3. Tatiyavaggo
1. Chetvāsuttavaṇṇanā
267. Vuttatthameva heṭṭhā devaputtasaṃyuttavaṇṇanāyaṃ .
Chetvāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Dubbaṇṇiyasuttavaṇṇanā
268. Dubbaṇṇo
M1.343 duddasiko virūpavaṇṇo .Okoṭimakoti rassabhāvena avarakoṭimako .
Sakkena gahitanāmamevetaṃ , na pana so tathārūpo koci yakkho .
Tenāha ‘‘ eko rūpāvacarabrahmā ’’ ti .
Yadi evaṃ kasmā so tathārūpo hutvā āgatoti āha ‘‘ sakko kirā ’’ ti .
Kathaṃ panettha ñāyati ‘‘ so eko rūpāvacarabrahmā , na paneso avaruddhakayakkho ’’ ti yuttiṃ dassento ‘‘ avaruddhakayakkhā panā ’’ tiādimāha .
Devānaṃ vacanaṃ sutvā .
Pharusenāti pharusasamācārena .
‘‘ Ko nāma mayhaṃ āsane sannisinno ’’ ti akkhantiṃ anuppādento khantiyaṃ ṭhatvā .
Balavacittīkāran ti garutaraṃ sakkārabahumānaṃ .
Nīcavuttiyāti paramanipaccakāre suvūpasamane ca dassiyamāne .
Sakkassa tāya eva ācārasampattiyā sakkāsane ṭhātuṃ , attano ca āvikātuṃ asakkonto antaradhāyi .
Upahatacittomhīti khantimettānuddayāsabbhāvato parasmiṃ upahatacittomhīti sakko attano sabhāvaṃ vadati .
Kodhavase vattetun ti kodhena attano vase nibbattetuṃ na sukaromhi , atha kho kodhaṃ mayhaṃ vase na vattemīti adhippāyo .
Ciraṃ na kujjhāmīti yadi me kadāci kodho uppajjeyya , taṃ kodhaṃ anuvattento cirakālaṃ na kujjhāmi
V1.301 .Na upanayhāmīti anto sace me kodho uppajjeyya , khippameva ca naṃ paṭivineyyanti taṃ me pubbeva vataṃ paripūritaṃ .
Dubbaṇṇiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Sambarimāyāsuttavaṇṇanā
269. Ābādhikoti ābādho assa atthīti ābādhiko .
Vācesīti sikkhāpesi .
Sambaro nāma asuramāyāya ādipuriso purātano asurindo .
Taṃ sandhāyāha ‘‘ yathā sambaro ’’ tiādi .
Evaṃ paccati aññopi māyāvī māyaṃ payojetvā .
Upavādantarāyo nāma khamāpane sati vigacchati , pākatikameva hotīti āha ‘‘ evamassa phāsu
M1.344 bhaveyyā ’’ ti .Tenāti vepacittinā sambaravijjāya adānena vañcitattā .
Tathā akatvāti isīnaṃ santikaṃ netvā khamāpanavasena kātabbaṃ akatvā .
Sambarimāyāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Accayasuttavaṇṇanā
270. Sampayojesun ti aññamaññaṃ vācasikaṃ pharusaṃ payojesuṃ .
Tenāha ‘‘ kalahaṃ akaṃsū ’’ ti , vivādaṃ akaṃsūti attho .
Atikkammavacanan ti vacīsaṃvaraṃ atikkamitvā vacanaṃ .
Yasmā accaye desiyamāne taṃ khīṇayati aññamaññassa khamamānassa khamanaṃ paṭiggaṇhato , tasmā vuttaṃ ‘‘ nappaṭigaṇhātīti na khamatī ’’ ti .
Tumhākaṃ vase vattatu , visevitaṃ akatvā yathākāmakaraṇīyo hotu .
Mittadhammo idha uttarapadalopena ‘‘ mitto ’’ ti vuttoti āha ‘‘ mittadhamme ’’ ti .
Karaṇavacanan ti ‘‘ mittehī ’’ ti karaṇavacanaṃ bhummatthe .
Tenāha ‘‘ mittesū ’’ ti .
Yathā nibbattasabhāvassa bhāvato aññathattaṃ jarā , evaṃ mittabhāvato vuttavipariyāyo amittadhammo jarāpariyāyena vutto .
Agārayhaṃ anavajjaṃ sabbaso pahīnakilesaṃ .
Tenāha ‘‘ khīṇāsavapuggalan ’’ ti .
Accayasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Akkodhasuttavaṇṇanā
271. Kodho tumhe mā abhibhavīti ettha kodhena anabhibhavanīyattaṃ khantimettākaruṇāditappaṭipakkhadhammaparibrūhanena
V1.302 .Tathā hi taṃsamaṅgino kodho abhibhuyyatīti āha ‘‘ tumheva kodhaṃ abhibhavatha .
Kujjhantānaṃ mā paṭikujjhitthā ’’ ti .
Paṭipadāti esā paṭipatti .
Mettāti appanāppattā mettā .
Tadupacāro mettāpubbabhāgo .
Na vihiṃsati kiñci etāyāti avihiṃsā .
Karuṇāti appanāppattakaruṇā veditabbā .
Tadupacāro
M1.345 karuṇāpubbabhāgo .Lāmakajanan ti khantiādīsu yonisomanasikārābhāvena gārayhasamācārasamāyogena ca nihīnaṃ janaṃ .
Paccayaparisuddhiyā kodho abhimaddamāno puggalaṃ abhimaddati , tassa so paṭisaṅkhānabhāvanābalehi sammadeva pahātabboti .
Akkodhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Tatiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Sāratthappakāsiniyā saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya
Sakkasaṃyuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā .
Niṭṭhitā ca sāratthappakāsiniyā
Saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya sagāthāvaggavaṇṇanā .
Paṭhamo bhāgo niṭṭhito .