Issues
Sagāthāvaggaṭīkā
Sagāthāvaggaṭīkā

3. Sādhusuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Sādhusuttavaṇṇanā

33. UdānaṃV1.92 udānesīti pītivegena uggiritabbatāya udānaṃ uggiri uccāresi .
Tayidaṃ yasmā pītisamuṭṭhāpitaṃ vacanaṃ , tasmā vuttaṃ ‘‘ udāhāraṃ udāharī ’’ tiM1.104 .
Yathā pana taṃ vacanaṃ ‘‘ udānan ’’ ti vuccati , taṃ dassetuṃ ‘‘ yathā hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Saddhāyāti ettha ya -kāro hetuattho .
Pariccāgacetanāya hi saddhā visesapaccayo assaddhassa tadabhāvato .
Pi -saddo vuttatthasampiṇḍanattho .
‘‘ Sāhū ’’ ti padaṃ sādhusaddena samānatthaṃ daṭṭhabbaṃ .
Kathan ti dānayuddhānaṃ vipakkhasabhāvāti adhippāyo .
Etaṃ ubhayan ti dānaṃ yuddhanti idaṃ dvayaṃ .
Jīvitabhīrukoti jīvitavināsabhīruko .
Khayabhīrukoti bhogakkhayassa bhīruko .
Vadantoti jīvite sālayataṃ , tato eva yujjhane asamatthataṃ pavedento .
Chejjan ti hatthapādādichedo .
Ussahantoti vīriyaṃ karonto .
Evaṃ bhoge rakkhissāmīti tathā bhoge aparikkhīṇe karissāmīti .
Vadantoti idha bhogesu lobhaṃ , tato eva dātuṃ asamatthataṃ pavedento .
Evan ti evaṃ jīvitabhoganirapekkhatāya dānañca yuddhañca samaṃ hoti .
Saddhādisampannoti saddhādhammajīvitāvīmaṃsāsīlādiguṇasamannāgato .
So hi deyyavatthuno parittakattā appakampi dadanto attano pana cittasampattiyā khettasampattiyā ca bahuṃ uḷārapuññaṃ pavaḍḍhento bahuvidhaṃ lobha-dosa-issā-macchariya-diṭṭhivicikicchādibhedaṃ tappaṭipakkhaṃ abhibhavati , tato eva ca taṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsaṃ .
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ maccheraṃ maddati ’’ cceva vuttaṃ , tassa pana ujuvipaccanīkabhāvato .
Paratthāti paraloke .
Ekasāṭakabrāhmaṇavatthu anvayavasena , aṅkuravatthu byatirekavasena vitthāretabbaṃ .
Dhammo laddho etenāti dhammaladdho , puggalo .
Aggiāhitapadassa viya saddasiddhi daṭṭhabbā .
‘‘ Uṭṭhānan ti kāyikaṃ vīriyaṃ , vīriyan ti cetasikan ’’ ti vadanti .
Uṭṭhānan ti bhoguppāde yuttapayuttatā .
Vīriyan ti tajjo ussāho .
Yamassa āṇāpavattiṭṭhānaṃ .
Vetaraṇimpi itare niraye ca atikkamma .
Te pana abbudādīnaṃ vasena avīciṃ dasadhā katvā avasesamahāniraye sattapi āyuppamāṇabhedena tayo tayo katvā ekatiṃsāti vadanti .
Sañjīvādinirayasaṃvattanassa kammassa tikkhamajjhamudubhāvena tassa āyuppamāṇassa tividhatā vibhāvetabbā .
Apare pana ‘‘ aṭṭha mahānirayā soḷasa ussadanirayā ādito cattāro sitaniraye ekaṃ katvā satta sitanirayāti evaṃ ekatiṃsa mahānirayā ’’ tiM1.105 vadanti .
Mahānirayaggahaṇato ādito cattāro sitanirayā eko nirayo katoti .
Tesan tiV1.93 vicinitvā gahitapaccayānaṃ .
Pañcanavutipāsaṇḍabhedā papañcasūdanisaṃvaṇṇanāyaṃ vuttanayena veditabbā .
Tatthāti tesu dvīsu vicinanesu .
Dakkhiṇāvicinanaṃ āha , upamānāni hi nāma yāvadeva upameyyatthavibhāvanatthāni .
Etena sukhettagahaṇatopi dakkhiṇeyyavicinanaṃ daṭṭhabbaṃ .
Pāṇesu saṃyamoti iminā dasavidhampi kusalakammapathadhammaṃ dasseti .
Yathā hi ‘‘ pāṇesu saṃyamo ’’ ti iminā sattānaṃ jīvitāvoropanato saṃyamo vutto , evaṃ tesaṃ sāpateyyāvahārato paradārāmasanato visaṃvādanato aññamaññabhedanato pharusavacanena saṅghaṭṭanato niratthakavippalapanato parasantakābhijjhānato ucchedacintanato micchābhinivesanato ca saṃyamo hotīti .
Tenāha ‘‘ sīlānisaṃsaṃ kathetumāraddhā ’’ ti .
Pharusavacanasaṃyamo panettha sarūpeneva vutto .
Parassa upavādabhayenāti pāpakiriyahetu parena attano vattabbaupavādabhayena .
Upavādabhayāti upavādabhayanimittaṃ .
‘‘ Kathaṃ nu kho amhe pare na upavadeyyun ’’ ti āsīsantā pāpaṃ na karonti .
Dhammapadamevāti asaṅkhatadhammakoṭṭhāso eva seyyo seṭṭho .
Yasmā sabbasaṅkhataṃ aniccaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ , tasmā tadadhigamāya ussāho karaṇīyoti dasseti .
Pubbasaddo kālavisesavisayoti āha ‘‘ pubbe ca kassapabuddhādikālepī ’’ tiādi .
Puna akālaviseso apāṭiyekko bhummatthavisayovāti āha ‘‘ sabbepi vā ’’ tiādi .
Tattha sabbepi vāti ete sabbepi kassapabuddhādayo lokanāthā santo nāma vūpasantasabbakilesasantāpā santasabbhūtaguṇattā .
Sādhusuttavaṇṇanā niṭṭhitā .