Senāsanaggāhakathāvaṇṇanā
218. Senāsanabhājanakathāyaṃ
V2.33 senāsanaggāhe vinicchayoti senāsanabhājanamevāha .Tattha utukāle senāsanaggāho ca vassāvāse senāsanaggāho cāti kālavasena senāsanaggāho nāma duvidho hotīti yojanā .
Tattha utukāleti hemantagimhānautukāle .
Vassāvāseti vassānakāle .
Bhikkhuṃ uṭṭhāpetvā senāsanaṃ dātabbaṃ , akālo nāma natthi dāyakehi ‘‘ āgatānāgatassa cātuddisassa saṅghassa dammī ’’ ti dinnasaṅghikasenāsanattā .
Ekekaṃ pariveṇan ti ekekassa bhikkhussa ekekaṃ pariveṇaṃ .
Tatthāti tasmiṃ laddhapariveṇe .
Dīghasālāti caṅkamanasālā .
Maṇḍalamāḷoti upaṭṭhānasālā .
Anudahatīti pīḷeti .
Adātuṃ na labhatīti iminā sañcicca adentassa paṭibāhane pavisanato dukkaṭanti dīpeti .
Jambudīpe panāti ariyadese bhikkhū sandhāya vuttaṃ .
Te kira tathā paññāpenti .
219. Na
M2.45 gocaragāmo ghaṭṭetabboti vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘ na tattha manussā vattabbā ’’ tiādinā .Vitakkaṃ chinditvāti ‘‘ iminā nīhārena gacchantaṃ disvā nivāretvā paccaye dassantī ’’ ti evarūpaṃ vitakkaṃ anuppādetvā .
Tesu ce ekoti tesu manussesu eko paṇḍitapuriso .
Bhaṇḍapaṭicchādanan ti paṭicchādanabhaṇḍaṃ , sarīrapaṭicchādanaṃ cīvaranti attho .
Suddhacittattāva anavajjan ti idaṃ pucchitakkhaṇe kāraṇācikkhaṇaṃ sandhāya vuttaṃ na hoti asuddhacittassapi pucchitapañhavissajjane dosābhāvā .
Evaṃ pana gate maṃ pucchissantīti saññāya agamanaṃ sandhāya vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Paṭijaggitabbānīti khaṇḍaphullābhisaṅkharaṇasammajjanādīhi paṭijaggitabbāni .
Muṇḍavedikāyāti cetiyassa hammiyavedikāya ghaṭākārassa upari caturassavedikāya .
Kattha pucchitabban ti pucchāya yato pakatiyā labbhati , tattha pucchitabbanti vissajjanā .
Kasmā pucchitabban tiādi yato pakatiyā labbhati , tatthāpi pucchanassa kāraṇasandassanatthaṃ vuttaṃ .
Paṭikkammāti vihārato apasakkitvā .
Tamatthaṃ dassento ‘‘ yojanadviyojanantare hotī ’’ ti āha .
Upanikkhepan ti khettaṃ vā nāḷikerādiārāmaṃ vā kahāpaṇādīni vā ārāmikānaṃ niyyātetvā ‘‘ ito uppannā vaḍḍhi vassāvāsikatthāya hotū ’’ ti dinnaṃ .
Vattaṃ katvāti tasmiṃ senāsane
V2.34 kattabbavattaṃ katvā .Iti saddhādeyyeti evaṃ heṭṭhā vuttanayena saddhāya dātabbe vassāvāsikalābhavisayeti attho .
Vatthu panāti tatruppāde uppannarūpiyaṃ , tañca ‘‘ tato catupaccayaṃ paribhuñjathā ’’ ti dinnakhettādito uppannattā kappiyakārakānaṃ hatthe ‘‘ kappiyabhaṇḍaṃ paribhuñjathā ’’ ti dāyakehi dinnavatthusadisaṃ hotīti āha ‘‘ kappiyakārakānañhī ’’ tiādi .
Saṅghasuṭṭhutāyāti saṅghassa hitāya
M2.46 .Puggalavaseneva kātabban ti parato vakkhamānanayena bhikkhū cīvarena kilamanti , ettakaṃ nāma taṇḍulabhāgaṃ bhikkhūnaṃ cīvaraṃ kātuṃ ruccatītiādinā puggalaparāmāsavaseneva kātabbaṃ ,‘‘ saṅgho cīvarena kilamatī ’’ tiādinā pana saṅghaparāmāsavasena na kātabbaṃ .
Kappiyabhaṇḍavasenāti sāmaññato vuttamevatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ cīvarataṇḍulādivaseneva cā ’’ ti vuttaṃ .
Ca -kāro cettha panasaddatthe vattati , na samuccayattheti daṭṭhabbaṃ .
Puggalavaseneva kappiyabhaṇḍavasena ca apalokanappakāraṃ dassetuṃ ‘‘ taṃ pana evaṃ kattabban ’’ tiādi vuttaṃ .
Cīvarapaccayaṃ sallakkhetvāti saddhādeyyatatruppādavasena tasmiṃ vassāvāse labbhamānacīvarasaṅkhātaṃ paccayaṃ ‘‘ ettakan ’’ ti paricchinditvā .
Senāsanassāti senāsanaggāhāpaṇassa .
Vuttan ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
Kasmā evaṃ vuttanti āha ‘‘ evañhī ’’ tiādi , senāsanaggāhāpakassa attanāva attano gahaṇaṃ asāruppaṃ , tasmā ubho aññamaññaṃ gāhessantīti adhippāyo .
Sammatasenāsanaggāhāpakassa āṇattiyā aññena gahitopi gāho ruhatiyevāti veditabbaṃ .
Aṭṭhapi soḷasapi jane sammannituṃ vaṭṭatīti visuṃ visuṃ sammannituṃ vaṭṭati , udāhu ekatoti ?
Ekatopi vaṭṭati .
Ekakammavācāya sabbepi ekato sammannituṃ vaṭṭati .
Niggahakammameva hi saṅgho saṅghassa na karoti .
Sammutidānaṃ pana bahūnampi ekato kātuṃ vaṭṭati .
Teneva sattasatikakkhandhake ubbāhikasammutiyaṃ aṭṭhapi janā ekato sammatāti .
Āsanagharan ti paṭimāgharaṃ .
Maggoti upacārasīmabbhantaragate gāmābhimukhamagge katasālā vuccati , evaṃ pokkharaṇirukkhamūlādīsupi .
Rukkhamūlādayo
M2.47 channā kavāṭabaddhāva senāsanaṃ .Ito parāni suviññeyyāni .
220. Mahālābhapariveṇakathāyaṃ labhantīti tatra vāsino bhikkhū labhanti .
Vijaṭetvāti ekekassa pahonakappamāṇena viyojetvā .
Āvāsesūti senāsanesu .
Pakkhipitvāti ettha pakkhipanaṃ
V2.35 nāma tesu vasantānaṃ ito uppannavassāvāsikadānaṃ .Pavisitabban ti aññehi bhikkhūhi tasmiṃ mahālābhe pariveṇe vasitvā cetiye vattaṃ katvāva lābho gahetabboti adhippāyo .
221. Paccayaṃ vissajjetīti cīvarapaccayaṃ nādhivāseti .
Ayampīti tena vissajjitapaccayopi .
Pādamūle ṭhapetvā sāṭakaṃ dentīti paccayadāyakā denti .
Etena gahaṭṭhehi pādamūle ṭhapetvā dinnampi paṃsukūlikānampi vaṭṭatīti dasseti .
Atha vassāvāsikaṃ demāti vadantīti ettha ‘‘ paṃsukūlikānaṃ na vaṭṭatī ’’ ti ajjhāharitvā yojetabbaṃ .
Vassaṃ vutthabhikkhūnan ti paṃsukūlikato aññesaṃ bhikkhūnaṃ .
Upanibandhitvā gāhetabban ti ‘‘ imasmiṃ rukkhe vā maṇḍape vā vasitvā cetiye vattaṃ katvā gaṇhathā ’’ ti evaṃ upanibandhitvā gāhetabbaṃ .
Pāṭipadaaruṇatotiādi vassūpanāyikadivasaṃ sandhāya vuttaṃ .
Antarāmuttakaṃ pana pāṭipadaṃ atikkamitvāpi gāhetuṃ vaṭṭati .
‘‘ Kattha nu kho vasissāmi , kattha vasantassa phāsu bhavissati , kattha vā paccaye labhissāmī ’’ ti evaṃ uppannena vitakkena caratīti vitakkacāriko .
Idāni yaṃ dāyakā pacchimavassaṃvutthānaṃ vassāvāsikaṃ deti , tattha paṭipajjanavidhiṃ dassetuṃ ‘‘ pacchimavassūpanāyikadivase panā ’’ tiādi āraddhaṃ .
Āgantuko ce bhikkhūti cīvare gāhite pacchā āgato āgantuko bhikkhu .
Pattaṭṭhāneti vassaggena āgantukabhikkhuno
M2.48 pattaṭṭhāne .Paṭhamavassūpagatāti āgantukassa āgamanato puretarameva pacchimikāya vassūpanāyikāya vassūpagatā .
Laddhaṃ laddhan ti punappunaṃ dāyakānaṃ santikā āgatāgatasāṭakaṃ .
Sādiyantāpi hi teneva vassāvāsikassa sāminoti chinnavassattā vuttaṃ .
Paṭhamameva katikāya katattā ‘‘ neva adātuṃ labhantī ’’ ti vuttaṃ , dātabbaṃ vārentānaṃ gīvā hotīti adhippāyo .
Tesameva dātabban ti vassūpagatesu aladdhavassāvāsikānaṃ ekaccānameva dātabbaṃ .
Bhatiniviṭṭhan ti bhatiṃ katvā viya niviṭṭhaṃ pariyiṭṭhaṃ .
Bhatiniviṭṭhan ti vā pānīyupaṭṭhānādibhatiṃ katvā laddhaṃ .
Saṅghikaṃ panātiādi kesañci vādadassanaṃ .
Tattha saṅghikaṃ pana apalokanakammaṃ katvā gāhitan ti tatruppādaṃ sandhāya vuttaṃ .
Tattha apalokanakammaṃ katvā gāhitan ti ‘‘ chinnavassāvāsikañca idāni uppajjanakavassāvāsikañca imesaṃ dātuṃ ruccatī ’’ ti anantare vuttanayena
V2.36 apalokanaṃ katvā gāhitaṃ saṅghena dinnattā vibbhantopi labhateva , pageva chinnavasso .Paccayavasena gāhitaṃ pana temāsaṃ vasitvā gahetuṃ attanā dāyakehi ca anumatattā bhatiniviṭṭhampi chinnavassopi vibbhantopi na labhatīti keci ācariyā vadanti .
Idañca pacchā vuttattā pamāṇaṃ , teneva vassūpanāyikadivase evaṃ dāyakehi dinnaṃ vassāvāsikaṃ gahitabhikkhuno vassacchedaṃ akatvā vāsova heṭṭhā vihito , na pānīyupaṭṭhānādibhatikaraṇamattaṃ .
Yadi hi taṃ bhatiniviṭṭhameva siyā , bhatikaraṇameva vidhātabbaṃ , tasmā vassaggena gāhitaṃ chinnavassādayo na labhantīti veditabbaṃ .
‘‘ Idha , bhikkhave , vassaṃvuttho bhikkhu vibbhamati , saṅghasseva tan ’’ ti ( mahāva .374-375) vacanato ‘‘ vataṭṭhāne … pe … saṅghikaṃ hotī ’’ ti vuttaṃ
M2.49 .Saṅghikaṃ hotīti etena vutthavassānampi vassāvāsikabhāgo saṅghikato amocito tesaṃ vibbhamena saṅghiko hotīti dasseti .
Manusseti dāyakamanusse .
Labhatīti ‘‘ mama pattabhāvaṃ etassa dethā ’’ ti dāyake sampaṭicchāpenteneva saṅghikato viyojitaṃ hotīti vuttaṃ .
Varabhāgaṃ sāmaṇerassāti tassa paṭhamagāhattā , therena pubbe paṭhamabhāgassa gahitattā , idāni gayhamānassa dutiyabhāgattā ca vuttaṃ .
222. Idāni antarāmuttasenāsanaggāhaṃ dassetuṃ ‘‘ ayamaparopī ’’ tyādimāha .
Tattha aparopīti pubbe vuttasenāsanaggāhadvayato aññopīti attho .
Nanu ca ‘‘ ayaṃ senāsanaggāho nāma duvidho hoti utukāle ca vassāvāse cā ’’ ti vutto , atha kasmā ‘‘ ayamaparopī ’’ tyādi vuttoti codanaṃ sandhāyāha ‘‘ divasavasena hī ’’ tiādi .
Aparajjugatāya āsāḷhiyāti paṭhamavassūpanāyikadivasabhūtaṃ āsāḷhipuṇṇamiyā pāṭipadaṃ sandhāya vuttaṃ , māsagatāya āsāḷhiyāti dutiyavassūpanāyikadivasabhūtasāvaṇapuṇṇamiyā pāṭipadaṃ .
Aparajjugatāya pavāraṇāti assayujapuṇṇamiyā pāṭipadaṃ .
223. Utukāle paṭibāhituṃ na labhatīti hemantagimhesu aññe sampattabhikkhū paṭibāhituṃ na labhati .
Navakamman ti navakammasammuti .
Akatan ti aparisaṅkhataṃ .
Vippakatan ti aniṭṭhitaṃ .
Ekaṃ mañcaṭṭhānaṃ datvāti ekaṃ mañcaṭṭhānaṃ puggalikaṃ datvā .
Tibhāgan ti tatiyabhāgaṃ .
Evaṃ vissajjanampi thāvarena thāvaraṃ parivattanaṭṭhāneyeva pavisati , na itarathā sabbasenāsanavissajjanato
V2.37 .Sace saddhivihārikādīnaṃ dātukāmo hotīti sace so saṅghassa bhaṇḍaṭhapanaṭṭhānaṃ vā aññesaṃ bhikkhūnaṃ vasanaṭṭhānaṃ vā dātuṃ na icchati , attano saddhivihārikādīnaññeva dātukāmo hoti , tādisassa
M2.50 ‘‘ tuyhaṃ puggalikameva katvā jaggāhī ’’ ti na sabbaṃ dātabbanti adhippāyo .Tatthassa kattabbavidhiṃ dassento āha ‘‘ kamman ’’ tiādi .
Evañhītiādimhi cayānurūpaṃ tatiyabhāge vā upaḍḍhabhāge vā gahite taṃ bhāgaṃ dātuṃ labhatīti attho .
Yenāti tesu dvīsu tīsu bhikkhūsu yena .
So sāmīti tassā bhūmiyā vihārakaraṇe sova sāmī , taṃ paṭibāhitvā itarena na kātabbanti adhippāyo .
224. Akataṭṭhāneti senāsanato bahi cayādīnaṃ akataṭṭhāne .
Cayaṃ vā pamukhaṃ vāti saṅghikasenāsanaṃ nissāya tato bahi bandhitvā ekaṃ senāsanaṃ vā .
Bahikuṭṭeti kuṭṭato bahi , attano kataṭṭhāneti attho .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Senāsanaggāhakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .