5. Ujjhānasaññisuttavaṇṇanā
35. Ujjhānavasena
V1.95 pavattā saññā etesaṃ atthi , ujjhānavasena vā sañjānantīti ujjhānasaññī .Kārayeti katānaṃ pariyantaṃ kārayeti attho .
Pariyantakāritan ti paricchinnakāritaṃ parimitavacananti attho .
Paṃsukūlādipaṭipakkhanayena pattuṇṇadukulādi vuttaṃ .
Nāmaṃ gahitan ti etena ‘‘ ujjhānasaññikā ’’ ti ettha ka-saddo saññāyanti dasseti .
Aññenākārena bhūtan ti attanā pavediyamānākārato aññena asuddhena ākārena vijjamānaṃ upalabbhamānaṃ attānaṃ .
Vañcetvāti palambhetvā .
Tassa kuhakassa .
Taṃ catunnaṃ paccayānaṃ paribhuñjanaṃ .
Parijānantīti tassa paṭipattiṃ paricchijja jānanti .
Kārakoti sammāpaṭipattiyā kattā , sammāpaṭipajjitāti attho .
Idan ti liṅgavipallāsena vuttaṃ , ayanti attho .
Dhammānudhammapaṭipadāti nibbānadhammassa anucchavikatāya anudhammabhūtā paṭipadā .
Paṭipakkhavidhamane asithilatāya daḷhā .
Bhāsitamattena ca savanamattena cāti ettha ca -saddo visesanivattiattho .
Tena bhāsitassa sutassa ca sammāpaṭipattivisesaṃ nivatteti .
Lokapariyāyan ti lokassa parividhamanaṃ uppādanirodhavasena saṅkhārānaṃ parāvuttiṃ .
Tenāha ‘‘ saṅkhāralokassa udayabbayan ’’ ti .
Svāyamattho saccapaṭivedheneva hotīti āha ‘‘ catusaccadhammañca aññāyā ’’ ti
M1.108 .Evaṃ na kubbantīti attani vijjamānampi guṇaṃ anāvīkaronto ‘‘ yathā tumhe vadatha , evaṃ na kubbantī ’’ ti avijjamānataṃ byākarotīti attho .
Akārakamevāti dosaṃ akārakameva .
Accayassa paṭiggaṇhanaṃ nāma adhivāsanaṃ , evaṃ so desakena desiyamāno tato vigato nāma hoti .
Tenāha ‘‘ paṭiggaṇhātūti khamatū ’’ ti .
Sabhāvenāti sabhāvato .
Ekasadisan ti paresaṃ cittācāraṃ jānantampi ajānantehi saha ekasadisaṃ karontā .
Paratoti pacchā .
Kathāya uppannāyāti ‘‘ kassaccayā na vijjantī ’’ tiādikathāya pavattamānāya ‘‘ tathāgatassa buddhassā ’’ tiādinā buddhabalaṃ buddhānubhāvaṃ dīpetvā .
Khamissāmīti accayadesanaṃ paṭiggaṇhissāmi .
Tappaṭiggaho hi idha khamananti adhippetaṃ , satthā pana sabbakālaṃ khamo eva .
Kopo
V1.96 antare citte etassāti kopantaro .Doso garu garukātabbo assāti dosagaru .
‘‘ Paṭimuccatī ’’ ti vā pāṭho , ayameva attho .
Accāyikakamman ti sahasā anupadhāretvā kiriyā .
No cidhāti no ce idha .
Idhāti nipātamattaṃ .
Apagataṃ apanītaṃ .
Doso no ce siyā , tena pariyāyena yadi aparādho nāma na bhaveyyāti .
Na sammeyyuṃ na vūpasameyyuṃ .
Kusaloti anavajjo .
Dhīro satoti padadvayena vaṭṭachindaṃ āha .
Ko niccameva paṇḍito nāmāti atthoti ‘‘ kassaccayā ’’ tiādikāya pucchāgāthāya attho .
Dīghamajjhimasaṃvaṇṇanāsu tathāgata-saddo vitthārato saṃvaṇṇitoti āha ‘‘ evamādīhi kāraṇehi tathāgatassā ’’ ti .
Buddhattādīhīti ādi -saddena ‘‘ bodhetā pajāyā ’’ tiādinā ( mahāni .192; cūḷani . pārāyanatthutigāthāniddesa 97) niddese āgatakāraṇāni saṅgayhanti .
Vimokkhaṃ vuccati ariyamaggo , tassa anto aggaphalaṃ , tattha bhavā paṇṇatti , tassā vasena .
Evaṃ buddhabalaṃ dīpeti .
Idāni khittaṃ saṅkhepena saṃharāpitaṃ hotīti dasseti .
Ujjhānasaññisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .