Issues
Sagāthāvaggaṭīkā
Sagāthāvaggaṭīkā

9. Yaññasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

9. Yaññasuttavaṇṇanā

120. Thūṇan tiM1.179 yaññūpatthambhaṃ .
Upanītāni yaññaṃ yajituṃ ārambhāya .
Ettāvatāti ‘‘ idha , bhante … pe … rudamānā parikammāni karontī ’’ ti ettakena pāṭhena .
Sanniṭṭhānan ti ‘‘ naṃ itthiṃ labhissāmi nu kho , na nu kho labhissāmī ’’ ti nicchayaṃ avindanto na ñāyanto .
Pheṇuddehakan ti yathā yattha kuthite pheṇaṃ uddehati na upadhīyati , evaṃ anekavāraṃ pheṇaṃ uṭṭhāpetvā .
Taṃ divasan ti tasmiṃ raññā niddaṃ alabhitvā dukkhaseyyadivase .
Ālokaṃ oloketvāti lohakumbhimukhavaṭṭisīse patte tattha mahantaṃ ālokaṃ oloketvā .
Attāno vacanaṃ rañño pavattiñāpanatthaṃ .
Mahāsaddo udapādi ‘‘ evarūpaṃ yaññaṃ rājā kārāpetī ’’ ti .
Vattukāmo ahosi , vattuñca pana avisahanto ‘‘ sa ’’ iti vatvā lohakumbhiyaṃ nimuggo .
Imaṃ gāthaṃ vattukāmo ahosīti ayaṃ panettha sambandho .
Esa nayo sesapadadvayepi .
Dhammabheriṃ carāpesuṃ ‘‘ kociV1.157 kañci pāṇaṃ mā hanatū ’’ ti .
So itthisāmiko puriso sotāpattiphale patiṭṭhahi attano upanissayasampattiyā sattu ca desanāvilāsasampattiyā , rājā pana mahābodhinirujjhanasabhāvattā kiñci visesaṃ nādhigacchi .
Saṅgahavatthūnīti lokassa saṅgahakāraṇāni .
Nipphannasassato navabhāge kassakassa datvā raññaṃ ekabhāgaggahaṇaṃ dasamabhāgaggahaṇaṃ .
Evaṃ kassakā haṭṭhatuṭṭhā sassāni sampādentīti āha ‘‘ sassasampādane medhāvitāti attho ’’ ti .
Tato orabhāge kira chabhāgaggahaṇaṃ jātaṃ .
Chamāsikan ti channaṃ channaṃ māsānaṃ pahonakaṃ .
Pāsetīti pāsagate viya karoti .
Vācāya piyassa piyakarassa kammaṃ vācāpeyyaṃ .
Sabbaso raṭṭhassa iddhādibhāvato khemaṃ .
Nirabbudaṃ coriyābhāvato .
Idañhi raṭṭhaṃ acoriyaṃ niraggaḷanti vuccati apārutagharabhāvato .
Uddhaṃmūlakaṃ katvāti ummūlaṃ katvā .
Dvīhi pariyaññehīti mahāyaññassa pubbabhāge pacchā ca pavattetabbehi dvīhi parivārayaññehi .
Sattavīsati … pe … nassāti sattavīsādhikānaṃ tiṇṇaṃ pasusatānaṃ dvāvīsatiyā assādīhi ca saṭṭhiadhikadvisataāraññakapasūhi ca saddhiṃ sampiṇḍitānaṃ panaM1.180 navādhikachasatapasūnaṃ māraṇena bheravassa pāpabhīrukānaṃ bhayāvahassa .
Tathā hi vadanti –
‘‘ Chasatāni niyujjanti , pasūnaṃ majjhime hani ,
Assamedhassa yaññassa , adhikāni navāpi cā ’’ ti .
Samman ti yugacchidde pakkhipitabbadaṇḍakaṃ .
Pāsentīti khipanti .
Saṃhārimehīti sakaṭehi vahitabbehi yūpehi .
Pubbe kira eko rājā sammāpāsaṃ yajanto sarassatinadītīre pathaviyā vivare dinne nimuggoyeva ahosi .
Andhabālabrāhmaṇā gatānugatigatā ‘‘ ayaṃ tassa saggagamanamaggo ’’ ti saññāya tattha sammāpāsayaññaṃ paṭṭhapenti .
Tena vuttaṃ ‘‘ nimuggokāsato pabhutī ’’ ti .
Ayūpo appakadivaso yāgo , sayūpo bahudivasaṃ sādheyyo satrayāgo .
Mantapadābhisaṅkhatānaṃ sappimadhūnaṃ vāja miti samaññā , hiraññasuvaṇṇagomahiṃ sādi sattarasakadakkhiṇassa .
Sāragabbhakoṭṭhāgārādīsu natthettha aggaḷanti niraggaḷo .
Tattha kira yaññe attano sāpateyyaṃ anavasesato anigūhitvā niyyātīyati .
Mahārambhāti bahupasughātakammā .
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ vividhā yattha haññare ’’ ti vakkhamānattā ‘‘ mahākiccā ’’ ti attho vutto , idha ‘‘ mahārambhāti papañcavasena ajeḷakā ’’ tiādi vuttanti ‘‘ bahupasughātakammā ’’ ti attho vutto .
NirārambhātiV1.158 etthāpi vuttanayena attho veditabbo .
Anugataṃ kulanti anukulaṃ , kulānugatanti attho veditabbo .
Tenāha ‘‘ yaṃ niccabhattādi … pe … attho ’’ ti .
Yaññasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .