6. Ārāmavaggo
1. Ārāmapavisanasikkhāpadavaṇṇanā
Ārāmavaggassa paṭhame sabhikkhukaṃ ārāman ti yattha bhikkhū rukkhamūlepi vasanti , taṃ padesaṃ .
Anāpucchāti ettha bhikkhusāmaṇeraārāmikesu yaṃkiñci anāpucchā , parikkhittassa ārāmassa parikkhepaṃ atikkamantiyā , aparikkhittassa upacāraṃ okkamantiyā paṭhamapāde dukkaṭaṃ , dutiyapāde pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha anāpucchā ārāmaṃ pavisanavatthusmiṃ paññattaṃ ,‘‘ santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā ’’ ti ca ‘‘ jānaṃ sabhikkhukan ’’ ti ca imānettha dve anupaññattiyo , sabhikkhuke vematikāya , abhikkhuke sabhikkhukasaññāya ceva vematikāya ca dukkaṭaṃ .
Tasmiṃ pana duvidhepi abhikkhukasaññāya , santaṃ bhikkhuṃ āpucchā pavisantiyā , paṭhamappaviṭṭhānaṃ vā bhikkhunīnaṃ sīsaṃnulokikāya , yattha vā bhikkhuniyo sannipatitā , tattha ‘‘ tāsaṃ santikaṃ gacchāmī ’’ ti saññāya , ārāmena vā maggo hoti , tena gacchantiyā , āpadāsu , ummattikādīnañca anāpatti .
Sabhikkhukārāmatā
P0.191 , sabhikkhukasaññitā , vuttaparicchedātikkamo , anuññātakāraṇābhāvoti imānettha cattāri aṅgāni .Samanubhāsanasamauṭṭhānaṃ , kiriyākiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Ārāmapavisanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Bhikkhuakkosanasikkhāpadavaṇṇanā
Dutiye
V0.323 akkoseyyāti dasannaṃ akkosavatthūnaṃ aññatarena sammukhā vā parammukhā vā akkoseyya .Paribhāseyyāti bhayamassa upadaṃseyya .
Pācittiyan ti tassā evaṃ karontiyā pācittiyaṃ .
Vesāliyaṃ
M0.336 chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha āyasmantaṃ upāliṃ akkosanavatthusmiṃ paññattaṃ , tikapācittiyaṃ , anupasampanne tikadukkaṭaṃ , atthadhammaanusāsanipurekkhārāya , ummattikādīnañca anāpatti .Upasampannatā , akkosanaparibhāsanaṃ , atthapurekkhāratādīnaṃ abhāvoti imānettha tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni , idaṃ pana dukkhavedananti .
Bhikkhuakkosanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Gaṇaparibhāsanasikkhāpadavaṇṇanā
Tatiye caṇḍikatāti kuddhā .
Gaṇan ti bhikkhunisaṅghaṃ .
Paribhāseyyāti ettha ‘‘ bālā etā abyattā etā , netā jānanti kammaṃ vā kammadosaṃ vā kammasampattiṃ vā kammavipattiṃ vā ’’ ti evaṃ yattha katthaci paribhāsantiyā pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha gaṇaṃ paribhāsanavatthusmiṃ paññattaṃ , sambahulā vā ekaṃ vā anupasampannaṃ vā paribhāsantiyā dukkaṭaṃ .
Sesaṃ dutiyasadisamevāti .
Gaṇaparibhāsanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Pavāritasikkhāpadavaṇṇanā
Catutthe gaṇabhojane vuttanayena nimantitā , pavāraṇāsikkhāpade vuttanayena pavāritā veditabbā .
Pācittiyan ti tassā purebhattaṃ ṭhapetvā yāguñceva sesāni ca tīṇi kālikāni aññaṃ yaṃkiñci āmisaṃ ajjhoharaṇatthāya paṭiggaṇhantiyā gahaṇe dukkaṭaṃ , ajjhohāre ajjhohāre pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ
V0.324 sambahulā bhikkhuniyo ārabbha aññatra bhuñjanavatthusmiṃ paññattaṃ , tīṇi kālikāni āhāratthāya paṭiggaṇhantiyāpiP0.192 ajjhoharantiyāpi dukkaṭaṃ .Yā pana nimantitā appavāritā yāguṃ pivati , sāmike apaloketvā
M0.337 bhuñjati , tīṇi kālikāni sati paccaye paribhuñjati , tassā , ummattikādīnañca anāpatti .Nimantitā vā pavāritā vā taṃ ubhayaṃ vā , purebhattaṃ vuttalakkhaṇassa āmisassa ajjhohāro , sāmikānaṃ anāpucchananti imānettha tīṇi aṅgāni .
Addhānasamuṭṭhānaṃ , nimantitāya anāpucchā bhuñjantiyā āpattisambhavato siyā kiriyākiriyaṃ , pavāritāya kappiyaṃ kāretvāpi akāretvāpi paribhuñjantiyā āpattisambhavato siyā kiriyaṃ , nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Pavāritasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Kulamaccharinīsikkhāpadavaṇṇanā
Pañcame kule maccharo kulamaccharo , kulamaccharo etissā atthi , kulaṃ vā maccharāyatīti kulamaccharinī .
Assāti yā īdisī bhaveyya .
Pācittiyan ti tassā ‘‘ yaṃ kulaṃ bhikkhunīnaṃ paccaye dātukāmaṃ , kathaṃ nāma tattha bhikkhuniyo na gaccheyyun ’’ ti bhikkhunīnaṃ vā santike kulassa ,‘‘ kathaṃ nāma ime tāsaṃ kiñci na dajjeyyun ’’ ti kulassa vā santike bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ bhāsantiyā pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha kulamaccharāyanavatthusmiṃ paññattaṃ .
Amaccharāyitvā santaṃyeva ādīnavaṃ ācikkhantiyā , ummattikādīnañca anāpatti .
Bhikkhunīnaṃ alābhakāmatā , kulassa vā santike bhikkhunīnaṃ bhikkhunīnaṃ vā santike kulassa avaṇṇabhaṇananti imānettha dve aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni , idaṃ pana dukkhavedananti .
Kulamaccharinīsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Abhikkhukāvāsasikkhāpadavaṇṇanā
Chaṭṭhe sace bhikkhunupassayato addhayojanabbhantare ovādadāyakā bhikkhū na vasanti , maggo
V0.325 vā akhemo hoti na sakkā anantarāyena gantuṃM0.338 , ayaṃ abhikkhuko nāma āvāso .Tattha ‘‘ vassaṃ vasissāmī ’’ ti senāsanapaññāpanapānīyaupaṭṭhāpanādīni karontiyā dukkaṭaṃ
P0.193 , saha aruṇuggamanā pācittiyaṃ .Ayamettha saṅkhepo , vitthāro pana samantapāsādikāyaṃ ( pāci . aṭṭha .144 ādayo ) vutto .
Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha abhikkhuke āvāse vassaṃ vasanavatthusmiṃ paññattaṃ , yattha pana vassūpagatā bhikkhū pakkantā vā honti vibbhantā vā kālaṅkatā vā pakkhasaṅkantā vā tattha vasantiyā , āpadāsu , ummattikādīnañca anāpatti .
Abhikkhukāvāsatā , vassūpagamanaṃ , aruṇuggamananti imānettha tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānevāti .
Abhikkhukāvāsasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Apavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā
Sattame vassaṃvuṭṭhāti purimaṃ vā pacchimaṃ vā temāsaṃ vuṭṭhā .
Ubhatosaṅgheti bhikkhunisaṅghe ceva bhikkhusaṅghe ca .
Ayaṃ panettha vinicchayakathā – bhikkhunīhi cātuddaseyeva sannipatitvā ‘‘ suṇātu me , ayye , saṅgho , ajja pavāraṇā cātuddasī , yadi saṅghassa pattakallaṃ , saṅgho pavāreyyā ’’ ti evaṃ sabbasaṅgāhikañattiṃ vā ,‘‘ tevācikaṃ pavāreyyā ’’ ti evaṃ tevācikañattiṃ vā , sati antarāye ‘‘ dvevācikaṃ , ekavācikaṃ , samānavassikaṃ pavāreyyā ’’ ti evaṃ dvevācikādiñattiṃ vā ṭhapetvā sabbasaṅgāhikañatti ce ṭhapitā ,‘‘ saṅghaṃ , ayye , pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā , vadantu maṃ ayyāyo anukampaṃ upādāya , passantī paṭikarissāmī ’’ ti ( cūḷava .427) evaṃ sakiṃ vā ,‘‘ dutiyampi , ayye , saṅghaṃ … pe … tatiyampi , ayye , saṅghaṃ … pe … paṭikarissāmī ’’ ti evaṃ dvattikkhattuṃ vā vatvā paṭipāṭiyā pavāretabbaṃ .
Tevācikāya ñattiyā vacanaṃ na hāpetabbaṃ , dvevācikādīsu vaḍḍhetuṃ vaṭṭati , hāpetuṃ na vaṭṭati .
Evaṃ bhikkhunisaṅghe pavāretvā tattheva ekā bhikkhunī bhikkhunikkhandhake ( cūḷava .427) vuttena ñattidutiyakammena bhikkhunisaṅghassatthāya bhikkhusaṅghaṃ pavāretuṃ sammannitabbā .
Tāya sammatāya bhikkhuniyā pannarase
M0.339 bhikkhunisaṅghaṃ ādāya bhikkhusaṅghaṃ upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā añjaliṃ paggahetvā evamassaP0.194 vacanīyo ‘‘ bhikkhunisaṅgho ayya bhikkhusaṅghaṃ pavāreti diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā , vadatāyya bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅghaṃV0.326 anukampaṃ upādāya , passanto paṭikarissati , dutiyampi ayya … pe … tatiyampi ayya … pe … passanto paṭikarissatī ’’ ti evaṃ pavāretabbaṃ .Sace pañcavaggo bhikkhunisaṅgho na pūrati , catūhi vā tīhi vā gaṇañattiṃ ṭhapetvā , dvīhi vinā ñattiyā aññamaññaṃ pavāretabbaṃ .
Ekāya ‘‘ ajja me pavāraṇā ’’ ti adhiṭṭhātabbaṃ .
Vihāraṃ pana gantvā ‘‘ bhikkhuniyo , ayya , bhikkhusaṅghaṃ pavārenti diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā , vadatāyya bhikkhusaṅgho bhikkhuniyo anukampaṃ upādāya , passantiyo paṭikarissantī ’’ ti ca ,‘‘ ahaṃ , ayya , bhikkhusaṅghaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā , vadatu maṃ , ayya , bhikkhusaṅgho anukampaṃ upādāya , passantī paṭikarissāmī ’’ ti ca evaṃ tikkhattuṃ vattabbaṃ .
Sace bhikkhusaṅgho na pūrati ,‘‘ bhikkhunisaṅgho , ayya , ayye pavāreti diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā , vadantu ayyā bhikkhunisaṅghaṃ anukampaṃ upādāya , passanto paṭikarissatī ’’ ti ca ,‘‘ bhikkhunisaṅgho , ayya , ayyaṃ pavāreti diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā , vadatāyyo bhikkhunisaṅghaṃ anukampaṃ upādāya , passanto paṭikarissatī ’’ ti ca evaṃ tikkhattuṃ vattabbaṃ .
Ubhinnaṃ aparipūriyā ‘‘ bhikkhuniyo , ayyā , ayye pavārenti diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā , vadantāyyā bhikkhuniyo anukampaṃ upādāya , passantiyo paṭikarissantī ’’ ti ca ,‘‘ bhikkhuniyo , ayya , ayyaṃ pavārenti diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā , vadatāyyo bhikkhuniyo anukampaṃ upādāya , passantiyo paṭikarissantī ’’ ti ca ,‘‘ ahaṃ , ayyā , ayye pavāremi diṭṭhena vā sutena vā … pe … vadantu maṃ , ayyā , anukampaṃ upādāya , passantī paṭikarissāmī ’’ ti ca ,‘‘ ahaṃ , ayya , ayyaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā … pe … vadatu maṃ , ayyo , anukampaṃ upādāya , passantī paṭikarissāmī ’’ ti ca evaṃ tikkhattuṃ vattabbaṃ .
Sabbāheva hi iminā
P0.195 nayena ubhatosaṅgheM0.340 pavāritā hoti , yā pana vassaṃvuṭṭhā ‘‘ ubhatosaṅghe evaṃ na pavāressāmī ’’ ti dhuraṃ nikkhipati , tassā saha dhuranikkhepena pācittiyaṃ .Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha vassaṃ vasitvā na pavāraṇāvatthusmiṃ paññattaṃ .
Antarāye
V0.327 pana sati , pariyesitvā bhikkhū alabhantiyā , gilānāya , āpadāsu , ummattikādīnañca anāpatti .Vassaṃvuṭṭhatā , na ubhatosaṅghe pavāraṇā , anuññātakāraṇābhāvoti imānettha tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni samanubhāsanasadisānīti .
Apavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Ovādasikkhāpadavaṇṇanā
Aṭṭhame ovādāyāti garudhammassavanatthāya .
Saṃvāsāyāti uposathapucchanatthāya ceva pavāraṇatthāya ca .
Pācittiyan ti ‘‘ etesaṃ atthāya na gacchāmī ’’ ti dhuraṃ nikkhittamatte pācittiyaṃ .
Sakkesu chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha ovādāya agamanavatthusmiṃ paññattaṃ .
Antarāye pana sati , pariyesitvā dutiyikaṃ alabhantiyā , gilānāya , āpadāsu , ummattikādīnañca anāpatti .
Ovādasaṃvāsānaṃ atthāya agamanaṃ , anuññātakāraṇābhāvoti imānettha dve aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni paṭhamapārājikasadisāni , idaṃ pana akiriyaṃ , dukkhavedananti .
Ovādasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Ovādūpasaṅkamanasikkhāpadavaṇṇanā
Navame anvaddhamāsan ti addhamāse addhamāse .
Uposathapucchakan ti uposathapucchanaṃ .
Ovādūpasaṅkamanan ti ovādatthāya upasaṅkamanaṃ .
Taṃ atikkāmentiyāti ettha bhikkhunīhi terase vā cātuddase vā ārāmaṃ gantvā ‘‘ ayaṃ uposatho cātuddaso pannaraso ’’ ti pucchitabbaṃ , uposathadivase
M0.341 nidānavaṇṇanāyaṃ vuttanayena ovādūpasaṅkamanaṃ yācitabbaṃ .Yā bhikkhunī vuttappakāre kāle tadubhayaṃ na karoti , sā taṃ atikkāmeti nāma , tassā
P0.196 ‘‘ uposathampi na pucchissāmi , ovādampi na yācissāmī ’’ ti dhuraṃ nikkhittamatte pācittiyaṃ .Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha uposathaovādānaṃ apucchanaayācanavatthusmiṃ paññattaṃ
V0.328 , anāpatti aṭṭhamasadisāyeva .Uposathovādānaṃ apucchanaayācanāyaṃ dhuranikkhepo , anuññātakāraṇābhāvoti imānettha dve aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni samanubhāsanasadisānīti .
Ovādūpasaṅkamanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Pasākhejātasikkhāpadavaṇṇanā
Dasame pasākheti nābhiyā heṭṭhā jāṇumaṇḍalānaṃ uparipadese .
Tato hi yasmā rukkhassa sākhā viya ubho ūrū pabhijjitvā gatā , tasmā so ‘‘ pasākho ’’ ti vuccati , tasmiṃ pasākhe .
Gaṇḍan ti yaṃkiñci gaṇḍaṃ .
Rudhitan ti vaṇaṃ .
Bhedāpeyya vātiādīsu sace ‘‘ bhinda phālehī ’’ ti sabbāni āṇāpeti , so ca tatheva karoti , cha dukkaṭāni cha ca pācittiyāni .
Athāpi ‘‘ yaṃkiñci ettha kattabbaṃ , taṃ sabbaṃ karohī ’’ ti evaṃ āṇāpeti , so ca sabbānipi bhedanādīni karoti , ekavācāya cha dukkaṭāni cha ca pācittiyāni .
Sace pana bhedanādīsu ekaṃyeva ‘‘ idaṃ nāma karohī ’’ ti āṇāpeti , so ca sabbāni karoti .
Yaṃ āṇattaṃ , tasseva karaṇe pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha pasākhe jātaṃ gaṇḍaṃ purisena bhedāpanavatthusmiṃ paññattaṃ , apaloketvā vā viññuṃ vā yaṃkañci dutiyikaṃ gahetvā evaṃ karontiyā , ummattikādīnañca anāpatti .
Pasākhe jātatā , anapalokanaṃ , dutiyikābhāvo , purisena bhedādīnaṃ kārāpananti imānettha cattāri aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni kathinasadisāni , idaṃ pana kiriyākiriyanti .
Pasākhejātasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Ārāmavaggo chaṭṭho .