Dīghakesakathā
23. Dīghakesakathāyaṃ sāratthadīpaniyaṃ na kiñci vuttaṃ .
Vimativinodaniyaṃ ( vi . vi . ṭī . cūḷavagga 2.246) pana ‘‘ dvaṅguleti upayogabahuvacanaṃ , dvaṅgulappamāṇaṃ atikkāmetuṃ na vaṭṭatīti attho .
Ettha ca dumāsassa vā dvaṅgulassa vā atikkantabhāvaṃ ajānantassapi kesamassugaṇanāya acittakāpattiyo hontīti vadanti .
Kocchenāti usīrahīrādīni bandhitvā samakaṃ chinditvā gahitakocchena .
Cikkalenāti silesayuttatelena .
Uṇhābhitattarajasirānampīti uṇhābhitattānaṃ rajokiṇṇasirānaṃ .
Addahatthenāti allahatthenā ’’ ti vuttaṃ .
Upari pana pāḷiyaṃ ( cūḷava .275)‘‘ tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū massuṃ kappāpenti .
Massuṃ vaḍḍhāpenti .
Golomikaṃ kārāpenti .
Caturassakaṃ kārāpenti .
Parimukhaṃ kārāpenti .
Aḍḍhadukaṃ kārāpenti .
Dāṭhikaṃ ṭhapenti .
Sambādhe lomaṃ saṃharāpenti .
Manussā ujjhāyanti khīyanti vipācenti ‘ seyyathāpi gihī kāmabhogino ’ ti
M2.339 .Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – na , bhikkhave , massu kappāpetabbaṃ .
Na massu vaḍḍhāpetabbaṃ .
Na golomikaṃ kārāpetabbaṃ .
Na caturassakaṃ kārāpetabbaṃ .
Na parimukhaṃ kārāpetabbaṃ .
Na aḍḍhadukaṃ kārāpetabbaṃ .
Na dāṭhikā ṭhapetabbā .
Na sambādhe lomaṃ saṃharāpetabbaṃ , yo saṃharāpeyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti āgataṃ .
Aṭṭhakathāyampi ( cūḷava . aṭṭha .275)‘‘ massuṃ kappāpentīti kattariyā massuṃ chedāpenti .
Massuṃ vaḍḍhāpentīti massuṃ dīghaṃ kārenti .
Golomikan ti hanukamhi dīghaṃ katvā ṭhapitaṃ eḷakamassu vuccati .
Caturassakan ti catukoṇaṃ .
Parimukhan ti udare lomasaṃharaṇaṃ .
Aḍḍhadukan ti udare lomarājiṭṭhapanaṃ .
Āpatti dukkaṭassāti massukappāpanādīsu sabbattha āpatti dukkaṭassā ’’ ti vuttaṃ .
Puna
V2.249 pāḷiyaṃ ( cūḷava .275)‘‘ tena kho pana samayena bhikkhū sakkharikāyapi madhusitthakenapi nāsikālomaṃ gāhāpenti , nāsikā dukkhā honti .Anujānāmi , bhikkhave , saṇḍāsanti .
Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū palitaṃ gāhāpenti .
Manussā ujjhāyanti khīyanti vipācenti ‘ seyyathāpi gihī kāmabhogino ’ ti .
Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – na , bhikkhave , palitaṃ gāhāpetabbaṃ , yo gāhāpeyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti āgataṃ .
‘‘ Sakkharādīhi nāsikālomaggāhāpane āpatti natthi , anurakkhaṇatthaṃ pana saṇḍāso anuññāto ’’ ti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
‘‘ Na , bhikkhave , palitaṃ gāhāpetabban ti ettha bhamukāya vā nalāṭe vā dāṭhikāya vā uggantvā bībhacchaṃ ṭhitaṃ , tādisaṃ lomaṃ palitaṃ vā apalitaṃ vā gāhāpetuṃ vaṭṭatī ’’ ti ca vuttaṃ .