2. Nimokkhasuttavaṇṇanā
2. Paṭhamamāgatan ti saṃvaṇṇanāvasena paṭhamasuttādīsu paṭhamaṃ āgatapadaṃ .
Uttānatthan ti pākaṭatthaṃ .
Apubbaṃyeva hi duviññeyyatthañca padaṃ saṃvaṇṇetabbaṃ .
Noti pucchāyaṃ nu -saddena samānattho nipātoti āha ‘‘ jānāsi noti jānāsi nū ’’ ti .
Vaṭṭato nimuccanti tena sattāti nimokkho , maggo .
So ca pamuccanti tenāti pamokkho , pamuccanante pana adhigantabbattāphalaṃ ‘‘ pamokkho ’’ ti vuttaṃ , yathā arahattaṃ ‘‘ rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo ’’ ti vuttaṃ .
Teti sattā .
Viviccatīti visuṃ asammisso hoti , vigacchatīti attho .
Viviccati dukkhaṃ etasmāti viveko .
Dutiyavikappe pana sakalavaṭṭadukkhato sattā nimuccanti ettha pamuccanti viviccanti cāti nimokkho pamokkho viveko , nibbānanti attho
V1.55 veditabbo .Etthāti ca nimittatthe bhummavacanaṃ daṭṭhabbaṃ .
Avadhāraṇattho kho -kāro ‘‘ assosi kho ’’ tiādīsu viya .
Nandīmūlako bhavo nandībhavo purimapade uttarapadalopena ‘‘ sākabhakkho patthavo sākapatthavo ’’ ti yathā .
Paṭhamaṃ kammavaṭṭapadhānaṃ atthaṃ vatvā puna kilesakammānaṃ vasena ubhayappadhānaṃ atthaṃ vadanto ‘‘ nandiyā cā ’’ tiādimāha .
Purimanayeti nandīmūlako kammabhavo nandībhavoti etasmiṃ pakkhe .
Nandībhavenāti nandībhavapadena .
Tividhakammābhisaṅkhāravasenāti puññābhisaṅkhārādivasena kāyasaṅkhārādivasena ca tippakārassa kammābhisaṅkhārassa
M1.62 vasena .Saṅkhārakkhandho gahito cetanāpadhānattā saṅkhārakkhandhassa .
Saññāviññāṇehīti ‘‘ saññāviññāṇasaṅkhayā ’’ ti evaṃ vuttasaññāviññāṇapadehi .
Taṃsampayuttā cāti tena yathāvuttasaṅkhārakkhandhena samaṃ yuttā eva .
Dve khandhāti saññāviññāṇakkhandhā .
Nanu ettha vedanākkhandho na gahitoti ?
No na gahitoti dassento ‘‘ tehi panā ’’ tiādimāha .
Tīhi khandhehīti saññāsaṅkhāraviññāṇakkhandhehi .
Gahitāva avinābhāvato .
Na hi vedanārahito koci cittuppādo atthi .
Anupādiṇṇakānan ti kusalākusalānaṃ .
Na hettha kiriyākhandhānaṃ appavatti adhippetā .
Appavattivasenāti anuppattidhammatāpattivasena .
Nibbattanavasena kammakilesehi upādīyatīti upādi , pañcakkhandhā .
Upādino seso upādiseso , saha upādisesenāti saupādisesaṃ .
Nibbānaṃ kathitaṃ sakalakammakilesavūpasamatthassa jotitattā .
Heṭṭhā dvīhi padehi anupādiṇṇakakkhandhā gahitāti ‘‘ vedanānan ’’ ti ettha upādiṇṇakaggahaṇaṃ yuttanti āha ‘‘ upādiṇṇakavedanānan ’’ ti .
Nirodhenāti tappaṭibaddhachandarāganirodhavasena nirujjhanena .
Upasamenāti accantūpasamena appavattanena .
Evañca katvā ca-saddaggahaṇaṃ samatthitaṃ hoti .
Tesan ti tassā vedanāya taṃsampayuttānañca tiṇṇaṃ khandhānaṃ .
Vatthārammaṇavasenāti vatthubhūtānaṃ channaṃ ārammaṇabhūtānañca sabbesampi upādiṇṇakarūpadhammānaṃ vasena .
Kasmā pana heṭṭhā cattāro arūpakkhandhāyeva vuttā , rūpakkhandho na gahitoti ?
Visesabhāvato .
Saupādisesanibbānappattiyañhi upādiṇṇakarūpadhammānaṃ viya anupādiṇṇakarūpadhammānaṃ appavattiyeva natthi .
Dutiyanayeti nandiyā ca bhavassa cāti etamhi pakkhe .
Nandiggahaṇena saṅkhārakkhandho gahito taṃsahacaraṇato .
Upapattibhavasaṅkhāto rūpakkhandhoti upādiṇṇakarūpadhammameva vadati .
Taggahaṇeneva ca tannimittakāni utuāhārajāni , viññāṇaggahaṇena
V1.56 cittajānīti catusantatirūpassapettha gahitatā veditabbā .Saññādīhīti saññāviññāṇavedanāgahaṇehi tayo khandhā gahitā , tañca kho upādiṇṇā anupādiṇṇāti vibhāgaṃ akatvā avisesato .
Avisesena hi pañcannaṃ khandhānaṃ appavatti nibbānaṃ .
Tenāha ‘‘ evaṃ … pe … nibbānaṃ kathitaṃ hotī ’’ ti .
‘‘ Nibbānan ’’ ti hi idha amatamahānibbānaṃ adhippetaṃ .
Imameva ca nayan ti idaṃ yathāvuttaṃ dutiyameva .
Cattāro
M1.63 mahānikāye dhāretīti catunikāyiko .Bhaṇḍikanāmako thero bhaṇḍikatthero .
Itīti vuttappakāraparāmasanaṃ .
Nibbānavasenevāti paṭhamanaye saupādisesanibbānassa anupādisesanibbānassa ca , dutiye pana ‘‘ amatamahānibbānassā ’’ ti sabbathāpi nibbānasseva vasena bhagavā desanaṃ niṭṭhapesi samāpesīti .
Nimokkhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .