃ viruddhaṃ viya dissati .
Dvinnampi adhippāyo mahāpaccariyaṃ vibhāvito ’’ ti mahāgaṇṭhipade vuttaṃ .
Sabbe nimantentīti akappiyanimantanavasena nimantenti .
‘‘ Paramparabhojanaṃ nāma pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena bhojanena nimantito , taṃ ṭhapetvā aññaṃ pañcannaṃ bhojanānaṃ aññataraṃ bhojanaṃ bhuñjati , etaṃ paramparabhojanaṃ nāmā ’’ ti vuttattā satipi bhikkhācariyāya paṭhamaṃ laddhabhāve ‘‘ piṇḍāya caritvā laddhaṃ bhattaṃ bhuñjati , āpattī ’’ ti vuttaṃ .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . pācittiya 2.229) pana ‘‘ khīraṃ vā rasaṃ vāti pañcabhojanāmissaṃ bhattato upari ṭhitaṃ sandhāya vuttaṃ .
Tañhi abhojanattā uppaṭipāṭiyā pivatopi anāpatti .
Tenāha ‘ bhuñjantenā ’ tiādī ’’ ti vuttaṃ .
Vajirabuddhiṭīkāyaṃ ( vajira . ṭī . pācittiya 229) pana ‘‘ ettha ‘ mahāupāsako bhikkhū nimanteti … pe … pacchā laddhaṃ bhattaṃ bhuñjantassa āpatti .
Piṇḍāya caritvā laddhabhattaṃ bhuñjati , āpattī ’ ti aṭṭhakathāyaṃ vacanato ,‘ kālasseva piṇḍāya caritvā
M2.303 bhuñjimhā ’ ti pāḷito , khandhake ‘ na ca , bhikkhave , aññatra nimantane aññassa bhojjayāgu paribhuñjitabbā , yo bhuñjeyya , yathādhammo kāretabbo ’ ti vacanato ca nimantetvā vā pavedetu animantetvā vā , paṭhamagahitanimantitassa bhikkhuno paṭhamanimantanabhojanato aññaṃ yaṃ kiñci parasantakaṃ bhojanaṃ paramparabhojanāpattiṃ karoti .Attano santakaṃ , saṅghagaṇato laddhaṃ vā agahaṭṭhasantakaṃ vaṭṭati , nimantanato paṭhamaṃ nibaddhattā pana niccabhattādiparasantakampi vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .