Issues
Sagāthāvaggaṭīkā
Sagāthāvaggaṭīkā

2. Maccharisuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

2. Maccharisuttavaṇṇanā

32. PamajjanākārenaV1.90 pavattā anupaladdhi pamādo .
Tena ekantato satirahitā hontīti vuttaṃ ‘‘ sativippavāsalakkhaṇenā ’’ ti .
Diṭṭhivicikicchādayo cettha pamādeneva saṅgahitā .
Idāni yathā macchariyanimittañca pamādanimittañca dānaṃ na dīyati , taṃ dassetuṃ ‘‘ ekacco hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Parikkhayaṃ gamissatīti bhogaparihāniṃ gamissati .
Khiḍḍādīti ādi -saddena maṇḍanavibhūsanachaṇanakkhattakiccabyasanādiṃ saṅgaṇhāti .
Yasadāyakan ti kittiyasassa parivārayasassa ca dāyakaṃ .
Sirīdāyakan ti sobhaggadāyakaṃ .
Sampattidāyakan ti kulabhogarūpabhogasampadāhi sampattidāyakaṃ .
Puññan ti vā idha puññaphalaṃ daṭṭhabbaṃ ‘‘ evamidaṃ puññaṃ pavaḍḍhatī ’’ tiādīsu ( dī . ni .3.80) viya .
Atthi dānassa phalan ti ettha deyyadhammassa anavaṭṭhitataṃ bahulasādhāraṇataṃ , taṃ pahāya gamanīyataṃM1.102 , tabbisayāya pītiyā sāvajjataṃ , dānadhammassa anaññasādhāraṇataṃ anugāmikataṃ , tabbisayāya pītiyā anavajjataṃ , lobhādipāpadhammānaṃ vinodanaṃ , sesapuññānaṃ upanissayañca jānantenāti vattabbaṃ .
Taṃyeva bālan ti yo maccharī , tameva .
Adānasīlā bālā .
Ekacco dhanassa paribhogaparikkhayabhayena attanāpi na paribhuñjati atilobhaseṭṭhi viyāti āha ‘‘ idhalokaparalokesū ’’ ti .
Yasmā ekacco adānasīlo puriso addhike disvā passantopi na passati , tesaṃ kathaṃ suṇantopi na suṇoti , sayaṃ kiñci na katheti , adātukamyatāthambhe baddho hoti , tasmā tattha mataliṅgāni upalabbhantiyevāti āha ‘‘ adānasīlatāya maraṇena matesū ’’ ti .
Aṭṭhakathāyaṃ pana dānamattameva gahetvā matenassa samataṃ dassetuṃ ‘‘ yathā hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Dānasīlassa pana amataliṅgāni vuttavipariyāyato veditabbāni .
Vajan ti puthutte ekavacanaṃ , tasmā vacanavipallāsena vuttanti āha ‘‘ saha vajantā ’’ ti .
Dānasīlādidhammo purātano , na ajjatanoti sanantano , so etesu atthīti sanantanā , paṇḍitā , tesaṃ dhammāti tesaṃ vasenapi dhammo sanantanoti āha ‘‘ sanantanānaṃ vā paṇḍitānaṃ esa dhammo ’’ ti .
Appasmimpi deyyadhamme sati eke dānaṃ dadanti , eke na dadanti maccharibhāvā .
Sahassadānasadisāti ekāpi dakkhiṇā pariccāgacetanāya uḷārabhāvato sahassadānasadisā hoti .
Duranugamanoti asamaṅginā anugantuṃ dukkaro .
Ananugamanañcassa dhammassa apūraṇamevāti āhaV1.91 ‘‘ duppūro ’’ ti .
‘‘ Dhammaṃ care ’’ ti ayaṃ dhammacariyā gahaṭṭhassa vasena āraddhāti āha ‘‘ dasakusalakammapathadhammaṃ caratī ’’ ti .
Tenāha ‘‘ dārañca posan ’’ ti .
Samuñjakan ti kassakehi attanā kātabbaṃ katvā visaṭṭhadhaññakaraṇato khale uñchācariyavasena samuñjaniādinā chaḍḍitadhaññasaṃharaṇaṃ .
Tenāha ‘‘ yo api … pe … samuñjakaṃ caratī ’’ ti .
Etenāti satasahassasahassayāgiggahaṇena dasannampi bhikkhukoṭīnaṃ piṇḍapāto dassito hoti .
‘‘ Dinno ’’ ti padaṃ ānetvā yojanā .
Dasannaṃ vā kahāpaṇakoṭīnaṃ piṇḍapātoti dasannaṃ kahāpaṇakoṭīnaṃ viniyuñjanavasena sampāditapiṇḍapāto .
Tayidaṃ satasahassaṃM1.103 sahassayāgīnaṃ dānaṃ ettakaṃ hotīti katvā vuttaṃ .
Samuñjakaṃ carantopīti samuñjakaṃ caritvāpi , samuñjakacaraṇahetūti attho .
Sesapadadvayepi eseva nayo .
Dāraṃ posentopi dhammaṃ carati , appakasmiṃ dadantopi dhammaṃ caratīti yojanā .
Tathāvidhassāti tādisassa tathādhammacārino yā dhammacariyā , tassā kalampi nagghanti ete sahassayāgino attano sahassayāgitāya .
Yaṃ tena daliddenātiādi tassevatthassa vivaraṇaṃ .
Sabbesampi tesan ti ‘‘ sataṃsahassānaṃ sahassayāginan ’’ ti vuttānaṃ tesaṃ sabbesampi .
Itaresan ti ‘‘ tathāvidhassā ’’ ti vuttapurisato aññesaṃ .
Dasakoṭisahassadānan ti dasakoṭisaṅkhātaṃ tato anekasahassabhedatāya sahassadānaṃ .
‘‘ Kalaṃ nagghatī ’’ ti idaṃ tesaṃ dānato imassa dānassa uḷāratarabhāvena vipulatarabhāvena vipulataraphalatāya vuttanti āha ‘‘ kathaṃ nu kho etaṃ mahapphalataranti jānanatthan ’’ ti .
Paccayavisesena mahattaṃ gatoti mahaggato , uḷāroti attho .
Tenāha ‘‘ vipulassetaṃ vevacanan ’’ ti .
Samenāti ñāyena , dhammenāti attho .
Visameti na same macchariyalakkhaṇappatte .
Chetvāti pīḷetvā .
Taṃ pana pīḷanaṃ pothananti dassento ‘‘ pothetvā ’’ ti āha .
Assumukhāti tintaassumukhasammissā paraṃ rodāpetvā .
Mahādānan ti yathāvuttaṃ bahudeyyadhammassa pariccajanena mahantadānaṃ .
Uppattiyā aparisuddhatāyāti ajjhāsayassa deyyadhammagavesanāya ca suddhatāya malīnattā .
Itaraṃ dhammacariyāya nibbattitadānaṃ .
Parittadānan ti parittassa deyyadhammassa vasena parittadānaṃ .
Attano uppattiyā parisuddhatāyāti ajjhāsayassa deyyadhammagavesanāya ca visuddhatāya .
Evantiādimāhāti ‘‘ evaṃ sahassānaṃ sahassayāginan ’’ ti avoca .
Tattha sahassānan ti sataṃsahassānaṃ .
Gāthābandhasukhatthaṃ sataggahaṇaṃ na kataṃ .
Sesaṃ vuttanayameva .
Maccharisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .