Upasampadāvinicchayakathā

Evaṃ pabbajjāvinicchayaṃ kathetvā tadanantaraṃ upasampadāvinicchayo kathetabbo , evaṃ santepi aṭṭhakathāyaṃ upasampadāvinicchayakathā pāḷivaṇṇanāvaseneva āgatā , no pāḷimuttakavinicchayavasena , imassa pana pakaraṇassa pāḷimuttakavinicchayakathābhūtattā tamakathetvā nissayavinicchayo eva ācariyena kathito , mayaṃ pana upasampadāvinicchayassa atisukhumattāV1.201 atigambhīrattā sudullabhattā sāsanānuggahatthaṃ ācariyenaM1.267 avuttampi samantapāsādikato nīharitvā vimativinodanīādippakaraṇesu āgatavinicchayena alaṅkaritvā taṃ vinicchayaṃ kathayissāma .

Tena kho pana samayenāti yena samayena bhagavatā ‘‘ na bhikkhave anupajjhāyako ’’ tiādisikkhāpadaṃ apaññattaṃ hoti , tena samayena .

Anupajjhāyakan ti upajjhaṃ agāhāpetvā sabbena sabbaṃ upajjhāyavirahitaṃ , evaṃ upasampannā neva dhammato na āmisato saṅgahaṃ labhanti , te parihāyantiyeva , na vaḍḍhanti .

Na bhikkhave anupajjhāyakoti upajjhaṃ agāhāpetvā nirupajjhāyako na upasampādetabbo , yo upasampādeyya , āpatti dukkaṭassāti sikkhāpadapaññattito paṭṭhāya evaṃ upasampādentassa āpatti hoti , kammaṃ pana na kuppati .

Keci ‘‘ kuppatī ’’ ti vadanti , taṃ na gahetabbaṃ .

‘‘ Saṅghena upajjhāyenā ’’ tiādīsupi ubhatobyañjanakupajjhāyapariyosānesu eseva nayo .

Apattakā hatthesu piṇḍāya carantīti yo hatthesu piṇḍo labbhati , tadatthāya caranti .

Seyyathāpi titthiyāti yathā ājīvakanāmakā titthiyā .

Sūpabyañjanehi missetvā hatthesu ṭhapitapiṇḍameva hi te bhuñjanti .

Āpatti dukkaṭassāti evaṃ upasampādentasseva āpatti hoti , kammaṃ pana na kuppati , acīvarakādivatthūsupi eseva nayo .

Yācitakenāti ‘‘ yāva upasampadaṃ karoma , tāva dethā ’’ ti yācitvā gahitena , tāvakālikenāti attho .

Īdisena hi pattena vā cīvarena vā pattacīvarena vā upasampādentasseva āpatti hoti , kammaṃ pana na kuppati , tasmā paripuṇṇapattacīvarova upasampādetabbo .

Sace tassa natthi , ācariyupajjhāyā cassa dātukāmā hontiM1.268 , aññe vā bhikkhū , nirapekkhehi vissajjetvā adhiṭṭhānūpagaṃ pattacīvaraṃ dātabbaṃ .

Gottenapi anussāvetun ti ‘‘ mahākassapassa upasampadāpekkho ’’ ti evaṃ gottaṃ vatvā anussāvetuṃ anujānāmīti attho .

Dve ekānussāvaneti dve ekato anussāvane , ekena ekassa , aññena itarassāti evaṃ dvīhi vā ācariyehi ekena vā ekakkhaṇe kammavācaṃ anussāventehi upasampādetuṃ anujānāmīti attho .

Dve tayo ekānussāvane kātuṃ , tañca kho ekenaV1.202 upajjhāyenāti dve vā tayo vā jane purimanayeneva ekato anussāvane kātuṃ anujānāmi , tañca kho anussāvanakiriyaṃ ekena upajjhāyena anujānāmīti attho .

Tasmā ekena ācariyena dve vā tayo vā anussāvetabbā .

Dvīhi vā tīhi vā ācariyehi visuṃ visuṃ ekena ekassāti evaṃ ekappahāreneva dve tisso vā kammavācā kātabbā .

Sace pana nānācariyā nānupajjhāyā honti , tissatthero sumanattherassa saddhivihārikaṃ , sumanatthero tissattherassa saddhivihārikaṃ anussāveti , aññamaññañca gaṇapūrakā honti , vaṭṭati .

Sace nānupajjhāyā honti , eko ācariyo hoti ,‘‘ na tveva nānupajjhāyenā ’’ ti paṭikkhittattā na vaṭṭati .

Idaṃ sandhāya hi esa paṭikkhepo .

Paṭhamaṃ upajjhaṃ gāhāpetabboti ettha vajjāvajjaṃ upanijjhāyatīti upajjhā , taṃ upajjhaṃ ‘‘ upajjhāyo me , bhante , hohī ’’ ti evaṃ vadāpetvā gāhāpetabbo .

Vitthāyantīti vitthaddhagattā honti .

Yaṃ jātan ti yaṃ tava sarīre jātaṃ nibbattaṃ vijjamānaṃ , taṃ saṅghamajjhe pucchante santaṃ atthīti vattabbantiādi .

Ullumpatu man ti uddharatu maṃ .

TāvadevātiM1.269 upasampannasamanantarameva .

Chāyā metabbāti ekaporisā vā dviporisā vāti chāyā metabbā .

Utuppamāṇaṃ ācikkhitabban ti ‘‘ vassāno hemanto gimho ’’ ti utuppamāṇaṃ ācikkhitabbaṃ .

Ettha ca utuyeva utuppamāṇaṃ .

Sace vassānādayo aparipuṇṇā honti , yattakehi divasehi yassa yo utu aparipuṇṇo , te divase sallakkhetvā so divasabhāgo ācikkhitabbo .

Atha vā ‘‘ ayaṃ nāma utu , so ca kho paripuṇṇo aparipuṇṇo vā ’’ ti evaṃ utuppamāṇaṃ ācikkhitabbaṃ ,‘‘ pubbaṇho vā sāyanho vā ’’ ti evaṃ divasabhāgo ācikkhitabbo .

Saṅgītīti idameva sabbaṃ ekato katvā ‘‘ tvaṃ kiṃ labhasi , kā te chāyā , kiṃ utuppamāṇaṃ , ko divasabhāgo ’’ ti puṭṭho ‘‘ idaṃ nāma labhāmi vassaṃ vā hemantaṃ vā gimhaṃ vā , ayaṃ me chāyā , idaṃ utuppamāṇaṃ , ayaṃ divasabhāgoti vadeyyāsī ’’ ti evaṃ ācikkhitabbaṃ .

Ohāyāti chaḍḍetvā .

Dutiyaṃ dātun ti upasampadamāḷakato pariveṇaṃ gacchantassa dutiyakaṃ dātuṃ anujānāmi , cattāri ca akaraṇīyāni ācikkhitunti attho .

Paṇḍupalāsoti paṇḍuvaṇṇo patto .

Bandhanā pavuttoti vaṇṭato patito .

Abhabbo haritatthāyāti puna harito bhavituṃV1.203 abhabbo .

Puthusilāti mahāsilā .

Ayaṃ samantapāsādikato nīharitvā ābhato upasampadāvinicchayo .

Anupajjhāyādivatthūsu sikkhāpadaṃ apaññattan ti ‘‘ na anupajjhāyako upasampādetabbo ’’ ti ( mahāva .117) idheva paññāpiyamānaṃ sikkhāpadaṃ sandhāya vuttaṃ .

Kammaṃ pana na kuppatīti idaṃ upajjhāyābhāvepi ‘‘ itthannāmassa upasampadāpekkhā itthannāmena upajjhāyenā ’’ tiM1.270 matassa vā vibbhantassa vā purāṇaupajjhāyassa , aññassa vā yassa kassaci avijjamānassapi nāmena sabbattha upajjhāyakittanassa katattā vuttaṃ .

Yadi hi upajjhāyakittanaṃ na kareyya ,‘‘ puggalaṃ na parāmasatī ’’ ti vuttakammavipatti eva siyā .

Teneva pāḷiyaṃ ( mahāva .117)‘‘ anupajjhāyakan ’’ ti vuttaṃ , aṭṭhakathāyampi ( mahāva . aṭṭha .117) assa ‘‘ upajjhāyaṃ akittetvā ’’ ti avatvā ‘‘ upajjhāyaṃ agāhāpetvā sabbena sabbaṃ upajjhāyavirahitaṃ ’’ icceva attho vutto .

Pāḷiyaṃ saṅghena upajjhāyenāti ‘‘ ayaṃ itthannāmo saṅghassa upasampadāpekkho , itthannāmo saṅghaṃ upasampadaṃ yācati saṅghena upajjhāyenā ’’ ti evaṃ kammavācāya saṅghameva upajjhāyaṃ kittetvāti attho .

Evaṃ gaṇena upajjhāyenāti etthāpi ‘‘ ayaṃ itthannāmo gaṇassa upasampadāpekkho ’’ tiādinā yojanā veditabbā .

Evaṃ vuttepi kammaṃ na kuppati eva dukkaṭasseva vuttattā , aññathā ‘‘ so ca puggalo anupasampanno ’’ ti vadeyya .

Tenāha ‘‘ saṅghenā ’’ tiādi .

Tattha paṇḍakādiupajjhāyehi kariyamānesu kammesu paṇḍakādike vināva yadi pañcavaggādigaṇo pūrati , kammaṃ na kuppati , itarathā kuppatīti veditabbaṃ .

Apattacīvaravatthūsupi pattacīvarānaṃ abhāvepi ‘‘ paripuṇṇassa pattacīvaran ’’ ti kammavācāya sāvitattā kammakopaṃ avatvā dukkaṭameva vuttaṃ .

Itarathā sāvanāya hāpanato kammakopo eva siyā .

Keci pana ‘‘ paṭhamaṃ anuññātakammavācāyaṃ upasampannā viya idānipi ‘ paripuṇṇassa pattacīvaran ’ ti avatvā kammavācāya upasampannāpi sūpasampannā evā ’’ ti vadanti , taṃ na yuttaṃ .

Anuññātakālato paṭṭhāya hi aparāmasanaṃ sāvanāya hāpanavipatti eva hoti ‘‘ itthannāmo saṅghaṃ upasampadaṃ yācatī ’’ ti padassa hāpane viyaM1.271 .

Tampi hi pacchā anuññātaṃ ,‘‘ saṅghaṃ , bhante , upasampadaṃ yācāmī ’’ tiādivākyena ayācetvā tampi upasampādento ‘‘ ayaṃ itthannāmo saṅghaṃ upasampadaṃ yācatī ’’ ti vatvāva yadi kammavācaṃ karoti , kammaṃ sukatameva hoti .

No ce , vipannaṃ .

Sabbapacchā hi anuññātakammavācato kiñcipi parihāpetuṃ na vaṭṭati , sāvanāya hāpanamevaV1.204 hoti , aññe vā bhikkhū dātukāmā hontīti sambandho , ayamettha vimativinodaniyā ( vi . vi . ṭī . mahāvagga 2.117) ābhato vinicchayo .

Sāratthadīpanīvinicchayo pana idheva antogadhā hoti appatarattā avisesattā ca .

Vajirabuddhiṭīkāyaṃ ( vajira . ṭī . mahāvagga 117) pana ‘‘ keci kuppatīti vadanti , taṃ na gahetabban ’’ ti yaṃ vuttaṃ , taṃ ‘‘ pañcavaggakaraṇīyañce , bhikkhave , kammaṃ , bhikkhunipañcamo kammaṃ kareyya , akammaṃ na ca karaṇīyan ’’ tiādinā ( mahāva .390) nayena vuttattā paṇḍakānaṃ gaṇapūraṇabhāve eva kammaṃ kuppati , na sabbanti katvā suvuttaṃ , itarathā ‘‘ paṇḍakupajjhāyena kammaṃ kareyya , akammaṃ na ca karaṇīyan ’’ tiādikāya pāḷiyā bhavitabbaṃ siyā .

Yathā aparipuṇṇapattacīvarassa upasampādanakāle kammavācāyaṃ ‘‘ paripuṇṇassa pattacīvaran ’’ ti asantaṃ vatthuṃ kittetvā upasampadāya katāya tasmiṃ asantepi upasampadā ruhati , evaṃ ‘‘ ayaṃ buddharakkhito āyasmato dhammarakkhitassa upasampadāpekkho ’’ ti avatthuṃ paṇḍakupajjhāyādiṃ , asantaṃ vā vatthuṃ kittetvā katāyapi gaṇapūrakānamatthitāya upasampadā ruhateva .

‘‘ Na , bhikkhave , paṇḍakupajjhāyena upasampādetabbo , yo upasampādeyya , āpatti dukkaṭassa , so ca puggalo anupasampanno ’’ tiādivacanassa abhāvā ayamattho siddhova hoti .

Na hi buddhā vattabbayuttaṃ na vadanti .

Tena vuttaṃ ‘‘ yo pana bhikkhu jānaṃ ūnavīsativassaṃM1.272 … pe … so ca puggalo anupasampanno ’’ tiādi ( pāci .403).

Tathā ‘‘ byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo ’’ ti ( mahāva .71) vacanato theyyasaṃvāsakādiācariyehi anussāvanāya katāya upasampadā na ruhati tesaṃ abhikkhuttāti vacanampi na gahetabbaṃ .

Kiñca bhiyyo –

‘‘ imāni cattāri kammāni pañcahākārehi vipajjantī ’’ tiādinā ( pari .482) nayena kammānaṃ sampattivipattiyā kathiyamānāya ‘‘ sattahi ākārehi kammāni vipajjanti vatthuto vā ñattito vā anussāvanato vā sīmato vā parisato vā upajjhāyato vā ācariyato vā ’’ ti akathitattā na gahetabbaṃ .

‘‘ Parisato vā ’’ ti vacanena ācariyupajjhāyānaṃ vā saṅgaho katoti ce ?

Na ,‘‘ dvādasahi ākārehi parisato kammāni vipajjantī ’’ ti etassa vibhaṅge tesamanāmaṭṭhattā , ayamattho yasmā tattha tattha sarūpena vuttapāḷivasenevaV1.205 sakkā jānituṃ , tasmā nayamukhaṃ dassetvā saṃkhittoti ayamassa yuttigavesanāti vuttaṃ .

Tatridaṃ vicāretabbaṃ – anupajjhāyakaṃ upasampādentā te bhikkhū yathāvuttanayena abhūtaṃ vatthuṃ kittayiṃsu , udāhu musāvādabhayā tāneva padāni na sāvesunti .

Kiñcettha – yadi tāva upajjhāyābhāvato na sāvesuṃ ,‘‘ puggalaṃ na parāmasatī ’’ ti vuttavipattippasaṅgo hoti , atha sāvesuṃ , musāvādo nesaṃ bhavatīti ?

Vuccate – sāvesuṃyeva yathāvuttavipattippasaṅgabhayā ,‘‘ kammaṃ pana na kuppatī ’’ ti aṭṭhakathāyaṃ vuttattā ca .

Na , musāvādassa asambhavato , musāvādenapi kammasambhavato ca .

Na hi sakkā musāvādena kammavipattisampattiṃ kātunti .

Tasmā ‘‘ anupajjhāyakaṃ upasampādentī ’’ ti vacanassa ca ubhayadosavinimutto attho pariyesitabbo .

AyañcetthaM1.273 yutti – yathā pubbe pabbajjupasampadupajjhāyesu vijjamānesupi upajjhāyaggahaṇakkamena aggahitattā ‘‘ tena kho pana samayena bhikkhū anupajjhāyakan ’’ tiādi vuttaṃ , tathā idhāpi upajjhāyassa vijjamānasseva sato aggahitattā ‘‘ anupajjhāyakaṃ upasampādentī ’’ ti vuttaṃ .

Kammavācācariyena pana ‘‘ gahito tena upajjhāyo ’’ ti saññāya upajjhāyaṃ kittetvā kammavācaṃ sāvetabbaṃ .

Kenaci vā kāraṇena kāyasāmaggiṃ adentassa upajjhāyassa chandaṃ gahetvā kammavācaṃ sāveti , upajjhāyo vā upasampadāpekkhassa upajjhaṃ datvā pacchā upasampanne tasmiṃ tādise vatthusmiṃ samanuyuñjiyamāno vā asamanuyuñjiyamāno vā upajjhāyadānato pubbe eva sāmaṇero paṭijānāti , sikkhāpaccakkhātako vā antimavatthuajjhāpannako vā paṭijānāti , chandahārakādayo viya upajjhāyo vā aññasīmāgato hoti .

Kammavācā ruhatīti vatvā ‘‘ anujānāmi bhikkhave paccantimesu janapadesu vinayadharapañcamena gaṇena upasampadan ’’ ti vuttattā .

Keci ‘‘ vinayadharapañcamena upajjhāyena sannihiteneva bhavitabban ’’ ti vadantīti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ .

So ca pāṭho appamāṇo majjhimesu janapadesu tassa vacanassābhāvato .

Asannihitepi upajjhāye kammavācā ruhatīti āpajjatīti ce ?

Na .

Kasmā ?

Kammasampattiyaṃ ‘‘ puggalaṃ parāmasatī ’’ ti vuttapāṭhova no pamāṇaṃ .

Na hi tattha asannihito upajjhāyasaṅkhāto puggalo parāmasanaṃ arahati , tasmā tattha saṅghaparāmasanaṃ viya puggalaparāmasanaṃ veditabbaṃ .

Saṅghena gaṇena upajjhāyenaV1.206 upasampādenti tesaṃ atthato puggalattā , paṇḍakādiupajjhāyena upasampādenti upasampādanakāle aviditattāti porāṇā .

ApattacīvaraṃM1.274 upasampādentīti kammavācācariyo ‘‘ paripuṇṇassa pattacīvaran ’’ ti saññāya , kevalaṃ atthasampattiṃ anapekkhitvā santapadanīhārena vā ‘‘ paripuṇṇassa pattacīvaran ’’ ti kammavācaṃ sāveti .

Yathā etarahi matavippavuttamātāpitikopi ‘‘ anuññātosi mātāpitūhī ’’ ti puṭṭho ‘‘ āma bhante ’’ ti vadati , kiṃ bahunā ?

Ayaṃ panettha sāro –

‘‘ tasmiṃ samaye cattāri kammāni pañcahākārehi vipajjantī ’’ ti lakkhaṇassa na tāva paññattattā anupajjhāyakādiṃ upasampādenti .

Vajjanīyapuggalānaṃ avuttattā paṇḍakupajjhāyādiṃ upasampādenti , terasantarāyapucchāya adassanattā apattacīvarakaṃ upasampādenti ,‘‘ anujānāmi bhikkhave ñatticatutthena kammena upasampādetun ’’ ti ( mahāva .69) evaṃ sabbapaṭhamaṃ anuññātāya kammavācāya ‘‘ paripuṇṇassa pattacīvaran ’’ ti avacanamettha sādhakanti veditabbaṃ .

Tañhi vacanaṃ anukkamenānuññātanti .

Idaṃ tāva sabbathā hotu ,‘‘ mūgaṃ pabbājenti badhiraṃ pabbājentī ’’ ti idaṃ kathaṃ sambhavitumarahati ādito paṭṭhāya ‘‘ anujānāmi bhikkhave imehi tīhi saraṇagamanehi pabbajjan ’’ tiādinā anuññātattāti ?

Vuccate –

‘‘ evañca pana , bhikkhave , pabbājetabboti , evaṃ vadehīti vattabbo … pe … tatiyampi saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmī ’’ ti ettha ‘‘ evaṃ vadehīti vattabbo ’’ ti imassa vacanassa micchā atthaṃ gahetvā mūgaṃ pabbājesuṃ .

‘‘ Evaṃ vadehī ’’ ti taṃ pabbajjāpekkhaṃ āṇāpetvā sayaṃ upajjhāyena vattabbo ‘‘ tatiyampi saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmī ’’ ti , so pabbajjāpekkhā tathā āṇatto upajjhāyavacanassa anu anu vadatu vā mā vā , tattha tattha bhagavā ‘‘ kāyena viññāpeti , vācāya viññāpeti , kāyena vācāya viññāpeti , gahito hoti upajjhāyo .

Dinno hoti chando , dinnā hoti pārisuddhi , dinnā hoti pavāraṇā ’’ ti vadatiM1.275 .

Tadanumānena vā kāyena tena pabbajjāpekkhena viññattaṃ hoti saraṇagamananti vā lokepi kāyena viññāpento evaṃ vadatīti vuccati , taṃ pariyāyaṃ gahetvā mūgaṃ pabbājentīti veditabbaṃ .

Porāṇagaṇṭhipade ‘‘ mūgaṃ kathaṃ pabbājentīti pucchaṃ katvā tassa kāyapasādasambhavato kāyena pahāraṃ datvā hatthamuddāya viññāpetvā pabbājesun ’’ ti vuttaṃ .

Kiṃ bahunā ?

AyaṃV1.207 panettha sāro – yathā pubbe pabbajjādhikāre vattamāne pabbajjābhilāpaṃ upacchinditvā ‘‘ paṇḍako , bhikkhave , anupasampanno na upasampādetabbo ’’ tiādinā ( mahāva .109) nayena upasampadavaseneva abhilāpo kato .

Theyyasaṃvāsakapade asambhavato kiñcāpi so na kato , pabbajjāva tattha katā , sabbattha pana upasampadābhilāpena adhippetā tadanubhāvato upasampadāya , pabbajjāya vāritāya upasampadā vāritā hotīti katvā , tathā idha upasampadādhikāre vattamāne upasampadābhilāpaṃ upacchinditvā upasampadameva sandhāya pabbajjābhilāpo katoti veditabbo .

Kāmaṃ so na kattabbo , mūgapade asambhavato tassa vasena ādito paṭṭhāya upasampadābhilāpova kattabbo viya dissati , tathāpi tasseva mūgapadassa vasena ādito paṭṭhāya pabbajjābhilāpova kato micchāgahaṇanivāraṇatthaṃ .

Kathaṃ ?

‘‘ Mūgo , bhikkhave , apatto osāraṇaṃ , tañce saṅgho osāreti , sosārito ’’ ti ( mahāva .396) vacanato hi mūgo upasampanno hotīti siddhaṃ , so kevalaṃ upasampannova hoti , na pana pabbajito tassa pabbajjāya asambhavatoti micchāgāho hoti , taṃ parivajjāpetvā yo upasampanno , so pabbajitova hoti .

Pabbajito panaM1.276 atthi koci upasampanno , atthi koci anupasampannoti imaṃ sammāgāhaṃ uppādeti bhagavāti veditabbaṃ .

Apica tesaṃ hatthacchinnādīnaṃ pabbajitānaṃ supabbajitabhāvadīpanatthaṃ , pabbajjābhāvasaṅkānivāraṇatthañcettha pabbajjābhilāpo kato .

Kathaṃ ?

‘‘ Na , bhikkhave , hatthacchinno pabbājetabbo ’’ tiādinā ( mahāva .119) paṭikkhepena ,‘‘ pabbajitā supabbajitā ’’ ti vuttaṭṭhānābhāvena ca tesaṃ pabbajjābhāvasaṅkā bhaveyya , yathā pasaṅkā bhave , tathā pasaṅkaṃ ṭhapeyya .

Khandhake upasampadaṃ sandhāya ‘‘ hatthacchinno , bhikkhave , apatto osāraṇaṃ , tañce saṅgho osāreti , sosārito ’’ tiādinā ( mahāva .396) nayena bhagavā nivāreti .

Teneva nayena pabbajitā panete sabbepi supabbajitā evāti dīpeti .

Aññathā sabbepete upasampannāva honti , na pabbajitāti ayamaniṭṭhappasaṅgo āpajjati .

Kathaṃ ?

‘‘ Hatthacchinno , bhikkhave , na pabbājetabbo , pabbajito nāsetabbo ’’ ti vā ‘‘ na , bhikkhave , hatthacchinno pabbājetabbo , yo pabbājeyya , āpatti dukkaṭassa , so ca apabbajito ’’ ti ( mahāva .119) vā tantiyā ṭhapitāya campeyyakkhandhake ‘‘ sosārito ’’ ti vuttattā kevalaṃ ‘‘ ime hatthacchinnādayo upasampannāva honti , na pabbajitā ’’ ti vā ‘‘ upasampannāpi ce pabbajitā , nāsetabbā ’’ ti vā aniṭṭhakoṭṭhāso āpajjatīti adhippāyo .

IdaṃV1.208 panettha vicāretabbaṃ –

‘‘ so ca apabbajito ’’ ti vacanābhāvato mūgassa pabbajjāsiddhipasaṅgato pabbajjāpi ekatosuddhiyā hotīti ayamaniṭṭhakoṭṭhāso kathaṃ nāpajjatīti ?

Pabbajjābhilāpena upasampadā idhādhippetāti sammāgāhena nāpajjatīti , aññathā yathābyañjanaṃ atthe gahite yathāpaññattadukkaṭābhāvasaṅkhāto aparo aniṭṭhakoṭṭhāso āpajjati .

Kathaṃ ?

‘‘ Na , bhikkhave , mūgo pabbājetabbo , yoM1.277 pabbājeyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti vuttadukkaṭaṃ pabbajjāpariyosāne hoti , na tassāvippakatāya .

Pubbapayogadukkaṭameva hi paṭhamaṃ āpajjati , tasmā mūgassa pabbajjāpariyosānasseva abhāvato imassa dukkaṭassa okāso ca na sabbakālaṃ sambhaveyya , upasampadāvasena pana atthe gahite sambhavati kammanibbattito .

Teneva pāḷiyaṃ ‘‘ na , bhikkhave , paṇḍako upasampādetabbo , yo upasampādeyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti dukkaṭaṃ na paññattaṃ .

Apaññattattā pubbapayogadukkaṭameva cettha sambhavati , netaraṃ .

Ettāvatā siddhametaṃ pabbajjābhilāpena upasampadāva tattha adhippetā , na pabbajjāti .

Etthāha sāmaṇerapabbajjā na kāyapayogato hotīti kathaṃ paññāyatīti ?

Vuccate – kāyena viññāpetītiādittikā dassanatoti āgato .

‘‘ Gottenapi anussāvetun ’’ ti ( mahāva .122) vacanato yena vohārena voharati , tena vaṭṭatīti siddhaṃ , tasmā ‘‘ ko nāmo te upajjhāyo ’’ ti puṭṭhenapi gottameva nāmaṃ katvā vattabbanti siddhaṃ hoti , tasmā catubbidhesu nāmesu yena kenaci nāmena anussāvanā kātabbāti vadanti .

Ekassa bahūni nāmāni honti , tattha ekaṃ nāmaṃ ñattiyā , ekaṃ anussāvanāya kātuṃ na vaṭṭati , atthato byañjanato ca abhinnāhi anussāvanāhi bhavitabbanti .

Kiñcāpi ‘‘ itthannāmo itthannāmassa āyasmato ’’ ti pāḷiyaṃ ‘‘ āyasmato ’’ ti padaṃ pacchā vuttaṃ , kammavācāpāḷiyaṃ pana ‘‘ ayaṃ buddharakkhito āyasmato dhammarakkhitassā ’’ ti paṭhamaṃ likhanti , taṃ uppaṭipāṭiyā vuttanti na paccetabbaṃ .

Pāḷiyañhi ‘‘ itthannāmo itthannāmassā ’’ ti atthamattaṃ dassitaṃ , tasmā pāḷiyaṃ avuttopi ‘‘ ayaṃ buddharakkhito āyasmato dhammarakkhitassā ’’ ti kammavācāpāḷiyaṃ payogo dassito .

‘‘ Na meM1.278 diṭṭho ito pubbe iccāyasmā sāriputto ’’ ti ca ‘‘ āyasmā sāriputto atthakusalo ’’ ti ca paṭhamaṃ ‘‘ āyasmā ’’ ti payogassa dassanatoti vadanti .

Katthaci ‘‘ āyasmato buddharakkhitassā ’’ ti vatvā katthaci kevalaṃ ‘‘ buddharakkhitassā ’’ ti sāveti , sāvanaṃ hāpetīti na vuccati nāmassa ahāpitattātiV1.209 eke .

Sace katthaci ‘‘ āyasmato buddharakkhitassā ’’ ti vatvā katthaci ‘‘ buddharakkhitassāyasmato ’’ ti sāveti , pāṭhānurūpattā khettameva otiṇṇantipi eke .

Byañjanabhedappasaṅgato anussāvanānaṃ taṃ na vaṭṭatīti vadanti .

Sace pana sabbaṭṭhānepi ekeneva pakārena vadati , vaṭṭati .

Ekānussāvaneti ettha ekato anussāvanaṃ etesanti ekānussāvanāti asamānādhikaraṇavisayo bāhiratthasamāsoti daṭṭhabbaṃ .

Tenevāha ‘‘ dve ekato anussāvane ’’ ti .

Tattha ekatoti ekakkhaṇeti attho , vibhattialopena cāyaṃ niddeso .

Purimanayeneva ekato anussāvane kātun ti ‘‘ ekena ekassa , aññena itarassā ’’ tiādinā pubbe vuttanayena dvīhi vā tīhi vā ācariyehi ekena vā ekato anussāvane kātuṃ .

Vajjāvajjaṃ upanijjhāyatīti upajjhāti iminā upajjhāyasaddasamānattho upajjhāsaddopīti atthaṃ dassetīti sāratthadīpaniyaṃ ( sārattha . ṭī . mahāvagga 3.123).

Gottenāpīti ‘‘ āyasmato pippalissa upasampadāpekkho ’’ ti evaṃ nāmaṃ avatvā gottanāmenapīti attho , tena ‘‘ ko nāmo te upajjhāyo ’’ ti puṭṭhena gottanāmena ‘‘ āyasmā kassapo ’’ ti vattabbanti siddhaṃ hoti .

Tasmā aññampi yaṃ kiñci tassa nāmaṃ pasiddhaṃ , tasmiṃ vā khaṇe sukhaggahaṇatthaṃ nāmaṃ paññāpitaṃ , taṃ sabbaṃ gahetvāpi anussāvanā kātabbā .

Yathā upajjhāyassa , evaṃ upasampadāpekkhassāpi gottādināmenaM1.279 taṅkhaṇikanāmena ca anussāvanaṃ kātuṃ vaṭṭati , tasmimpi khaṇe ‘‘ ayaṃ tisso ’’ ti vā ‘‘ nāgo ’’ ti vā nāmaṃ karontehi anusāsakasammutito paṭhamameva kātabbaṃ .

Evaṃ akatvāpi antarāyikadhammānusāsanapucchanakālesu ‘‘ kinnāmosi , ahaṃ bhante nāgo nāma , ko nāmo te upajjhāyo , upajjhāyo me bhante tisso nāmā ’’ tiādinā viññāpentena ubhinnampi citte ‘‘ mametaṃ nāman ’’ ti yathā saññaṃ uppajjati , evaṃ viññāpetabbaṃ .

Sace pana tasmiṃ khaṇe pakatināmena vatvā pacchā ‘‘ tisso nāmā ’’ ti apubbanāmena anussāveti , na vaṭṭati .

Tattha ca kiñcāpi upajjhāyasseva nāmaṃ aggahetvā yena kenaci nāmena ‘‘ tissassa upasampadāpekkho ’’ tiādināpi puggale parāmaṭṭhe kammaṃ sukatameva hoti anupajjhāyakādīnaṃ upasampadākammaṃ viya upajjhāyassa abhāvepi abhabbattepi kammavācāya puggale parāmaṭṭhe kammassaV1.210 sijjhanato .

Upasampadāpekkhassa pana yathāsakaṃ nāmaṃ vinā aññena nāmena anussāvite kammaṃ kuppati , so anupasampannova hoti .

Tattha ṭhito añño anupasampanno viya gahitanāmassa vatthupuggalassa tattha abhāvā , etassa ca nāmassa anussāvanāya avuttattā .

Tasmā upasampadāpekkhassa pakatināmaṃ parivattetvā apubbena nāgādināmena anussāvitukāmena paṭikacceva ‘‘ tvaṃ nāgo ’’ tiādinā viññāpetvā anusāsanaantarāyikadhammāpucchanakkhaṇesupi tassa ca saṅghassa ca yathā pākaṭaṃ hoti , tathā pakāsetvāva nāgādināmena anussāvetabbaṃ .

Ekassa bahūni nāmāni honti , tesu ekaṃ gahetuṃ vaṭṭati .

Yaṃ pana upasampadāpekkhaupajjhāyānaṃ ekattha gahitaṃ nāmaṃ tadeva ñattiyā , sabbattha anussāvanāsu ca gahetabbaṃ .

Gahitato hi aññasmiṃ gahite byañjanaṃ bhinnaṃ nāma hoti , kammaṃM1.280 vipajjati .

Atthato hi byañjanato ca abhinnā eva ñatti anussāvanā ca vaṭṭanti .

Upajjhāyanāmassa pana purato ‘‘ āyasmato tissassā ’’ tiādinā āyasmantapadaṃ sabbattha yojetvāpi anussāveti .

Tathā ayojitepi doso natthi .

Pāḷiyaṃ ( mahāva .126) pana kiñcāpi ‘‘ itthannāmassa āyasmato ’’ ti pacchato ‘‘ āyasmato ’’ ti padaṃ vuttaṃ , tathāpi ‘‘ āyasmā sāriputto atthakusalo ’’ tiādinā nāmassa purato ‘ āyasmantapada ’ yogassa dassanato puratova payogo yuttataro , tañca ekattha yojetvā aññattha ayojitepi ekattha purato yojetvā aññattha pacchato yojanepi sāvanāya hāpanaṃ nāma na hoti nāmassa ahāpitattā .

Teneva pāḷiyampi ‘‘ itthannāmassa āyasmato ’’ ti ekattha yojetvā ‘‘ itthannāmena upajjhāyenā ’’ tiādīsu ‘‘ āyasmato ’’ ti na yojitanti vadanti .

Tañca kiñcāpi evaṃ , tathāpi sabbaṭṭhānepi ekeneva pakārena yojetvā eva vā ayojetvā vā anussāvanaṃ pasatthataranti gahetabbaṃ .

Ekato saheva ekasmiṃ khaṇe anussāvanaṃ etesanti ekānussāvanā , upasampadāpekkhā , ete ekānussāvane kātuṃ .

Tenāha ‘‘ ekatoanusāvane ’’ ti .

Idañca ekaṃ padaṃ vibhattialopena daṭṭhabbaṃ .

Ekena vāti dvinnampi ekasmiṃ khaṇe ekāya eva kammavācāya anussāvane ekena ācariyenāti attho .

‘‘ Ayaṃ buddharakkhito ca ayaṃ dhammarakkhito ca āyasmato saṅgharakkhitassaV1.211 upasampadāpekkho ’’ tiādinā nayena ekena ācariyena dvinnamekasmiṃ khaṇe anussāvananayo daṭṭhabbo , imināva nayena tiṇṇampi ekena ācariyena ekakkhaṇe anussāvanaṃ veditabbaṃ .

PurimanayenevaM1.281 ekato anussāvane kātun ti ‘‘ ekena ekassa , aññena itarassā ’’ tiādinā pubbe vuttanayena dvinnaṃ dvīhi vā tiṇṇaṃ tīhi vā ācariyehi , ekena vā ācariyena tayopi ekatoanussāvane kātunti attho .

‘‘ Tañca kho ekena upajjhāyena , na tveva nānupajjhāyenā ’’ ti idaṃ ekena ācariyena dvīhi vā tīhi vā upajjhāyehi dve vā tayo vā upasampadāpekkhe ekakkhaṇe ekāya anussāvanāya ekānussāvane kātuṃ na vaṭṭatīti paṭikkhepapadaṃ , na pana nānācariyehi nānupajjhāyehi tayo ekānussāvane kātuṃ na vaṭṭatīti āha ‘‘ sace pana nānācariyā nānupajjhāyā … pe … vaṭṭatī ’’ ti .

Yañcettha ‘‘ tissatthero sumanattherassa saddhivihārikaṃ , sumanatthero tissattherassa saddhivihārikan ’’ ti evaṃ upajjhāyehi aññamaññaṃ saddhivihārikānaṃ anussāvanakaraṇaṃ vuttaṃ , taṃ upalakkhaṇamattaṃ .

Tasmā sace tissatthero sumanattherassa saddhivihārikaṃ , sumanatthero nandattherassa saddhivihārikaṃ anussāveti , aññamaññañca gaṇapūrakā honti , vaṭṭati eva .

Sace pana upajjhāyo sayameva attano saddhivihārikaṃ anussāveti , ettha vattabbameva natthi , kammaṃ sukatameva hoti , anupajjhāyakassapi yena kenaci anussāvite upasampadā hoti , kimaṅgaṃ pana saupajjhāyakassa upajjhāyeneva anussāvaneti daṭṭhabbaṃ .

Teneva navaṭṭanapakkhaṃ dassetuṃ ‘‘ sace panā ’’ tiādimāha .

Upajjhāti upajjhāyasaddasamānattho ākāranto upajjhāsaddoti dasseti .

Upajjhāya-saddo eva vā upajjhā , upayogapaccattavacanesu ya-kāra lopaṃ katvā evaṃ vutto karaṇavacanādīsu upajjhāsaddassa payogābhāvāti daṭṭhabbaṃ .

Pāḷiyaṃ attanāva attānaṃ sammannitabban ti attanāva kattubhūtena karaṇabhūtena attānameva kammabhūtaṃM1.282 pati sammannanakiccaṃ kātabbaṃ , attānan ti vā paccatte upayogavacanaṃ , attanāva attā sammannitabboti attho .

Na kevalañca ettheva , aññatrāpi terasasammutiādīsu imināva lakkhaṇena attanāva attā sammannitabbova .

Apica sayaṃ kammārahattā attānaṃ muñcitvā catuvaggādiko gaṇo sabbattha icchitabbo .

SaccakālotiV1.212 ‘‘ nigūhissāmī ’’ ti vañcanaṃ pahāya saccasseva te icchitabbakālo .

Bhūtakāloti vañcanāya abhāvepi manussattādivatthuno bhūtatāya avassaṃ icchitabbakālo , itarathā kammakopādiantarāyo hotīti adhippāyo .

Maṅkūti adhomukho .

Uddharatūti anupasampannabhāvato upasampattiyaṃ patiṭṭhapetūti attho .

Sabbakammavācāsu atthakosallatthaṃ panettha upasampadakammavācāya evamattho daṭṭhabbo – suṇātūti savanāṇattiyaṃ paṭhamapurisekavacanaṃ .

Tañca kiñcāpi yo so saṅgho savanakiriyāyaṃ niyojīyati , tassa sammukhattā ‘‘ suṇāhī ’’ ti majjhimapurisavacanena vattabbaṃ , tathāpi yasmā saṅghasaddasannidhāne paṭhamapurisappayogova saddavidūhi samāciṇṇo bhavantabhagavantaāyasmādisaddasannidhānesu viya ‘‘ adhivāsetu me bhavaṃ gotamo ( pārā .22), etassa sugata kālo , yaṃ bhagavā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññapeyya ( pārā .21), pakkamatāyasmā ( pārā .436), suṇantu me āyasmanto ’’ tiādīsu ( mahāva .168).

Tasmā idha paṭhamapurisappayogo kato .

Atha vā gāravavasenetaṃ vuttaṃ .

Garuṭṭhāniyesu hi gāravavasena majjhimapurisapayoguppattiyampi paṭhamapurisappayogaṃ payujjanti ‘‘ desetu sugato dhamman ’’ tiādīsu ( dī . ni .2.66; ma . ni .2.338; mahāva .8) viyāti daṭṭhabbaṃ .

Keci panaM1.283 ‘‘ bhante āvusoti pade apekkhitvā idha paṭhamapurisappayogo ’’ ti vadanti , taṃ na sundaraṃ ‘‘ ācariyo me , bhante , hohi ( mahāva .77), iṅghāvuso upāli , imaṃ pabbajitaṃ anuyuñjāhī ’’ tiādīsu ( pārā .517) tappayogepi majjhimapurisappayogasseva dassanato .

Meti yo sāveti , tassa attaniddese sāmivacanaṃ .

Bhanteti ālapanatthe vuḍḍhesu sagāravavacanaṃ ,‘‘ āvuso ’’ ti padaṃ pana navakesu .

Tadubhayampi nipāto ‘‘ tumhe bhante tumhe āvuso ’’ ti bahūsupi samānarūpattā .

Saṅghoti avisesato catuvaggādike pakatattapuggalasamūhe vattati .

Idha pana paccantimesu janapadesu pañcavaggato paṭṭhāya , majjhimesu janapadesu dasavaggato paṭṭhāya saṅghoti gahetabbo .

Tatrāyaṃ piṇḍattho – bhante , saṅgho mama vacanaṃ suṇātūti .

Idañca navakatarena vattabbavacanaṃ .

Sace pana anussāvako sabbehi bhikkhūhi vuḍḍhataro hoti ,‘‘ suṇātu me , āvuso saṅgho ’’ ti vattabbaṃ .

Sopi ce ‘‘ bhante ’’ ti vadeyya , navakataro vā ‘‘ āvuso ’’ ti , kammakopo natthi .

Keci pana ‘‘ ekattha ‘ āvuso ’ ti vatvā aññattha ‘ bhante ’ ti vuttepi natthi doso ubhayenapi ālapanassa sijjhanato ’’ ti vadanti .

IdāniV1.213 yamatthaṃ ñāpetukāmo ‘‘ suṇātū ’’ ti saṅghaṃ savane niyojeti , taṃ ñāpento ‘‘ ayaṃ itthannāmo ’’ tiādimāha .

Tattha ayan ti upasampadāpekkhassa hatthapāse sannihitabhāvadassanaṃ , tena ca hatthapāse ṭhitasseva upasampadā ruhatīti sijjhati hatthapāsato bahi ṭhitassa ‘‘ ayan ’’ ti na vattabbato .

Teneva anusāsakasammutiyaṃ so hatthapāsato bahi ṭhitattā ‘‘ ayan ’’ ti na vutto , tasmāM1.284 upasampadāpekkho anupasampanno hatthapāse ṭhapetabbo .

Ayaṃ itthannāmoti ayaṃ-saddo ca avassaṃ payujjitabbo , so ca imasmiṃ paṭhamanāmapayoge evāti gahetabbaṃ .

‘‘ Itthannāmo ’’ ti idaṃ aniyamato tassa nāmadassanaṃ , ubhayenapi ayaṃ buddharakkhitotiādināmaṃ dasseti .

‘‘ Upasampadāpekkho ’’ ti bhinnādhikaraṇavisaye bahubbīhisamāso , upasampadaṃ me saṅgho apekkhamānoti attho .

Tassa ca upajjhāyataṃ samaṅgibhāvena dassetuṃ ‘‘ itthannāmassa āyasmato ’’ ti vuttaṃ .

Etena ‘‘ ayaṃ buddharakkhito āyasmato dhammarakkhitassa saddhivihārikabhūto upasampadāpekkho ’’ ti evamādinā nayena nāmayojanāya saha attho dassito .

Ettha ca ‘‘ āyasmato ’’ ti padaṃ avatvāpi ‘‘ ayaṃ buddharakkhito dhammarakkhitassa upasampadāpekkho ’’ ti vattuṃ vaṭṭati .

Teneva pāḷiyaṃ ‘‘ itthannāmena upajjhāyenā ’’ ti ettha ‘‘ āyasmato ’’ ti padaṃ na vuttaṃ .

Yañcettha vattabbaṃ , taṃ heṭṭhā vuttameva .

Nanu cettha upajjhāyopi upasampadāpekkho viya hatthapāse ṭhito eva icchitabbo , atha kasmā ‘‘ ayaṃ itthannāmo imassa itthannāmassa upasampadāpekkho ’’ ti evaṃ upajjhāyassa nāmaparāmasanepi idaṃ-saddappayogo na katoti ?

Nāyaṃ virodho upajjhāyassa abhāvepi kammakopābhāvato .

Kevalañhi kammanibbattiyā santapadavasena avijjamānassapi upajjhāyassa nāmakittanaṃ anupajjhāyassa upasampadādīsupi karīyati , tasmā upajjhāyassa asannihitāyapi tapparāmasanamatteneva kammasiddhito ‘‘ imassā ’’ ti niddisituṃ na vaṭṭatīti .

Parisuddho antarāyikehi dhammehīti abhabbattādikehi upasampadāya avatthukarehi ceva pañcābādhahatthacchinnādīhi āpattikarehi ca antarāyikasabhāvehi parimutto .

Evaṃ vutteM1.285 eva āpattimattakarehi pañcābādhādīhi aparimuttassapi upasampadā ruhati , nāññathā .

Paripuṇṇassa pattacīvaran ti paripuṇṇamassa upasampadāpekkhassa pattacīvaraṃ .

Evaṃ vutte eva apattacīvarassapi upasampadā ruhati , nāññathā .

Upasampadaṃ yācatīti ‘‘ saṅghaṃ , bhante , upasampadaṃ yācāmī ’’ tiādinā ( mahāva .126) yācāpitabhāvaṃ sandhāya vuttaṃ .

Evaṃ tena saṅghe ayācitepiV1.214 ‘‘ itthannāmo saṅghaṃ upasampadaṃ yācatī ’’ ti vutte eva kammaṃ avipannaṃ hoti , nāññathā .

Upajjhāyenāti upajjhāyena karaṇabhūtena , itthannāmaṃ upajjhāyaṃ katvā kammabhūtaṃ upasampadaṃ dātuṃ nipphādetuṃ kattubhūtaṃ saṅghaṃ yācatīti attho .

Yācadhātuno pana dvikammakattā ‘‘ saṅghaṃ upasampadan ’’ ti dve kammapadāni vuttāni .

Yadi saṅghassa pattakallan ti ettha patto kālo imassa kammassāti pattakālaṃ , apalokanādicatubbidhaṃ saṅghagaṇakammaṃ , tadeva sakatthe ya-paccayena ‘‘ pattakallan ’’ ti vuccati .

Idha pana ñatticatutthaupasampadākammaṃ adhippetaṃ , taṃ kātuṃ saṅghassa pattakallaṃ jātaṃ .

Yadīti anumatigahaṇavasena kammassa pattakallataṃ ñāpeti , yo hi koci tattha apattakallataṃ maññissati , so vakkhati .

Imameva hi atthaṃ sandhāya anussāvanāsu ‘‘ yassāyasmato khamati … pe … so bhāseyyā ’’ ti ( mahāva .127) vuttaṃ .

Tadetaṃ pattakallaṃ vatthusampadā , antarāyikehi dhammehi cassa parisuddhatā , sīmāsampadā , parisāsampadā , pubbakiccaniṭṭhānanti imehi pañcahi aṅgehi saṅgahitaṃ .

Tattha vatthusampadā nāma yathāvuttehi ekādasaabhabbapuggalehi ceva antimavatthuajjhāpannehi ca añño paripuṇṇavīsativasso anupasampannabhūto manussapuriso .

Etasmiñhi puggaleM1.286 sati eva idaṃ saṅghassa upasampadākammaṃ pattakallaṃ nāma hoti , nāsati , katañca kuppameva hoti .

Antarāyikehi dhammehi cassa parisuddhatā nāma yathāvuttasseva upasampadāvatthubhūtassa puggalassa ye ime bhagavatā paṭikkhittā pañcābādhaphuṭṭhatādayo mātāpitūhi ananuññātatāpaayosānā ceva hatthacchinnādayo ca dosadhammā kārakasaṅghassa āpattādiantarāyahetutāya ‘‘ antarāyikā ’’ ti vuccanti , tehi antarāyikehi dosadhammehi parimuttatā , imissā ca sati eva idaṃ kammaṃ pattakallaṃ nāma hoti , nāsati , kataṃ pana kammaṃ sukatameva hoti ṭhapetvā ūnavīsativassaṃ puggalaṃ .

Sīmāsampadā pana uposathakkhandhake ( mahāva .138 ādayo ) vakkhamānanayena sabbadosarahitāya baddhābaddhavaseneva duvidhāya sīmāya vasena veditabbā .

Tādisāya hi sīmāya sati eva idaṃ kammaṃ pattakallaṃ nāma hoti , nāsati , katañca kammaṃ vipajjati .

ParisāsampadāV1.215 pana ye ime upasampadākammassa sabbantimena paricchedena kammappattā dasahi vā pañcahi vā anūnāpārājikaṃ anāpannā anukkhittā ca samānasaṃvāsakā bhikkhū , tesaṃ ekasīmāya hatthapāsaṃ avijahitvā ṭhānaṃ , chandārahānañca chandassa ānayanaṃ , sammukhībhūtānañca appaṭikosanaṃ , upasampadāpekkharahitānaṃ uposathakkhandhake paṭikkhittānaṃ gahaṭṭhādianupasampannānañceva pārājikukkhittakanānāsaṃvāsakabhikkhunīnañca vajjanīyapuggalānaṃ saṅghassa hatthapāse abhāvo cāti imehi catūhi aṅgehi saṅgahitā .

Evarūpāya ca parisāsampadāya sati eva idaṃ pattakallaṃ nāma hoti , nāsati .

Tattha purimānaṃ tiṇṇaṃ aṅgānaṃ aññatarassapi abhāve kataṃ kammaṃ vipajjati , na pacchimassa .

PubbakiccaniṭṭhānaṃM1.287 nāma yānimāni ‘‘ paṭhamaṃ upajjhaṃ gāhāpetabbo ’’ tiādinā pāḷiyaṃ ( mahāva .126) vuttāni ‘‘ upajjhāgāhāpanaṃ , pattacīvarācikkhaṇaṃ , tato taṃ hatthapāsato bahi pesetvā anusāsakasammutikammakaraṇaṃ , sammatena ca gantvā anusāsanaṃ , tena ca paṭhamataraṃ āgantvā saṅghassa ñattiṃ ñāpetvā upasampadāpekkhaṃ ‘ āgacchāhī ’ ti hatthapāse eva abbhānaṃ , tena bhikkhūnaṃ pāde vandāpetvā upasampadāyācāpanaṃ , tato antarāyikadhammapucchakasammutikammakaraṇaṃ , sammatena ca pucchanan ’’ ti imāni aṭṭha pubbakiccāni , tesaṃ sabbesaṃ yāthāvato karaṇena niṭṭhānaṃ .

Etasmiñca pubbakiccaniṭṭhāpane sati eva idaṃ saṅghassa upasampadākammaṃ pattakallaṃ nāma hoti , nāsati .

Etesu pana pubbakammesu akatesupi kataṃ kammaṃ yathāvuttesu vatthusampattiādīsu vijjamānesu akuppameva hoti .

Tadevamettha pattakallaṃ imehi pañcahi aṅgehi saṅgahitanti veditabbaṃ .

Imināva nayena heṭṭhā vuttesu , vakkhamānesu ca sabbesu kammesu pattakallatā yathārahaṃ yojetvā ñātabbā .

Itthannāmaṃ upasampādeyyāti upasampadānipphādanena taṃsamaṅgiṃ kareyya karotūti patthanāyaṃ , vidhimhi vā idaṃ daṭṭhabbaṃ .

Yathā hi ‘‘ devadattaṃ sukhāpeyyā ’’ ti vutte sukhamassa nipphādetvā taṃ sukhasamaṅginaṃ kareyyāti attho hoti , evamidhāpi upasampadamassa nipphādetvā taṃ upasampadāsamaṅginaṃ kareyyāti attho .

Payojakabyāpāre cetaṃ .

Yathā sukhayantaṃ kiñci suddhakattāraṃ koci hetukattā sukhahetunipphādanena sukhāpeyyāti vuccati , evamidhāpi upasampajjantaṃ suddhakattāraṃ puggalaṃ hetukattubhūto saṅgho upasampadāhetunipphādanena upasampādeyyāti vutto .

Etena ca sukhaṃ viya sukhadāyakena saṅghena puggalassa dīyamānā tathāpavattaparamatthadhammeM1.288V1.216 upādāya ariyajanapaññattā upasampadā nāma sammutisaccatā atthīti samatthitaṃ hoti .

Ettha ca ‘‘ itthannāmo saṅghaṃ upasampadaṃ yācatī ’’ ti ( mahāva .127) vuttattā parivāsādīsu viya yācanānuguṇaṃ ‘‘ itthannāmassa upasampadaṃ dadeyyā ’’ ti avatvā ‘‘ itthannāmaṃ upasampādeyyā ’’ ti vuttattā idaṃ upasampadākammaṃ dāne asaṅgahetvā kammalakkhaṇe eva saṅgahitanti daṭṭhabbaṃ .

Iminā nayena ‘‘ itthannāmaṃ upasampādeti , upasampanno saṅghenā ’’ ti etthāpi attho veditabbo .

Kevalañhi tattha vattamānakālaatītakālavasena , idha pana anāmaṭṭhakālavasenāti ettakameva viseso .

Esā ñattīti ‘‘ saṅgho ñāpetabbo ’’ ti vuttañāpanā esā .

Idañca anussāvanānampi sabbhāvasūcanatthaṃ vuccati .

Avassañcetaṃ vattabbameva .

Ñattikamme eva taṃ na vattabbaṃ .

Tattha pana yya-kāre vuttamatte eva ñattikammaṃ niṭṭhitaṃ hotīti daṭṭhabbaṃ .

Khamatīti ruccati .

Upasampadāti saṅghena dīyamānā nipphādiyamānā upasampadā , yassa khamati , so tuṇhassāti yojanā .

Tuṇhīti ca akathanatthe nipāto , akathanako assa bhaveyyāti attho .

Khamati saṅghassa itthannāmassa upasampadāti pakatena sambandho .

Tattha kāraṇamāha ‘‘ tasmā tuṇhī ’’ ti .

Tattha ‘‘ āsī ’’ ti seso .

Yasmā ‘‘ yassa nakkhamati , so bhāseyyā ’’ ti tikkhattuṃ vuccamānopi saṅgho tuṇhī niravo ahosi , tasmā khamati saṅghassāti attho .

Evan ti iminā pakārena .

Tuṇhībhāvenevetaṃ saṅghassa ruccanabhāvaṃ dhārayāmi , bujjhāmi jānāmīti attho .

Iti -saddo parisamāpanatthe kato , so ca kammavācāya anaṅgaṃ , tasmā anussāvakena ‘‘ dhārayāmī ’’ ti ettha mi-kārapariyosānameva vatvā niṭṭhapetabbaṃ , iti-saddo na payujjitabboti daṭṭhabbaṃ .

Iminā nayena sabbakammavācānamattho veditabbo .

EkaporisāM1.289 vātiādi sattānaṃ sarīrachāyaṃ pādehi minitvā jānanappakāradassanaṃ .

Chasattapadaparimitā hi chāyā ‘‘ porisā ’’ ti vuccati , idañca utuppamāṇācikkhaṇādi ca āgantukehi saddhiṃ vīmaṃsitvā vuḍḍhanavabhāvaṃ ñatvā vandanavandāpanādikaraṇatthaṃ vuttaṃ .

Eti āgacchati , gacchati cāti utu , sova pamīyate anena saṃvaccharanti pamāṇanti āha ‘‘ utuyeva utuppamāṇan ’’ ti .

Aparipuṇṇāti upasampadādivasena aparipuṇṇā .

Yadi utuvemajjhe upasampādito , tadā tasmiṃ utumhi avasiṭṭhadivasācikkhaṇaṃ divasabhāgācikkhaṇanti dasseti .

Tenāha ‘‘ yattakehi divasehi yassa yo utu aparipuṇṇo , te divase ’’ ti .

Tattha yassa taṅkhaṇaṃ laddhūpasampadassaV1.217 puggalassa sambandhī yo utu yattakehi divasehi aparipuṇṇo , te divaseti yojanā .

Chāyādikameva sabbaṃ saṅgahetvā gāyitabbato kathetabbato saṅgītīti āha ‘‘ idamevā ’’ tiādi .

Tattha ekato katvā ācikkhitabbaṃ .

Tvaṃ kiṃ labhasīti tvaṃ upasampādanakāle kataravassaṃ , katarautuñca labhasi , katarasmiṃ te upasampadā laddhāti attho .

Vassan ti vassānautu , idañca saṃvaccharācikkhaṇaṃ vinā vuttampi na viññāyatīti iminā utuācikkhaṇeneva sāsanavassesu vā kaliyugavassādīsu vā sahassime vā satime vā asukautuṃ labhāmīti dassitanti daṭṭhabbaṃ .

Chāyāti idaṃ pāḷiyaṃ āgatapaṭipāṭiṃ sandhāya vuttaṃ , vattabbakammato pana kaliyugavassādīsu sabbadesapasiddhesu asukavasse asukautumhi asukamāse asukakaṇhe vā sukke vā pakkhe asuke tithivāravisesayutte pubbaṇhādidivasabhāge ettake chāyāpamāṇe , nāḍikāpamāṇe vā mayā upasampadā laddhāti vadeyyāsīti evaṃ ācikkhitabbaṃ .

Idaṃ suṭṭhu uggahetvā āgantukehiM1.290 vuḍḍhapaṭipāṭiṃ ñatvā paṭipajjāhīti vattabbaṃ .

Iti ettako kathāmaggo vimativinodaniyaṃ āgato .

Vajirabuddhiṭīkānayo pana ekacco idheva saṅgahaṃ gato , ekacco asanniṭṭhānavinicchayattā saṃsayahetuko hoti , tasmā idha na gahitoti .

Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre

Upasampadāvinicchayakathālaṅkāro .

23. Nissayavinicchayakathā

151. Evaṃ upasampadāvinicchayaṃ kathetvā idāni nissayavinicchayaṃ kathetuṃ ‘‘ nissayoti ettha panā ’’ tiādimāha .

Tattha nissayanaṃ nissayo , sevanaṃ bhajanantyattho .

Nipubbasi sevāyanti dhātu bhāvasādhano , na ‘‘ nissāya naṃ vasatīti nissayo ’’ ti idha viya avuttakammasādhano .

Tattha hi sevitabbo puggalo labbhati , idha pana sevanakiriyāti .

Idāni taṃ nissayaṃ pucchāpubbaṅgamāyaV1.218 vissajjanāya vitthārato ṭhapetuṃ ‘‘ kena dātabbo ’’ tiādimāha .

Tattha kena dātabbo , kena na dātabboti nissayadāyakaṃ kattāraṃ pucchati , kassa dātabbo , kassa na dātabboti nissayapaṭiggāhakaṃ sampadānaṃ , kathaṃ gahito hoti , kathaṃ paṭippassambhatīti kāraṇaṃ , nissāya kena vasitabbaṃ , kena na vasitabban ti nissayapaṭipannakaṃ .

Tato pucchānukkamena vissajjetuṃ ‘‘ tattha ’’ tyādimāha .

Na kevalaṃ ettheva , atha kho nissayamuccanaṅgepi ‘‘ byattenā ’’ ti āgato .

TatthaM1.291 ettha ca ko visesoti āha ‘‘ ettha ca ‘ byatto ’ ti iminā parisupaṭṭhāpako bahussuto veditabbo ’’ ti .

Idāni parisupaṭṭhāpakalakkhaṇaṃ dassetuṃ ‘‘ parisupaṭṭhāpakena hī ’’ tiādimāha .

Tattha abhivinayeti sakale vinayapiṭake .

Vinetun ti sikkhāpetuṃ .

Dve vibhaṅgā paguṇā vācuggatā kātabbāti idaṃ paripucchāvasena uggaṇhanaṃ sandhāya vuttanti vadanti .

Ekassa pamuṭṭhaṃ , itaresaṃ paguṇaṃ bhaveyyāti āha ‘‘ tīhi janehi saddhiṃ parivattanakkhamā kātabbā ’’ ti .

Abhidhammeti nāmarūpaparicchede .

Heṭṭhimā vā tayo vaggāti mahāvaggato heṭṭhā sagāthāvaggo nidānavaggo khandhavaggoti ime tayo vaggā .

‘‘ Dhammapadampi saha vatthunā uggahetuṃ vaṭṭatī ’’ ti mahāpaccariyaṃ vuttattā jātakabhāṇakena sāṭṭhakathaṃ jātakaṃ uggahetvāpi dhammapadaṃ saha vatthunā uggahetabbameva .

Pañcahi bhikkhave aṅgehi samannāgatenātiādīsu na sāmaṇero upaṭṭhāpetabboti upajjhāyena hutvā sāmaṇero na upaṭṭhāpetabbo .

Asekkhena sīlakkhandhenāti asekkhassa sīlakkhandhopi asekkho sīlakkhandho nāma .

Asekkhassa ayanti hi asekkho , sīlakkhandho .

Evaṃ sabbattha .

Evañca katvā vimuttiñāṇadassanasaṅkhātassa paccavekkhaṇañāṇassapi vasena apekkhitvā uppannā ayaṃ kathā .

Asekkhasīlan ti ca na aggaphalasīlameva adhippetaṃ , atha kho yaṃ kiñci asekkhasantāne pavattasīlaṃ lokiyalokuttaramissakassa sīlassa idhādhippetattā .

Samādhikkhandhādīsupi vimuttikkhandhapariyosānesu ayameva nayo , tasmā yathā sīlasamādhipaññākkhandhā lokiyamissakā kathitā , evaṃ vimuttikkhandhopīti tadaṅgavimuttiādayopi veditabbā , na paṭippassaddhivimutti eva .

Vimuttiñāṇadassanaṃ pana lokiyameva .

Teneva saṃyuttanikāyaṭṭhakathāyaṃ ( saṃ . ni . aṭṭha .1.1.135) vuttaṃ ‘‘ purimehiM1.292 catūhi padehi lokiyalokuttarasīlasamādhipaññāvimuttiyoV1.219 kathitā , vimuttiñāṇadassanaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ hoti , taṃ lokiyamevā ’’ ti .

Assaddhotiādīsu tīsu vatthūsu saddhā etassa natthīti assaddho .

Natthi etassa hirīti ahiriko , akusalasamāpattiyā ajigucchamānassetaṃ adhivacanaṃ .

Na ottappatīti anottappī , akusalasamāpattiyā na bhāyatīti vuttaṃ hoti .

Kucchitaṃ sīdatīti kusīto , hīnavīriyassetaṃ adhivacanaṃ .

Āraddhaṃ vīriyaṃ etassāti āraddhavīriyo , sammappadhānayuttassetaṃ adhivacanaṃ .

Muṭṭhā sati etassāti muṭṭhassatī , naṭṭhassatīti vuttaṃ hoti .

Upaṭṭhitā sati etassāti upaṭṭhitassatī , niccaṃ ārammaṇābhimukhapavattasatissetaṃ adhivacanaṃ .

Adhisīle sīlavipanno ca ajjhācāre ācāravipanno ca āpajjitvā avuṭṭhito adhippeto .

Sassatucchedasaṅkhātaṃ antaṃ gaṇhāti , gāhayatīti vā antaggāhikā , micchādiṭṭhi .

Purimāni dve padānīti ‘‘ na paṭibalo hoti antevāsiṃ vā saddhivihāriṃ vā gilānaṃ upaṭṭhātuṃ vā upaṭṭhāpetuṃ vā , anabhirataṃ vūpakāsetuṃ vā vūpakāsāpetuṃ vā ’’ ti imāni dve padāni .

Abhi visiṭṭho uttamo samācāro abhisamācāro , abhisamācārova ābhisamācārikoti ca sikkhitabbato sikkhāti ca ābhisamācārikasikkhā .

Abhisamācāraṃ vā ārabbha paññattā sikkhā ābhisamācārikasikkhā , khandhakavattapariyāpannasikkhāyetaṃ adhivacanaṃ .

Maggabrahmacariyassa ādibhūtāti ādibrahmacariyakā , ubhatovibhaṅgapariyāpannasikkhāyetaṃ adhivacanaṃ .

Teneva ‘‘ ubhatovibhaṅgapariyāpannaṃM1.293 vā ādibrahmacariyakaṃ , khandhakavattapariyāpannaṃ ābhisamācārikan ’’ ti visuddhimagge ( visuddhi .1.11) vuttaṃ , tasmā sekkhapaṇṇattiyan ti ettha sikkhitabbato sekkhā , bhagavatā paññattattā paṇṇatti , sabbāpi ubhatovibhaṅgapariyāpannā sikkhāpadapaṇṇatti ‘‘ sekkhapaṇṇattī ’’ ti vuttāti gahetabbaṃ .

Teneva gaṇṭhipadepi vuttaṃ ‘‘ sekkhapaṇṇattiyan ti pārājikamādiṃ katvā sikkhitabbasikkhāpadapaññattiyan ’’ ti .

Sesamettha uttānatthamevāti sāratthadīpaniyaṃ ( sārattha . ṭī . mahāvagga 3.84).

Upajjhāyācariyakathāyaṃ na sāmaṇero upaṭṭhāpetabboti upajjhāyena hutvā na pabbājetabbo .

AsekkhassaV1.220 ayanti asekkho , lokiyalokuttaro sīlakkhandho .

Antaggāhikāyāti sassatucchedakoṭṭhāsaggāhikāya .

Pacchimāni dveti appassuto hoti , duppañño hotīti imāni dve aṅgāni .

Pacchimāni tīṇīti na paṭibalo uppannaṃ kukkuccaṃ dhammato vinodetuṃ , āpattiṃ na jānāti , āpattivuṭṭhānaṃ na jānātīti imāni tīṇi .

Kukkuccassa hi pāḷiaṭṭhakathānayasaṅkhātadhammato vinodetuṃ appaṭibalatā nāma abyattattā eva hotīti sāpi āpattiaṅgameva vuttā .

Abhi visiṭṭho uttamo samācāro abhisamācāro , vattappaṭipattisīlaṃ , taṃ ārabbha paññattā khandhakasikkhāpadasaṅkhātā sikkhā ābhisamācārikā .

Sikkhāpadampi hi tadatthaparipūraṇatthikehi uggahaṇādivasena sikkhitabbato sikkhāti vuccati .

Maggabrahmacariyassa ādibhūtā kāraṇabhūtā ādibrahmacariyakā , ubhatovibhaṅgapariyāpannasikkhāpadaṃ .

Tenevettha visuddhimaggepi ( visuddhi .1.11)‘‘ ubhatovibhaṅgapariyāpannaṃ sikkhāpadaṃ ādibrahmacariyakaṃ , khandhakavattapariyāpannaṃ ābhisamācārikan ’’ ti vuttaṃ , tasmā sekkhapaṇṇattiyan ti ettha sikkhitabbato sekkhā , bhagavatāvaM1.294 paññattattā paññatti .

Sabbāpi ubhatovibhaṅgapariyāpannā sikkhāpadapaṇṇatti ‘‘ sekkhapaṇṇattī ’’ ti vuttāti gahetabbaṃ .

Nāmarūpaparicchedeti ettha kusalattikādīhi vuttaṃ jātibhūmipuggalasampayogavatthārammaṇakammadvāralakkhaṇarasādibhedehi vedanākkhandhādicatubbidhaṃ sanibbānaṃ nāmaṃ , bhūtopādāyabhedaṃ rūpañca paricchinditvā jānanapaññā , tappakāsako ca gantho nāmarūpaparicchedo nāma .

Iminā abhidhammatthakusalena bhavitabbanti dasseti .

Sikkhāpetun ti uggaṇhāpetunti vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . mahāvagga 2.84) vuttaṃ .

153. Āyasmato nissāya vacchāmīti ettha āyasmatoti upayogatthe sāmivacanaṃ , āyasmantaṃ nissāya vasissāmīti attho .

Yaṃ pana vuttaṃ samantapāsādikāyaṃ ( mahāva . aṭṭha .76)‘‘ byatto … pe … vuttalakkhaṇoyevā ’’ ti , taṃ parisūpaṭṭhākabahussutaṃ sandhāya vadati .

Pabbajjāupasampadadhammantevāsikehi pana … pe … tāva vattaṃ kātabban ti pabbajjācariyaupasampadācariyadhammācariyānaṃ etehi yathāvuttavattaṃ kātabbaṃ .

Tattha yena sikkhāpadāni dinnāni , ayaṃ pabbajjācariyo .

Yena upasampadakammavācā vuttā , ayaṃ upasampadācariyo .

Yo uddesaṃ vā paripucchaṃ vā deti , ayaṃ dhammācariyoti veditabbaṃ .

Sesamettha uttānatthameva .

154. NissayapaṭippassaddhikathāyaṃV1.221 disaṃ gatoti puna āgantukāmo , anāgantukāmo vā hutvā vāsatthāya kañci disaṃ gato .

Bhikkhussa sabhāgatan ti pesalabhāvaṃ .

Oloketvāti upaparikkhitvā .

Vibbhante … pe … tattha gantabban ti ettha ‘‘ sace kenaci karaṇīyena tadaheva gantuṃ asakkonto ‘ katipāhena gamissāmī ’ ti gamane saussāho hoti , rakkhatī ’’ ti vadanti .

Mā idha paṭikkamīti māM1.295 idha pavisi .

Tatreva vasitabban ti tattheva nissayaṃ gahetvā vasitabbaṃ .

Taṃyeva vihāraṃ … pe … vasituṃ vaṭṭatīti ettha upajjhāyena pariccattattā upajjhāyasamodhānaparihāro natthi , tasmā upajjhāyasamodhānagatassapi ācariyassa santike gahitanissayo na paṭippassambhati .

Ācariyamhā nissayapaṭippassaddhīsu ācariyo pakkanto vā hotīti ettha ‘‘ pakkantoti disaṃ gato ’’ tiādinā upajjhāyassa pakkamane yo vinicchayo vutto , so tattha vuttanayeneva idhāpi sakkā viññātunti taṃ avatvā ‘‘ koci ācariyo āpucchitvā pakkamatī ’’ tiādinā aññoyeva nayo āraddho .

Ayañca nayo upajjhāyapakkamanepi veditabboyeva .

Īdisesu hi ṭhānesu ekatthavuttalakkhaṇaṃ aññatthāpi daṭṭhabbaṃ .

Sace dve leḍḍupāte atikkamitvā nivattati , paṭippassaddho hotīti ettha ettāvatā disāpakkanto nāma hotīti antevāsike anikkhittadhurepi nissayo paṭippassambhati .

Ācariyupajjhāyā dve leḍḍupāte atikkamma aññasmiṃ vihāre vasantīti bahiupacārasīmāyaṃ antevāsikasaddhivihārikānaṃ vasanaṭṭhānato dve leḍḍupāte atikkamma aññasmiṃ senāsane vasanti , antoupacārasīmāyaṃ pana dve leḍḍupāte atikkamitvāpi vasato nissayo na paṭippassambhati .

‘‘ Sacepi ācariyo muñcitukāmova hutvā nissayapaṇāmanāya paṇāmetī ’’ tiādi sabbaṃ upajjhāyassa āṇattiyampi veditabbanti sāratthadīpaniyaṃ ( sārattha . ṭī . mahāvagga 3.83) vuttaṃ .

153. Sāhūti sādhu sundaraṃ .

Lahūti agaru , subharatāti attho .

Opāyikan ti upāyapaṭisaṃyuttaṃ , evaṃ paṭipajjanaṃ nittharaṇupāyoti attho .

Patirūpan ti sāmīcikammamidanti atthoM1.296 .

Pāsādikenāti pasādāvahena , kāyavacīpayogena sampādehīti attho .

Kāyenāti etadatthaviññāpakaṃ hatthamuddādiṃ dassento kāyena viññāpeti .

‘‘ Sādhū ’’ ti sampaṭicchanaṃ sandhāyāti upajjhāyena ‘‘ sāhū ’’ tiādīsu vuttesu saddhivihārikassa ‘‘ sādhū ’’ ti sampaṭicchanavacanaṃ sandhāya ‘‘ kāyena viññāpetī ’’ tiādi vuttanti adhippāyo .

ĀyācanadānamattenātiV1.222 saddhivihārikassa paṭhamaṃ āyācanamattena , tato upajjhāyassa ca ‘‘ sāhū ’’ tiādinā vacanamattenāti attho .

Ācariyassa santike nissayaggahaṇe āyasmato nissāya vacchāmīti āyasmantaṃ nissāya vasissāmīti attho .

154. Nissayapaṭippassaddhikathāyaṃ yo vā ekasambhogaparibhogo , tassa santike nissayo gahetabboti iminā lajjīsu eva nissayaggahaṇaṃ niyojeti alajjīsu paṭikkhittattā .

Ettha ca paribhogasaddena ekakammādiko saṃvāso gahito paccayaparibhogassa sambhogasaddena gahitattā .

Etena ca sambhogasaṃvāsānaṃ alajjīhi saddhiṃ na kattabbataṃ dasseti .

Parihāro natthīti āpattiparihāro natthi .

Tādisoti yattha nissayo gahitapubbo , yo ca ekasambhogaparibhogo , tādiso .

Tathā vuttan ti ‘‘ lahuṃ āgamissatī ’’ ti vuttañceti attho .

Cattāri pañca divasānīti idaṃ upalakkhaṇamattaṃ .

Yadi ekāhadvīhena sabhāgatā paññāyati , ñātadivase gahetabbova .

Athāpi catupañcāhenapi na paññāyati , yattakehi divasehi paññāyati , tattakāni atikkāmetabbāni .

Sabhāgataṃ olokemīti pana leso na kātabbo .

Daharā suṇantīti ettha asutvāpi ‘‘ āgamissati , kenaci antarāyena cirāyantī ’’ ti saññāya satipi labbhateva parihāroM1.297 .

Tenāha ‘‘ idhevāhaṃ vasissāmīti pahiṇati , parihāro natthī ’’ ti .

Ekadivasampi parihāro natthīti gamane nirussāhaṃ sandhāya vuttaṃ , saussāhassa pana senāsanapaṭisāmanādivasena katipāhe gatepi na doso .

Tatreva vasitabban ti tatra sabhāgaṭṭhāne eva nissayaṃ gahetvā vasitabbaṃ .

Taṃyeva vihāraṃ … pe … vasituṃ vaṭṭatīti iminā upajjhāye saṅgaṇhanteyeva taṃsamodhāne nissayapaṭippassaddhi vuttā , tasmiṃ pana kodhena vā gaṇanirapekkhatāya vā asaṅgaṇhante aññesu gahito nissayo na paṭippassambhatīti dasseti .

Ācariyamhā nissayapaṭippassaddhiyaṃ vutto ‘‘ koci ācariyo ’’ tiādiko nayo upajjhāyapakkamanādīsupi netvā tattha ca vutto idhāpi netvā yathārahaṃ yojetabbo .

Dve leḍḍupāte atikkamma aññasmiṃ vihāre vasantīti upacārasīmato bahi aññasmiṃ vihāre antevāsikādīnaṃ vasanaṭṭhānato dve leḍḍupāte atikkamitvā vasanti .

Tena bahiupacārepi antevāsikādīnaṃ vasanaṭṭhānato dvinnaṃ leḍḍupātānaṃ antare āsanne padese vasati , nissayo na paṭippassambhatītiV1.223 dasseti .

Antoupacārasīmāyaṃ pana dve leḍḍupāte atikkamitvā vasato nissayo na paṭippassambhatevāti vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . mahāvagga 2.83) vuttaṃ .

Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre

Nissayavinicchayakathālaṅkāro nāma

Tevīsatimo paricchedo .

Issues

Select Version

Vinayālaṅkāra-ṭīkā ( paṭhamo bhāgo )

Vinayālaṅkāra-ṭīkā ( paṭhamo bhāgo )