Salākabhattakathāvaṇṇanā
211. Upanibandhitvāti likhitvā .
Gāmavasenapīti yebhuyyena samalābhagāmavasenapi .
Bahūni salākabhattānīti tiṃsaṃ vā cattārīsaṃ vā bhattāni .
Sace hontīti ajjhāharitvā yojetabbaṃ .
Sallakkhetvāti tāni bhattāni pamāṇavasena sallakkhetvā .
Niggahena datvāti dūraṃ gantuṃ anicchantassa niggahena sampaṭicchāpetvā .
Puna vihāraṃ āgantvāti ettha vihāraṃ anāgantvā bhattaṃ gahetvā pacchā vihāre attano pāpetvā bhuñjitumpi vaṭṭati .
Ekagehavasenāti vīthiyampi ekapasse gharapāḷiyā vasena .
Uddisitvāpīti ‘‘ asukakule salākabhattāni tuyhaṃ pāpuṇantī ’’ ti vatvā .
212. Vāragāmeti atidūrattā vārena gantabbagāme .
Saṭṭhito vā paṇṇāsato vāti daṇḍakammatthāya udakaghaṭaṃ sandhāya vuttaṃ .
Vihāravāroti sabbabhikkhūsu bhikkhāya
M2.40 gatesu vihārarakkhaṇavāro .Nesan ti vihāravārikānaṃ .
Phātikammamevāti vihārarakkhaṇakiccassa pahonakapaṭipādanameva .
Dūrattā niggahetvāpi vārena gahetabbo gāmo vāragāmo .
Vihāravāre niyuttā vihāravārikā , vārena vihārarakkhaṇakā .
Aññathattan ti pasādaññathattaṃ .
Phātikammameva bhavantīti vihārarakkhaṇatthāya saṅghena dātabbā atirekalābhā honti .
Ekasseva pāpuṇantīti divase divase ekekasseva pāpitānīti attho .
Saṅghanavakena laddhakāleti divase divase ekekassa pāpitāni dve tīṇi ekacārikabhattāni teneva niyāmena attano pāpuṇanaṭṭhāne saṅghanavakena laddhakāle .
Yassa
V2.30 kassaci sammukhībhūtassa pāpetvāti ettha ‘‘ yebhuyyena ce bhikkhū bahisīmagatā honti , sammukhībhūtassa yassa kassaci pāpetabbaṃ sabhāgattā ekena laddhaṃ sabbesaṃ hoti , tasmimpi asati attano pāpetvā dātabban ’’ ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ .Rasasalākan ti ucchurasasalākaṃ .
Salākavasena pana gāhitattā na sāditabbāti idaṃ asāruppavasena vuttaṃ , na dhutaṅgabhedavasena .
‘‘ Saṅghato nirāmisasalākā … pe … vaṭṭatiyevā ’’ ti hi visuddhimagge ( visuddhi .1.26) vuttaṃ .
Sāratthadīpaniyampi ( sārattha . ṭī . cūḷavagga 3.325)– saṅghato nirāmisasalākāpi vihāre pakkabhattampi vaṭṭatiyevāti sādhāraṇaṃ katvā visuddhimagge ( visuddhi .1.26) vuttattā ,‘‘ evaṃ gāhite sāditabbaṃ , evaṃ na sāditabban ’’ ti visesetvā avuttattā ca ‘‘ bhesajjādisalākāyo cettha kiñcāpi piṇḍapātikānampi vaṭṭanti , salākavasena pana gāhitattā na sāditabbā ’’ ti ettha adhippāyo vīmaṃsitabbo .
Yadi hi bhesajjādisalākā salākavasena gāhitā na sāditabbā siyā ,‘‘ saṅghato nirāmisasalākā vaṭṭatiyevā ’’ ti
M2.41 na vadeyya ,‘‘ atirekalābho saṅghabhattaṃ uddesabhattan ’’ tiādivacanato ( mahāva .128) ca ‘‘ atirekalābhaṃ paṭikkhipāmī ’’ ti salākavasena gāhetabbaṃ bhattameva paṭikkhittaṃ , na bhesajjaṃ .Saṅghabhattādīni hi cuddasa bhattāniyeva tena na sāditabbānīti vuttāni .
Khandhakabhāṇakānaṃ vā matena idha evaṃ vuttanti gahetabbanti vuttaṃ .
Aggato dātabbā bhikkhā aggabhikkhā .
Aggabhikkhāmattan ti ekakaṭacchubhikkhāmattaṃ .
Laddhā vā aladdhā vā svepi gaṇheyyāsīti laddhepi appamattatāya vuttaṃ .
Tenāha ‘‘ yāvadatthaṃ labhati … pe … alabhitvā sve gaṇheyyāsīti vattabbo ’’ ti .
Aggabhikkhamattan ti hi ettha matta -saddo bahubhāvaṃ nivatteti .
Salākabhattaṃ nāma vihāreyeva uddisīyati vihārameva sandhāya dīyamānattāti āha ‘‘ vihāre apāpitaṃ panā ’’ tiādi .
Tatra āsanasālāyāti tasmiṃ gāme āsanasālāya .
Vihāraṃ ānetvā gāhetabban ti tathā vatvā tasmiṃ divase dinnabhattaṃ vihārameva ānetvā ṭhitikāya gāhetabbaṃ .
Tatthāti tasmiṃ disābhāge .
Taṃ gahetvāti taṃ vāragāmasalākaṃ attanā gahetvā .
Tenāti yo attano pattavāragāme salākaṃ disāgamikassa adāsi , tena .
Anatikkamanteyeva tasmiṃ tassa salākā gāhetabbāti yasmā upacārasīmaṭṭhasseva salākā pāpuṇāti , tasmā tasmiṃ disaṃgamike upacārasīmaṃ anatikkanteyeva tassa disaṃgamikassa pattasalākā attano pāpetvā gāhetabbā .
Devasikaṃ
V2.31 pāpetabbāti upacārasīmāyaṃ ṭhitassa yassa kassaci vassaggena pāpetabbā .Evaṃ etesu anāgatesu āsannavihāre bhikkhūnaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati , itarathā saṅghikaṃ hoti .
Anāgatadivaseti ettha kathaṃ tesaṃ bhikkhūnaṃ āgatānāgatabhāvo
M2.42 viññāyatīti ce ?Yasmā tato tato āgatā bhikkhū tasmiṃ gāme āsanasālāya sannipatanti , tasmā tesaṃ āgatānāgatabhāvo sakkā viññātuṃ .
Amhākaṃ gocaragāmeti salākabhattadāyakānaṃ gāme .
Bhuñjituṃ āgacchantīti ‘‘ mahāthero ekakova vihāre ohīno avassaṃ sabbasalākā attano pāpetvā ṭhito ’’ ti maññamānā āgacchanti .
Salākabhattakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .