8. Jetavanasuttavaṇṇanā
48. Esitaguṇattā esiyamānaguṇattā ca isī , asekkhā sekkhakalyāṇaputhujjanā ca .
Isīnaṃ saṅgho isisaṅgho .
Isisaṅghena nisevitaṃ .
Tenāha ‘‘ bhikkhusaṅghanisevitan ’’ ti .
Taṃ kārentassa gandhakuṭipāsādakūṭāgārādivasena siniddhasandacchāyarukkhalatāvasena bhūmibhāgasampattiyā ca anaññasādhāraṇaṃ atiramaṇīyaṃ taṃ jetavanaṃ cittaṃ toseti , tathā ariyānaṃ nivāsabhāvenapīti āha ‘‘ evaṃ paṭhamagāthāya jetavanassa vaṇṇaṃ kathetvā ’’ ti .
Tenāha bhagavā –
‘‘ yattha arahanto viharanti , taṃ bhūmirāmaṇeyyakan ’’ ti ( dha . pa .98; theragā .991).
Apacayagāmicetanā sattānaṃ visuddhiṃ āvahati kammakkhayāya saṃvattanatoti āha ‘‘ kammanti maggacetanā ’’ ti .
Catunnaṃ ariyasaccānaṃ viditakaraṇaṭṭhena kilesānaṃ vijjhanaṭṭhena ca vijjā
V1.110 .Maggapaññā sammādiṭṭhīti āha ‘‘ vijjāti maggapaññā ’’ ti .
Samādhipakkhikā dhammā sammāvāyāmasatisamādhayo .
Yathā hi vijjāpi vijjābhāgiyā , evaṃ samādhipi samādhipakkhiko .
Sīlaṃ etassa atthīti sīlan ti āha ‘‘ sīle patiṭṭhitassa jīvitaṃ uttaman ’’ ti .
Diṭṭhisaṅkappāti sammādiṭṭhisaṅkappā .
Tattha sammāsaṅkappassa sammādiṭṭhiyā upakārabhāvena vijjābhāvo vutto .
Tathā hi so paññākkhandhasaṅgahitoti vuccati .
Yathā ca sammāsaṅkappādayo paññākkhandhasaṅgahitā , evaṃ vāyāmasatiyo
M1.125 samādhikkhandhasaṅgahitāti āha ‘‘ vāyāmasatisamādhayo ’’ ti .Dhammoti hi idha samādhi adhippeto ‘‘ evaṃdhammā te bhagavanto ahesun ’’ tiādīsu ( dī . ni .2.13; ma . ni .3.197; saṃ . ni .5.378) viya .
Vācākammantājīvāti sammāvācākammantājīvā .
Maggapariyāpannā eva hete saṅgahitā .
Tenāha ‘‘ etena aṭṭhaṅgikamaggenā ’’ ti .
Upāyena vidhinā ariyamaggo bhāvetabbo .
Tenāha ‘‘ samādhipakkhiyadhamman ’’ ti .
Sammāsamādhipakkhiyaṃ vipassanādhammañceva maggadhammañca .
‘‘ Ariyaṃ vo , bhikkhave , sammāsamādhiṃ desessāmi saupanisaṃ saparikkhāran ’’ ti ( ma . ni .3.136) hi vacanato sammādiṭṭhiādayo maggadhammā sammāsamādhiparikkhārā .
Vicineyyāti vīmaṃseyya , bhāveyyāti attho .
Tatthāti hetumhi bhummavacanaṃ .
Ariyamaggahetukā hi sattānaṃ visuddhi .
Tenāha ‘‘ tasmiṃ ariyamagge visujjhatī ’’ ti .
Pañcakkhandhadhammaṃ vicineyyāti paccuppanne pañcakkhandhe vipasseyya .
Tesu vipassiyamānesu vipassanāya ukkaṃsagatāya yadaggena dukkhasaccaṃ pariññāpaṭivedhena paṭivijjhīyati , tadaggena samudayasaccaṃ pahānapaṭivedhena paṭivijjhīyati , nirodhasaccaṃ sacchikiriyāpaṭivedhena , maggasaccaṃ bhāvanāpaṭivedhena paṭivijjhīyatīti evaṃ tesu catūsu saccesu visujjhatīti imasmiṃ pakkhe nimittatthe eva bhummaṃ , tesu saccesu paṭivijjhiyamānesūti attho .
Avadhāraṇavacanan ti vavatthāpanavacanaṃ , avadhāraṇanti attho .
‘‘ Sāriputtovā ’’ ti ca avadhāraṇaṃ sāvakesu sāriputtova seyyoti imamatthaṃ dīpeti tassevukkaṃsabhāvato .
Kilesaupasamenāti iminā mahātherassa tādiso kilesavūpasamoti dasseti .
Tassa sāvakavisaye paññāya pāramippatti ahosi .
Yadi evaṃ ‘‘ yopi pāraṅgato bhikkhu , etāvaparamo siyā ’’ ti idaṃ tesaṃ buddhānaṃ ñāṇavisaye paññāpāramippattānaṃ vaseneva vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Avadhāraṇampi vimuttiyā nānattā tīhi vimuttīhi pāraṅgate sandhāyetaṃ vuttaṃ .
Tenāha –
‘‘ pāraṃ gatoti nibbānaṃ
V1.111 gato ’’ tiādi .Na therena uttaritaro nāma atthi labbhati , labbhati ce , evameva labbheyyāti adhippāyo .
Jetavanasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .