Issues
Editor
Settings
Versions
Select Version
公开
中文
达摩难陀比库
中文
胜嗣Jinadāyāda
中文
Sagāthāvaggaṭīkā
Sagāthāvaggaṭīkā

5. Ādittavaggo

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Ādittavaggo

1. Ādittasuttavaṇṇanā

41. Sīsan ti desanāpadeso , desanāya aññesupi vattabbesu kassacideva sīsabhāgena apadisanaṃ .
Tenāha ‘‘ rāgādīhī ’’ tiādi .
Dānenāti attano santakassa paresaṃ pariccajanena .
Taṃ pana pariccajanaṃ cetanāya hotīti āha ‘‘ dānacetanāyā ’’ ti dānapuññacetanāti dānamayā puññacetanā dāyakasseva hoti taṃsantatipariyāpannattā .
Nīhatabhaṇḍakan ti ādittagehato bahi nikkhāmitaṃ bhaṇḍakaṃ .
Etan ti ‘‘ dinnaṃ hotī ’’ tiādivacanaṃ .
Adinneti dānamukhe aniyuñjite bhoge .
‘‘ Antenā ’’ ti jīvitassa anto adhippetoti āha ‘‘ maraṇenā ’’ ti .
Mamāti pariggahitattā pariggahā , bhogā .
Tepi kenaci ākārena vināsaṃ anupagatā maraṇena pahīyantiV1.105 nāmāti vuttaṃ ‘‘ corādīnaṃ vasena avinaṭṭhabhoge ’’ ti .
Sobhanā aggabhūtā rūpādayo etthāti saggo , taṃ saggaṃ .
Ādittasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

2. Kiṃdadasuttavaṇṇanā

42. Dve tīṇi bhattāni abhutvāti dve tayo vāre bhattāni abhuñjitvā .
Uṭṭhātuṃ na sakkotīti uṭṭhātumpi na sakkotī , pageva aññaṃ sarīrena kātabbakiccaṃ dubbalabhāvato .
Dubbalopi hutvāti bhuñjanato pubbe dubbalo hutvā balasampanno hoti .
Evaṃ byatirekato anvayato ca āhārassa sarīre balavataṃ āha .
Yasmā annadoM1.119 dāyako paṭiggāhakassa balado hoti , tasmā so āyatiṃ attano sarīre balado avināsavasena balassa rakkhako ca hoti .
Tenāha bhagavā –
‘‘ balaṃ kho pana datvā balassa bhāgī hotī ’’ ti ( a . ni .5.37) sesapadesupi eseva nayo .
Surūpopīti abhirūpopi .
Virūpo hotīti bībhaccharūpo kopīnassa acchannattā .
Idañca yānan ti sāmaññato vuttaṃ .
Upāhanāti sarūpato dasseti .
Adukkhappatto hutvā yāti vattati etenāti yānan ti chattādīnampi yānabhāvo vutto .
Tenāha ‘‘ yānado sukhado hotī ’’ ti .
Cakkhudo nāma hoti cakkhunā kātabbakicce sahakārīkāraṇabhāvato dīpassa .
‘‘ Sabbesaṃyeva balādīnaṃ dāyako hotī ’’ ti saṅkhepato vuttaṃ atthaṃ vitthārato dassetuṃ ‘‘ dve tayo gāme ’’ tiādi vuttaṃ .
Nisajjādivasena patissayitabbato patissayo , vihāro .
Pakkhittaṃ viya hoti parissamassa vinoditattā .
Bahi vicarantassāti patissayaṃ alabhitvā bahi vivaṭaṅgaṇe vicarantassa .
Jhāyatīti jhāyantaṃ hoti , kilamatīti attho .
Sītuṇhādivirodhipaccayavasena sasantāne visabhāgasantati , tabbipariyāyato sabhāgasantati veditabbā .
Sukhaṃ nāma dukkhapaccayaparihārato sukhapaccayuppannato ca hoti , tadubhayaṃ patissayavasena labhatīti dassento ‘‘ bahi vicarantassa pāde ’’ tiādimāha .
Dhammapītisukhan ti dhammapaccavekkhaṇena uppannapītisukhaṃ .
Upasamasukhan ti kilesānaṃ vūpasamena pavattasukhaṃ .
Nivātaṃ pihitavātapānaṃ patissayaṃ pavisitvā dvāraṃ pidhāya ṭhitassa andhakāro hotīti vuttaṃ ‘‘ kūpe otiṇṇo viya hotī ’’ ti .
Tenāha ‘‘ mañcapīṭhādīni na paññāyantī ’’ ti .
Tayidaṃ bahisamāpannaparissamadosena , na ca patissayadosena .
Tenāha ‘‘ muhuttan ’’ tiādi .
NaV1.106 marati etenāti amaraṇaṃ , nibbānādhigamādayo .
Tassa dānaṃ dhammūpadeso , taṃ deti .
Tenāha ‘‘ yo dhammaṃ anusāsatī ’’ ti .
Tayidaṃ dhammānusāsanaṃ kathaṃ hotīti āha ‘‘ aṭṭhakathan ’’ tiādi .
Aṭṭhakathaṃ kathetīti avivaṭapāṭhassa pāḷiyā atthasaṃvaṇṇanaṃ karotīti attho .
Anadhītino pana pāḷiṃ vāceti .
Tattha tattha gataṭṭhāne pucchitapañhaṃ vissajjeti , ayaṃ tāva ganthadhuro , paṭipattivāsadhure pana kammaṭṭhānaṃ ācikkhati , ubhayesampiM1.120 dhammassavanaṃ karoti .
Sabbadānan ti yathāvuttaāmisadānaṃ abhayadānaṃ .
Dhammadānan ti dhammadesanā .
Dhammaratīti samathavipassanādhamme abhirati .
Dhammarasoti saddhammasannissayaṃ pītipāmojjaṃ .
Kiṃdadasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

3. Annasuttavaṇṇanā

43. Patthentīti pihenti .
Yatthassa upagamanaṃ loke pākaṭataraṃ ahosi , te udāharaṇavasena dassento ‘‘ cittagahapatisīvalittherādike viyā ’’ ti āha .
Annan ti annasaññito catubbidhopi paccayo .
Sabbepi dāyake ekajjhaṃ gahetvā sāmaññato ekavasena ‘‘ dāyakamevā ’’ ti vuttaṃ , yathā cāha ‘‘ ko nāma so yakkho , yaṃ annaṃ nābhinandatī ’’ ti ?
Tattha yakkhoti satto .
Sāmaññajotanā ca nāma yasmā puthuatthavisayā , tasmā ‘‘ ye naṃ dadanti saddhāya , vippasannena cetasā .
Tameva annaṃ bhajatī ’’ ti vuttaṃ .
Tattha ma -kāro padasandhikaro , te evāti attho .
Dāyakaṃ apariccajanameva anugacchati cakkaṃ viya kubbaraṃ .
Annasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

4. Ekamūlasuttavaṇṇanā

44. Patiṭṭhaṭṭhena avijjāsaṅkhātaṃ ekaṃ mūlaṃ etissāti ekamūlā .
Taṃ ekamūlaṃ .
Yathā saṃyojanīyesu assādānupassanāvasena taṇhāsamuppādo , evaṃ taṇhābhibhavavasena anavabodhoti avijjā taṇhāya mūlaṃ , taṇhā ca avijjāya mūlaṃ .
Ayañhi nayo upanissayatāvasena vutto , sahajātavasena cāyaṃ aññamaññaṃ mūlabhāvo pākaṭoyeva .
Idha pana imissaṃ gāthāyaṃ adhippetā ‘‘ ekamūlan ’’ ti sā taṇhā .
Tattha yā bhavataṇhā , sā sassatadiṭṭhivasena āvaṭṭati parivattati , vibhavataṇhāM1.121 ucchedadiṭṭhivasena , evaṃ dvirāvaṭṭaṃ .
Sahajātakoṭiyāti sahajātakoṭiyāpi , pageva sammuyhaṃ āpannassa pana vattamānāya taṇhāya balavabhāvena malīnatā siyā .
Upanissayakoṭiyāti upanissayakoṭiyāva sahajātakoṭiyā asambhavato .
Pattharaṇaṭṭhānāti vitthatā hutvā pavattiṭṭhānabhūmiV1.107 .
Tenāha ‘‘ tesu sā pattharatī ’’ ti .
Samuddanaṭṭhena samuddo .
Uttarituṃ asakkuṇeyyatāya patāya alaṃ pariyattoti pātālo , ayaṃ pana pātālo viyāti pātālo .
Tenāha ‘‘ appatiṭṭhaṭṭhenā ’’ ti .
Agādhagambhīratāyāti attho .
Ekamūlasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

5. Anomasuttavaṇṇanā

45. Anomanāman ti anūnanāmaṃ .
Guṇanemittikāni eva hi bhagavato nāmāni .
Guṇānañcassa paripuṇṇatāya anūnanāmanti āha ‘‘ sabbaguṇasamannāgatattā ’’ tiādi .
Apica tathā tevijjo , chaḷabhiññotiādīni nāmāni anomanāmāni na honti paricchinnavisayattā , bhagavato pana satthā , sabbaññū , sammāsambuddhotiādīni nāmāni anomanāmāni nāma mahāvisayattā anūnabhāvato .
Tenāha ‘‘ avekallanāman ’’ ti .
Khandhantarādayoti khandhavisesādike .
Ñāṇena yāthāvato araṇīyaṭṭhena atthe .
Anvayapaññādhigamāyāti lokuttarapaññāpaṭilābhāya .
Paṭipadan ti samathavipassanāpaṭipadaṃ .
Kilesakāmānaṃ vasena allīyitabbaṭṭhena kāmā eva ālayo .
Atītakāleyeva kamanataṃ gahetvā vuttaṃ ‘‘ kamamānan ’’ ti .
Na etarahi tadabhāvatoti āha ‘‘ atītaṃ pana upādāya idaṃ vuttan ’’ ti .
Mahānubhāvatādinā mahantānaṃ .
Anomasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

6. Accharāsuttavaṇṇanā

46.‘‘ Accharāgaṇasaṅghuṭṭhan ’’ ti gāthā devaputtena yenādhippāyena gāyitā , so anupubbikathāya vinā na paññāyatīti taṃ āgamanato paṭṭhāyaM1.122 kathento ‘‘ ayaṃ kira devaputto ’’ tiādimāha .
Tattha sāsaneti imasseva satthusāsane .
Kammākamman ti kammavinicchayaṃ .
Atthapurekkhāratāya appakiccatāya ca sallahukavuttiko .
Sayanassa koṭṭhāsoti divasaṃ purimayāmañca bhāvanānuyogavasena kilantakāyassa samassāsanatthaṃ seyyāya upagamanabhāgo anuññāto .
Abbhantareti kucchiyaṃ bhattassa parittatāya satthakavātāti tikkhabhāvena satthakā viya kantanakā vātā .
Dhurasmiṃyevāti kilesamārena yuddhe eva .
Vimuttāyatanasīse ṭhatvā dhammaṃ desento vā .
Upanissayamandatāya aparipakkañāṇatāya āsavakkhayaṃ appatto kālaṃ katvāti yojanā .
Upari ṭhitan ti parikkhārabhāvena dibbadussūpari ṭhitaṃ .
Tatheva aṭṭhāsīti tāhi tathā vuttepiV1.108 yathā tato pubbe , tatheva aṭṭhāsi .
Suvaṇṇapaṭṭan ti nibbuddhe paṭijinitvā laddhabbasuvaṇṇapaṭṭaṃ .
Vītikkamassa akatattā asambhinneneva sīlena .
Yasmā tasmiṃ satthu santikaṃ āgacchante tāpi tena saddhiṃ āgamaṃsu tasmā ‘‘ accharāsaṅghaparivuto ’’ ti vuttaṃ .
Saṅghositan ti saṅgamma ghositaṃ , tattha tattha accharānaṃ gītasaddavasena ghositaṃ .
Pisācagaṇaṃ katvā vadati acchandarāgatāya .
Niyāmacittatāyāti sammattaniyāme ninnacittatāya .
Garubhāvenāti tāsaṃ vase avattanato garuṭṭhānabhāvena .
Yātrāti nibbānaṃ pati yātrā .
Taṃ pana vaṭṭato niggamanaṃ hotīti āha ‘‘ kathaṃ niggamanaṃ bhavissatī ’’ ti .
Atisallekhatevāti ativiya kilesānaṃ sallekhitavuttiko .
Akatābhinivesassāti bhāvanamananuyuttassa anāraddhavipassakassa .
Kārakassāti sugatovādakārakassa sammāpaṭipajjato .
Suññatāvipassanan ti suññatādīpanaṃ vipassanaṃ duccaritataṇhāya dūrīkaraṇena ekavihāritāya .
Eko maggo assāti lokuttaramaggo eva assa anāgato , pubbabhāgamaggo pana kataparicayoti attho .
Kāyavaṅkādīnan ti kāyaduccaritādīnaṃ abhāvato samucchindanena anupalabbhanato .
Natthi ettha bhayaṃ , asmiṃ vā adhigate puggalassa natthi bhayantiM1.123 abhayaṃ nāma .
Saṃsārakantāraṃ atikkamitvā nibbānasaṅkhātaṃ khemaṃ amataṭṭhānaṃ gamane sugatasārathinā susajjitayānabhāvato ratho akūjanoti aṭṭhaṅgiko maggova adhippeto .
Dhammato anapetatāya aparāparuppattiyā ca dhammacakkehi .
Ottappampi gahitameva avinābhāvā .
Apālamboti avassayo .
Parivāroti parikkhāro abhisaṅkharaṇato .
Maggassa karaṇaṭṭhāne dhammo tappariyāpannā sammādiṭṭhi .
Aniccādivasenāti aniccānupassanādivasena .
Sodhitesu vajjhamānesu .
Bhūmiladdhavaṭṭan ti bhūmiladdhasaṅkhātaṃ vaṭṭaṃ .
Tattha vipassanāya pavattiṭṭhānabhāvato pañcakkhandhā bhūmi nāma , vaṭṭamayakammabhāvato tattha uppajjanārahaṃ kilesajātaṃ bhūmiladdhavaṭṭaṃ .
Parijānamānāti paricchindanavasena samatikkamavasena jānamānā paṭivijjhantī .
Kasmā devaputto sotāpattiphaleyeva patiṭṭhāsi , nanu ca sā desanā bhagavatā catumaggappadhānabhāvena pavattitāti āha ‘‘ yathā hī ’’ tiādi .
Accharāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

7. Vanaropasuttavaṇṇanā

47. Kesan tiV1.109 sāmivasena vuttakasaddo ‘‘ dhammaṭṭhā sīlasampannā ’’ ti ettha paccattabahuvacanavasena pariṇāmetabbo .
Atthavasena hi vibhattivipariṇāmo .
Ke janāti ettha vā vuttakesaddo sīhavilokananayena ānetvā yojetabboti āha ‘‘ ke dhammaṭṭhā , ke sīlasampannā ’’ ti ?
Pucchatīti iminā tattha kāraṇamāha .
Phalādisampattiyā āramanti ettha sattāti ārāmo .
Ārāme ropenti nipphādentīti ārāmaropā .
Vanīyati chāyāsampattiyā bhajīyatīti vanaṃ .
Tattha yaṃ upavanalakkhaṇaṃ vanaṃ , taṃ ārāmaggahaṇeneva gahitanti tapovanalakkhaṇaṃ , taṃ dassento ‘‘ sīmaṃ parikkhipitvā ’’ tiādimāha .
Visameti udakacikkhallena visame padese .
Pānīyaṃ pivanti etthāti papā , taṃ papaṃ .
Udakaṃ pīyati etthāti vā papā .
Taḷākādīti ādi -saddena mātikaṃ saṅgaṇhāti .
ImamatthaṃM1.124 sandhāyāti iminā kammappathappattaṃ paṭikkhipati .
Attanā katañhi puññaṃ anussarato taṃ ārabbha bahuṃ puññaṃ pasavati , na pana yathā kataṃ puññaṃ sayameva pavaḍḍhati .
Tasmiṃ dhamme ṭhitattāti tasmiṃ ārāmaropanādidhamme patiṭṭhitattā .
Tenapi sīlena sampannattāti tena yathāvuttadhamme katasīle ṭhatvā ciṇṇena tadaññenapi kāyavācasikasaṃvaralakkhaṇena sīlena samannāgatattā .
Dasa kusalā dhammā pūrenti duccaritaparivajjanato .
Sesaṃ vuttanayameva .
Vanaropasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

8. Jetavanasuttavaṇṇanā

48. Esitaguṇattā esiyamānaguṇattā ca isī , asekkhā sekkhakalyāṇaputhujjanā ca .
Isīnaṃ saṅgho isisaṅgho .
Isisaṅghena nisevitaṃ .
Tenāha ‘‘ bhikkhusaṅghanisevitan ’’ ti .
Taṃ kārentassa gandhakuṭipāsādakūṭāgārādivasena siniddhasandacchāyarukkhalatāvasena bhūmibhāgasampattiyā ca anaññasādhāraṇaṃ atiramaṇīyaṃ taṃ jetavanaṃ cittaṃ toseti , tathā ariyānaṃ nivāsabhāvenapīti āha ‘‘ evaṃ paṭhamagāthāya jetavanassa vaṇṇaṃ kathetvā ’’ ti .
Tenāha bhagavā –
‘‘ yattha arahanto viharanti , taṃ bhūmirāmaṇeyyakan ’’ ti ( dha . pa .98; theragā .991).
Apacayagāmicetanā sattānaṃ visuddhiṃ āvahati kammakkhayāya saṃvattanatoti āha ‘‘ kammanti maggacetanā ’’ ti .
Catunnaṃ ariyasaccānaṃ viditakaraṇaṭṭhena kilesānaṃ vijjhanaṭṭhena ca vijjāV1.110 .
Maggapaññā sammādiṭṭhīti āha ‘‘ vijjāti maggapaññā ’’ ti .
Samādhipakkhikā dhammā sammāvāyāmasatisamādhayo .
Yathā hi vijjāpi vijjābhāgiyā , evaṃ samādhipi samādhipakkhiko .
Sīlaṃ etassa atthīti sīlan ti āha ‘‘ sīle patiṭṭhitassa jīvitaṃ uttaman ’’ ti .
Diṭṭhisaṅkappāti sammādiṭṭhisaṅkappā .
Tattha sammāsaṅkappassa sammādiṭṭhiyā upakārabhāvena vijjābhāvo vutto .
Tathā hi so paññākkhandhasaṅgahitoti vuccati .
Yathā ca sammāsaṅkappādayo paññākkhandhasaṅgahitā , evaṃ vāyāmasatiyoM1.125 samādhikkhandhasaṅgahitāti āha ‘‘ vāyāmasatisamādhayo ’’ ti .
Dhammoti hi idha samādhi adhippeto ‘‘ evaṃdhammā te bhagavanto ahesun ’’ tiādīsu ( dī . ni .2.13; ma . ni .3.197; saṃ . ni .5.378) viya .
Vācākammantājīvāti sammāvācākammantājīvā .
Maggapariyāpannā eva hete saṅgahitā .
Tenāha ‘‘ etena aṭṭhaṅgikamaggenā ’’ ti .
Upāyena vidhinā ariyamaggo bhāvetabbo .
Tenāha ‘‘ samādhipakkhiyadhamman ’’ ti .
Sammāsamādhipakkhiyaṃ vipassanādhammañceva maggadhammañca .
‘‘ Ariyaṃ vo , bhikkhave , sammāsamādhiṃ desessāmi saupanisaṃ saparikkhāran ’’ ti ( ma . ni .3.136) hi vacanato sammādiṭṭhiādayo maggadhammā sammāsamādhiparikkhārā .
Vicineyyāti vīmaṃseyya , bhāveyyāti attho .
Tatthāti hetumhi bhummavacanaṃ .
Ariyamaggahetukā hi sattānaṃ visuddhi .
Tenāha ‘‘ tasmiṃ ariyamagge visujjhatī ’’ ti .
Pañcakkhandhadhammaṃ vicineyyāti paccuppanne pañcakkhandhe vipasseyya .
Tesu vipassiyamānesu vipassanāya ukkaṃsagatāya yadaggena dukkhasaccaṃ pariññāpaṭivedhena paṭivijjhīyati , tadaggena samudayasaccaṃ pahānapaṭivedhena paṭivijjhīyati , nirodhasaccaṃ sacchikiriyāpaṭivedhena , maggasaccaṃ bhāvanāpaṭivedhena paṭivijjhīyatīti evaṃ tesu catūsu saccesu visujjhatīti imasmiṃ pakkhe nimittatthe eva bhummaṃ , tesu saccesu paṭivijjhiyamānesūti attho .
Avadhāraṇavacanan ti vavatthāpanavacanaṃ , avadhāraṇanti attho .
‘‘ Sāriputtovā ’’ ti ca avadhāraṇaṃ sāvakesu sāriputtova seyyoti imamatthaṃ dīpeti tassevukkaṃsabhāvato .
Kilesaupasamenāti iminā mahātherassa tādiso kilesavūpasamoti dasseti .
Tassa sāvakavisaye paññāya pāramippatti ahosi .
Yadi evaṃ ‘‘ yopi pāraṅgato bhikkhu , etāvaparamo siyā ’’ ti idaṃ tesaṃ buddhānaṃ ñāṇavisaye paññāpāramippattānaṃ vaseneva vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Avadhāraṇampi vimuttiyā nānattā tīhi vimuttīhi pāraṅgate sandhāyetaṃ vuttaṃ .
Tenāha –
‘‘ pāraṃ gatoti nibbānaṃV1.111 gato ’’ tiādi .
Na therena uttaritaro nāma atthi labbhati , labbhati ce , evameva labbheyyāti adhippāyo .
Jetavanasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

9. Maccharisuttavaṇṇanā

49. MaccharinotiM1.126 maccheravanto maccherasamaṅginoti āha ‘‘ maccherena samannāgatā ’’ ti .
Maccheraṃ macchariyanti atthato ekaṃ .
Na vandatīti vandanamattampi na karoti , kuto dānanti adhippāyo .
Upaṭṭhānaṃ kātun ti madhurapaṭisanthāraṃ karotīti yojanā .
Idaṃ tāva mudumacchariyaṃ na hadayaṃ viya attānaṃ dassentassa macchariyanti katvā .
Kiṃ tuyhaṃ pādā rujjanti nanu tuyhaṃyeva āgatagamanesu pādā rujjanti , kinte ime chindantīti adhippāyo .
Sāmīcimpi na karoti kuto dānanti adhippāyo .
Yathākammaṃ taṃtaṃgatiyo aranti upagacchantīti ariyā , sattā .
Ime pana kucchitā ariyāti kadariyā , thaddhamaccharino .
Macchariyasadisañhi kucchitaṃ sabbahīnaṃ natthi sabbaguṇābhibhūtattā bhogasampattiādisabbasampattīnaṃ mūlabhūtassa dānassa nisedhato .
Itiādīhi vacanehi .
Attano upaghātakoti macchariyānuyogena kusaladhammānaṃ gatisampattiyā ca vināsako .
Puññapāpavasena samparetabbato upagantabbato samparāyo , paraloko .
Kāmaguṇaratīti kāmaguṇasannissayo assādo .
Khiḍḍāti kāyikakhiḍḍā vācasikakhiḍḍā cetasikakhiḍḍāti evaṃ tividhā .
Esa vipākoti coḷādīnaṃ kicchalābhoti esa evarūpo vipāko .
Yamalokan ti paralokaṃ .
Upapajjareti ettha iti -saddo pakārattho .
Tena pāḷiyaṃ vuttaṃ nirayaṃ tiracchānayoniñca saṅgaṇhāti .
Yācanti nāma ariyayācanāya .
Vuttañhetaṃ ‘‘ uddissa ariyā tiṭṭhanti , esā ariyāna yācanā ’’ ti ( jā .1.7.59).
Ye saṃvibhajanti , te vadaññū nāma ñatvā kattabbakaraṇato .
Vimānappabhāyāti nidassanamattaṃ , uyyānakapparukkhappabhāhi devatānaṃ vatthābharaṇasarīrappabhāhipi sagge pakāsentiyeva .
Pakāsantīti vā pākaṭā honti , na apāyaloke viya apākaṭāti attho .
Parasambhatesūti sayaṃ sambhataṃ anāpajjitvā pareheva sambharitesu sukhūpakaraṇesu .
Tenāha pāḷiyaṃ ‘‘ vasavattīva modare ’’ ti , paranimmitabhogesu vasavattī devaputtā viya sukhasamaṅgitāya modantīti attho .
Evaṃ vuttasamparāyoti ete saggāti evaṃ heṭṭhāM1.127 vuttasamparāyo .
Ubhinnan ti etesaṃ yathāvuttānaṃ ubhinnaṃ dukkaṭasukaṭakammakārīnaṃ .
Tato cavitvā tato nirayasaggādito cavitvāV1.112 manussesu nibbattati .
Tesu yo maccharī manussesu nibbatto , so daliddo hutvā pubbacariyavasena maccharīyeva honto dārādibharaṇatthaṃ macchakacchapādīni hantvā punapi niraye nibbatto .
Itaro suddhāsayo samiddho hutvā pubbacariyāvasena punapi puññāni katvā sagge nibbatteyya .
Tenāha ‘‘ puna samparāyepi duggatisugatiyeva hotī ’’ ti .
Maccharisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

10. Ghaṭīkārasuttavaṇṇanā

50.‘‘ Upapannāse ’’ ti se-kārāgamaṃ katvā niddeso ,‘‘ upapannā ’’ icceva atthoti āha ‘‘ nibbattivasena upagatā ’’ ti .
Attano sampattito avihānato avihā , tesaṃ brahmaloko avihābrahmaloko , tasmiṃ .
Upapattisamanantaramevāti paṭhamakoṭṭhāse eva .
Arahattaphalavimuttiyāti asekkhavimuttiyā .
Sekkhavimuttiyā pana avihūpapattito pageva vimuttā .
Mānusaṃ dehaṃ samatikkamanti cittupakkilesapahānavasenāti phalena hetudassanamidanti āha ‘‘ mānusaṃ dehanti idha … pe … vuttānī ’’ ti .
Divi bhavaṃ dibbaṃ , brahmattabhāvasaññitaṃ khandhapañcakaṃ .
Tattha saṃyojanakoti vuttaṃ ‘‘ dibbaṃ yoganti pañca uddhambhāgiyasaṃyojanānī ’’ ti .
Imassāti devaputtassa .
‘‘ Hitvā mānusaṃ dehaṃ , dibbayogaṃ upaccagun ’’ ti tesaṃ tvaṃ kusalaṃ sabbāvajjappahānena anavajjataṃ bhāsatīti kusalī vadesi .
Atthena saddassa abhedopacāraṃ katvā gambhīravacanaṃ vuttanti āha ‘‘ gambhīratthan ’’ ti atthasseva gambhīrato , na saddassa .
Samucchinnakāmarāgatāya sabbaso kāmavisayappahānena nirāmisabrahmacārī nāma anāgāmī .
Nivāsanaṭṭhānabhūto samāno eko gāmo etassāti āha ‘‘ ekagāmavāsī ’’ ti .
Ghaṭīkārasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Ādittavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .